Για δεκαετίες το Κατάρ θεωρούνταν ένας από τους πιο σταθερούς προμηθευτές LNG στον κόσμο, με την κρίση στο Ορμούζ όμως να έχει ανατρέψει αυτή τη βεβαιότητα όλο αυτό και η αγορά αρχίζει πλέον να εξετάζει το τι θα συμβεί εάν οι εξαγωγές LNG του Κατάρ δεν επιστρέψουν σύντομα στα φυσιολογικά επίπεδα.
Το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό με τη QatarEnergy να έχει δηλώσει ανωτέρα βία για παραδόσεις LNG σε πελάτες στην Ευρώπη και την Ασία. Η ιταλική Edison δεν αναμένει πλέον καταριανά φορτία πριν από τις αρχές Δεκεμβρίου, ενώ πελάτες στο Πακιστάν και το Μπανγκλαντές έχουν ενημερωθεί για παράταση των περιορισμών έως τον Νοέμβριο.
Οι αριθμοί δείχνουν πόσο ασυνήθιστη είναι η κατάσταση μια σύμφωνα με στοιχεία της ICIS που επικαλείται το Reuters, μέχρι το τέλος Αυγούστου είχαν εξαχθεί από το Κατάρ μόλις 18 φορτία LNG, έναντι 509 την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Το Reuters υπολόγισε ότι οι εξαγωγές είχαν μειωθεί κατά περίπου 96%.
Τις τελευταίες εβδομάδες υπάρχουν πάντως περισσότερα πλοία μεταφοράς LNG που συνδέονται με την QatarEnergy έχουν αρχίσει ξανά να εμφανίζονται έξω από το Ορμούζ με φορτία από το Ras Laffan, ενώ τουλάχιστον ένα πλοίο καταγράφηκε να επιστρέφει στον Κόλπο.
Το Reuters εντόπισε μεταξύ άλλων τα GasLog Skagen, Al Shamal, Mesaimeer, Al Ghashamiya, Al Samriya και Al Daayen να πραγματοποιούν κινήσεις που δείχνουν σταδιακή επανεμφάνιση της καταριανής δραστηριότητας. Αυτό όμως απέχει πολύ από την επιστροφή στην κανονικότητα.
Η Σαουδική Αραβία έχει ένα πλεονέκτημα που το Κατάρ δεν διαθέτει, αφού έχει την δυνατότητα να διοχετεύσει μέρος του αργού πετρελαίου του μέσω του αγωγού East-West και να το φορτώσει στην Ερυθρά Θάλασσα, αποφεύγοντας το Ορμούζ. Για το καταριανό LNG δεν υπάρχει αντίστοιχη εύκολη έξοδος.
Ο ίδιος ο υπουργός Ενέργειας και επικεφαλής της QatarEnergy, Saad Al-Kaabi, το περιέγραψε πρόσφατα αρκετά καθαρά. Για να παρακαμφθεί το Ορμούζ μέσω αγωγού, το φυσικό αέριο θα έπρεπε να μεταφερθεί σε άλλη χώρα σε αέρια μορφή και εκεί να κατασκευαστούν νέες εγκαταστάσεις υγροποίησης.
Ουσιαστικά, το Κατάρ θα έπρεπε να δημιουργήσει δεύτερη υποδομή LNG εκτός της χώρας, παράλληλα με τις τεράστιες εγκαταστάσεις που ήδη διαθέτει στο Ras Laffan. Η Ντόχα έχει απορρίψει αυτή την επιλογή ως μη λογική από τεχνική και οικονομική άποψη.
Το Κατάρ μπορεί να διαθέτει τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου, εγκαταστάσεις υγροποίησης και έναν από τους μεγαλύτερους στόλους πλοίων μεταφοράς φυσικού αερίου στον κόσμο. Για να φτάσει όμως το προϊόν στους πελάτες του, σχεδόν ολόκληρο το σύστημα καταλήγει σε ένα θαλάσσιο πέρασμα πλάτους λίγων δεκάδων μιλίων. Και όταν αυτό το πέρασμα δεν λειτουργεί κανονικά, ούτε τα αποθέματα ούτε ο αριθμός των πλοίων αρκούν.
Ακόμη και αν ανοίξει αύριο το Ορμούζ, το πρόβλημα δεν τελειώνει
Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση που αρχίζει να απασχολεί την αγορά αφού ακόμα και μετά την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ, δεν σημαίνει ότι την επόμενη ημέρα οι εξαγωγές LNG θα επιστρέψουν εκεί όπου βρίσκονταν πριν από την κρίση.
