Σε μια πολύ επικίνδυνη φάση έχει εισέρθει η πολεμική σύγκρουση στην Μέση Ανατολή, με τα δεξαμενόπλοια και τα πλοία μεταφοράς κοντέινερ να δέχονται σοβαρές επιθέσεις, οι οποίες είχαν σαν αποτέλεσμα ένα ναυτικός να έχει χάσει μέχρι στιγμής την ζωή του και αρκετούς ακόμη να έχουν τραυματιστεί.
Η επίθεση στο αγκυροβολημένο δεξαμενόπλοιο Sonangol Namibe, στο Mubarak Al Kabeer στο Κουβέιτ, σηματοδοτεί την επέκταση του πολέμου στον άνω Περσικό Κόλπο πυροδοτώντας άμεσους φόβους για μια μεγάλη περιβαλλοντική καταστροφή, ενώ ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός αναφέρει ότι περίπου 20.000 ναυτικοί βρίσκονται εγκλωβισμένοι στην περιοχή.
Ο Πλοίαρχος του Sonangol Namibe ανέφερε μια τεράστια έκρηξη στην αριστερή πλευρά του πλοίου, ενώ λίγα δευτερόλεπτα αργότερα είδαν ένα μικρό σκάφος να φεύγει από το σημείο. Σύμφωνα με ειδοποιήσεις από την Υπηρεσία Ναυτιλιακού Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO) και την εταιρεία ειδικών σε θέματα ασφαλείας Vanguard, το πλοίο υπέστη εισροή υδάτων ενώ έχει παρατηρηθεί διαρροή πετρελαίου από μια κατεστραμμένη δεξαμενή φορτίου.
Το Mubarak Al Kabeer, βρίσκεται σε απόσταση περίπου 750-800 χλμ. από τα Στενά του Ορμούζ, υποδηλώνοντας μια στρατηγική διεύρυνση των ιρανικών επιθέσεων, οι οποίες προηγουμένως είχαν επικεντρωθεί στο στενό, το Μπαχρέιν και τον Κόλπο του Ομάν. «Μπορεί να υπάρξουν περιβαλλοντικές επιπτώσεις», προειδοποίησε ο UKMTO, με το πλήρωμα να έχει αναφερθεί ότι είναι ασφαλές.
Λίγο νωρίτερα είχε δεχτεί επίθεση από βλήμα βόρεια του Κυβερνείου Μουσαντάμ του Ομάν, το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Safeen Prestige, χωρητικότητας 1.740 teu, με αποτέλεσμα να προκληθεί πυρκαγιά στο μηχανοστάσιο. Αυτή είναι η πρώτη επίθεση σε πλοίο μεταφοράς κοντέινερ από τους Ιρανούς.
Τα δεξαμενόπλοια και η αγορά του πετρελαίου βρίσκεται σε ένα τεράστιο αδιέξοδο, αφού εκατοντάδες πλοία βρίσκονται εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, την στιγμή που ακόμη περισσότερα παραμένουν έξω από τα στενά του Ορμούζ, στον Κόλπο του Ομάν και τον Αραβικό κόλπο. Σύμφωνα με τον ναυλομεσιτικό οίκο Fearnleys, παρότι οι εκτιμήσεις για τα ναύλα φορτώσεων από τον Περσικό Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα της Σαουδικής Αραβίας έχουν «εκτοξευθεί», στην πράξη τα νούμερα αυτά παραμένουν κυρίως θεωρητικά.
Όπως σημειώνει η εταιρεία, από την έναρξη του πολέμου δεν έχει φορτωθεί κανένα φορτίο πετρελαίου, γεγονός που σημαίνει ότι η αγορά παραμένει ουσιαστικά παγωμένη. Για τον λόγο αυτό, τα τρέχοντα επίπεδα ναύλων που καταγράφονται στον Baltic Index βασίζονται κυρίως σε εκτιμήσεις των ναυλομεσιτών και όχι σε πραγματικές συναλλαγές της αγοράς. «Κανένα φορτίο δεν έχει μεταφερθεί από τότε που ξέσπασε ο πόλεμος», σημείωσε ο Fearnleys, περιγράφοντας τις τρέχουσες τιμές του Baltic Index ως «εκτίμηση» από την κοινότητα των ναυλομεσιτών, ενώ το φυσικό εμπόριο παραμένει παγωμένο.
Ο τομέας του φυσικού αερίου αντιμετωπίζει ακόμη αυστηρότερους περιορισμούς. Το Κατάρ σταμάτησε τις εξαγωγές φυσικού αερίου την Τετάρτη, μια κίνηση που θα αναμένεται να αφαιρέσει το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG για τουλάχιστον ένα μήνα. Κατά συνέπεια, οι τιμές spot LNG έχουν εκτοξευθεί σε πάνω από 300.000 δολάρια την ημέρα, δέκα φορές πάνω από τα 30.000 δολάρια της προηγούμενης εβδομάδας.