Περίπου 17% της παραγωγικής δυναμικότητας LNG του Κατάρ παραμένει εκτός λειτουργίας, σύμφωνα με στελέχη της αγοράς που μίλησαν στο The National, μετά τις ζημιές που υπέστησαν δύο μονάδες παραγωγής. Οι επισκευές τους εκτιμάται ότι μπορεί να χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια.
Και κάπου εδώ εξηγείται και μια κίνηση που πριν από την κρίση θα έμοιαζε όχι απλά παράδοξη, αλλά εντελώς τρελή.
Η QatarEnergy, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο μαζί με τις ΗΠΑ, βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για να αγοράζει αμερικανικό LNG με πολυετείς συμφωνίες έως το 2031. Σύμφωνα με το Reuters, έχουν γίνει συζητήσεις με παραγωγούς όπως οι Venture Global, Cheniere και Woodside, ακριβώς για να καλυφθεί μέρος της παραγωγής που χάθηκε από τις ζημιές στις εγκαταστάσεις του Κατάρ.
Αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό σημάδι του πόσο πολύ έχει αλλάξει η αγορά μα το Κατάρ να μην συζητά μόνο το πώς θα πουλήσει περισσότερο LNG, αλλά αναζητά LNG από αλλού ώστε να μπορέσει να καλύψει τις δικές του υποχρεώσεις.
Οι αγοραστές δεν θέλουν πλέον να εξαρτώνται από έναν προμηθευτή
Η ανατροπή αυτή έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει τη συμπεριφορά των πελατών, οι οποίοι δεν θέλουν πλέον να εξαρτώνται από έναν προμηθευτή.
Εταιρείες στην Ασία αναζητούν μεγαλύτερη διασπορά προμηθευτών, από τις ΗΠΑ και τη Δυτική Αφρική μέχρι το Ομάν και την Ινδονησία. Η PTT της Ταϊλάνδης είναι μεταξύ των αγοραστών που εξετάζουν εναλλακτικές πηγές, ενώ η Shell υπολόγισε πρόσφατα ότι η καθαρή έλλειψη του φυσικού αερίου από την αγορά φέτος βρίσκεται περίπου στους 5 εκατ. τόνους.
Η Edison αποτελεί ένα καλό παράδειγμα του τι συμβαίνει στην πράξη. Από τα 35 καταριανά φορτία που πλέον αναμένεται να χάσει, είχε ήδη αντικαταστήσει τα 23, κυρίως με LNG από τις ΗΠΑ. Και δεν μιλάμε για έναν περιστασιακό πελάτη: η μακροχρόνια συμφωνία της με την QatarEnergy αντιστοιχεί περίπου στο 10% της συνολικής κατανάλωσης φυσικού αερίου της Ιταλίας. Reuters
Το αποτέλεσμα είναι ότι η κρίση του Ορμούζ αρχίζει να αφήνει αποτύπωμα πολύ πέρα από τον Περσικό Κόλπο. Όσο η Ευρώπη πλησιάζει στον χειμώνα και ανταγωνίζεται την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία, κάθε καταριανό LNG carrier που δεν αναχωρεί από το Ras Laffan πρέπει ουσιαστικά να αντικατασταθεί από φορτίο κάπου αλλού.
Και αυτό το «κάπου αλλού» βρίσκεται συχνά πολύ πιο μακριά. Περισσότερα αμερικανικά φορτία προς Ευρώπη και Ασία σημαίνουν διαφορετικές αποστάσεις, διαφορετική ζήτηση για LNG carriers και αλλαγή των εμπορικών ροών που για χρόνια θεωρούνταν σχεδόν δεδομένες.
Το πραγματικά αδιανόητο σενάριο λοιπόν δεν είναι ότι το Κατάρ θα σταματήσει να αποτελεί γίγαντα του LNG. Η χώρα σχεδιάζει μάλιστα να αυξήσει την παραγωγική της δυναμικότητα από περίπου 77 εκατ. τόνους ετησίως σε 142 εκατ. τόνους έως το 2030.
Είναι ότι οι μεγάλοι αγοραστές αρχίζουν να οργανώνουν την αγορά τους με την παραδοχή ότι ούτε το καταριανό LNG μπορεί πλέον να θεωρείται απολύτως εξασφαλισμένο.
Και για μια παγκόσμια αγορά που έχτισε μεγάλο μέρος της ενεργειακής της ασφάλειας ακριβώς πάνω στην αξιοπιστία του Κατάρ, αυτή δεν είναι απλά μια σημαντική αλλαγή, αλλά μια τεράστια αλλαγή που αναμένεται να αλλάξει τις ισορροπίες.