Στον τομέα των πλοίων μεταφοράς κοντέινερ, η κρίση που έχει ξεσπάσει αρχίζει να αφήνει το αποτύπωμα της και σε αυτόν το τομέα, κυρίως στα χρονοδιαγράμματα. Η ανάλυση από το TimeToCargo δείχνει ότι οι μέσες καθυστερήσεις άφιξης για τα φορτία Ασίας-Ευρώπης έχουν αυξηθεί από 2,26 σε 3,73 ημέρες. Ωστόσο, κάποιες ναυτιλιακές εταιρείες αισθάνονται τα προβλήματα ακόμη περισσότερο. Η HMM έχει αναφέρει ότι οι μέσες καθυστερήσεις έχουν αυξηθεί από 3,72 ημέρες σε 10,45 ημέρες, ενώ οι καθυστερήσεις των πλοίων της MSC έχουν αυξηθεί σε σχεδόν πέντε ημέρες.
Η κατάσταση στο λιμάνι του Jebel Ali είναι ακόμα πιο εμφανείς, με τις καθυστερήσεις αναχώρησης να έχουν αυξηθεί σε 4,2 ημέρες από μόλις 0,72 πριν από τον πόλεμο. Πολλές εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων αλλάζουν και πάλι ρότα και στέλνουν τα πλοία τους μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας για να αποφύγουν ενδεχόμενες επιθέσεις από τους Χούθι στην Ερυθρά θάλασσα. Όλο αυτό το σκηνικό χάους είναι σίγουρο ότι θα οδηγήσει σε διαταραχές στα μεγάλα λιμάνια μεταφόρτωσης στην Ασία, κάτι που είχε συμβεί και την περίοδο της πανδημίας του covid και των πρόσφατων επιθέσεων των αναταρτών Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα.
Το οικονομικό κόστος πλεύσης στη ζώνη των συγκρούσεων έχει γίνει απαγορευτικό. Σύμφωνα με τους Financial Times, το κόστος ασφάλισης ενός πλοίου μέσω του Στενού του Ορμούζ έχει αυξηθεί 12 φορές. Οι πλοιοκτήτριες εταιρείες καλούνται να καταβάλουν ασφάλιστρα έως και 3% της συνολικής αξίας ενός πλοίου, από μόλις 0,25%!
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δεσμευτεί να χρησιμοποιήσει την US Development Finance Corp για την παροχή ασφάλισης και εγγυήσεων για τον κίνδυνο πολέμου. Ανακοίνωσε επίσης ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα αρχίσει να συνοδεύει τα δεξαμενόπλοια «το συντομότερο δυνατό». Ωστόσο, οι ειδικοί του κλάδου παραμένουν επιφυλακτικοί.
Ο επικεφαλής ασφάλειας και προστασίας της BIMCO Jakob Larsen, σημείωσε ότι η παροχή προστασίας σε όλα τα δεξαμενόπλοια είναι «μη ρεαλιστική» δεδομένου του αριθμού των πολεμικών πλοίων που απαιτούνται.
Ο ναυλομεσιτικός οίκος SSY είπε ότι το Ναυτικό των ΗΠΑ έχει επισημάνει την έλλειψη ικανότητας συνοδείας μέχρι να ολοκληρωθούν τα αρχικά στάδια των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Επιπλέον, η αμερικανική νομοθεσία περιορίζει το ναυτικό από το να συνοδεύει πλοία που δεν φέρουν αμερικανική σημαία ή δεν ανήκουν σε αμερικανικά πλοία.
Ο SSY έφερε ως παράδειγμα τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσας, όπου 15 μήνες απέτυχαν τα πολεμικά πλοία να αποκαταστήσουν την ασφαλή κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων παρά την κατάρριψη 400 πυραύλων. «Η φυσική γεωγραφία της περιοχής ευνοεί τον επιτιθέμενο», προειδοποίησε ο SSY, σημειώνοντας ότι ένα αντιτορπιλικό δεν μπορεί ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει σμήνη drones, να σαρώσει νάρκες και να διαχειριστεί τις διακοπές του σήματος GPS στις στενές θάλασσιες λωρίδες πλάτους μόλις δύο ναυτικών μιλίων.
Με τις προμήθειες ενέργειας από τη Μέση Ανατολή υπό πίεση, πολλές χώρες λαμβάνουν προληπτικά μέτρα. Η Μιανμάρ, για παράδειγμα, έχει θεσπίσει έναν κανόνα μονών/ζυγών για τα αυτοκίνητα, όπου τα αυτοκίνητα με πινακίδες κυκλοφορίας που ξεκινούν με ζυγό αριθμό μπορούν να κυκλοφορούν μόνο σε ζυγή ημερομηνία και αντίστροφα.
Στην Κίνα, η Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων (NDRC) συγκάλεσε χθες συνάντηση για να συζητήσει την εξαγωγή προϊόντων διύλισης πετρελαίου. Υποβλήθηκε προφορικό αίτημα για προσωρινή αναστολή, με άμεση ισχύ, όλων των εξαγωγών προϊόντων πετρελαίου, εκτός από τρεις κατηγορίες, την κηροζίνη για τα αεροπλάνα, τα καύσιμα για τα πλοία και τις προμήθειες στο Χονγκ Κονγκ και το Μακάο.
Βλέπουμε ότι η κατάσταση κλιμακώνεται με ραγδαίους ρυθμούς, και επεκτείνεται και πέρα από το Ιράν και τα στενά του Ορμούζ, ενώ ο τορπιλισμός και η βύθιση της Ιρανικής φρεγάτας σε απόσταση 2000 ναυτικών μιλίων μακριά από το Ιράν είναι σίγουρο ότι δημιουργεί ένα προηγούμενο που προκαλεί έντονη ανησυχία στην παγκόσμια κοινότητα.
