Κάθε χρόνο, 8.000.000.000 κιλά πλαστικών σκουπιδιών καταλήγουν στην θάλασσα και στους ωκεανούς μας. Αυτό είναι αρκετό πλαστικό για να καλύψει κάθε μέτρο ακτογραμμής στον πλανήτη μας. Αυτή η αδυσώπητη ρύπανση έχει μετατρέψει τους ωκεανούς μας σε ωρολογιακές βόμβες.
Αλλά ας γυρίσουμε λίγο πίσω στη δεκαετία του 1970, όταν μια σοβαρή αλλά λανθασμένη προσπάθεια να σωθεί ένας τοπικός ύφαλος στα ανοικτά των ακτών του Φορτ Λόντερντεϊλ της Φλόριντα οδήγησε σε μια ακόμη μεγαλύτερη οικολογική καταστροφή: Ο ύφαλος Όσμπορν.
Σε μια καλοπροαίρετη, αλλά λανθασμένη προσπάθεια να δημιουργηθεί ένας τεχνητός ύφαλος, περίπου 2.000.000 εκατομμύρια μεταχειρισμένα ελαστικά αυτοκινήτων πετάχτηκαν στον ωκεανό.
Η ελπίδα ήταν ότι αυτά τα ελαστικά θα παρείχαν μια επιφάνεια για την ανάπτυξη νέων κοραλλιών και τελικά θα υποστήριζαν τη θαλάσσια ζωή. Δυστυχώς, τα πράγματα δεν πήγαν όπως τα σχεδίαζαν και τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά.
Προτού εμβαθύνουμε στην καταστροφή του υφάλου Όσμπορν, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε το ιστορικό πλαίσιο της απόρριψης σκουπιδιών στην θάλασσα.
Πριν από το 1972, δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου κανονισμοί που να εμποδίζουν την απόρριψη σκουπιδιών και διάφορων αντικειμένων στην θάλασσα. Μόνο το 1968, υπολογίστηκε ότι 38.000.000 τόνοι υλικών, 4,5 εκατομμύρια τόνοι βιομηχανικών αποβλήτων και άλλοι 42 εκατομμύρια τόνοι λυμάτων απορρίφθηκαν στις θάλασσες και στους ωκεανούς.
Αν σε αυτό προσθέσουμε και 100 εκατομμύρια τόνους πλαστικού, 2 έως 4 εκατομμύρια τόνους χημικών αποβλήτων και 1 εκατομμύριο τόνους βαρέων μετάλλων, τότε μπορούμε να καταλάβουμε το μέγεθος της καταστροφής. Και ας μην ξεχνάμε ότι αυτοί οι αριθμοί είναι απλώς εκτιμήσεις, καθώς εκείνη την εποχή δεν υπήρχε σχεδόν καθόλου κάποια επίσημη καταγραφή.
Η θάλασσα ένας σκουπιδότοπος ραδιενεργών αποβλήτων
Σύμφωνα με αμερικανικά αρχεία, μεταξύ 1946 και 1970, πάνω από 55.000 δοχεία με ραδιενεργά απόβλητα απορρίφθηκαν στον Ειρηνικό Ωκεανό. Επιπλέον, μεταξύ 1951 και 1962, 34.000 τόνοι ραδιενεργών αποβλήτων απορρίφθηκαν σε τρεις τοποθεσίες στα ανοικτά της ανατολικής ακτής των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι ωκεανοί είχαν στην ουσία γίνει ένας μεγάλος και «βολικός» σκουπιδότοπος ενός μεγάλου πλήθους επικίνδυνων ουσιών, αφήνοντας μια κληρονομιά θαλάσσιας ρύπανσης με την οποία παλεύουμε ακόμη και σήμερα.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό της ανεξέλεγκτης απόρριψης αποβλήτων, η ιδέα της απόρριψης ελαστικών αυτοκινήτων για τη δημιουργία τεχνητών υφάλων, μάλλον δεν φαινόταν και τόσο τραβηγμένη.
Τη δεκαετία του 1970, η βιομηχανία της αυτοκινητοβιομηχανίας γνώριζε μεγάλη άνθηση, παράγοντας περίπου 170 εκατομμύρια ελαστικά αυτοκινήτων ετησίως. Οι χώροι υγειονομικής ταφής ξεχείλιζαν και η αποτέφρωση των ελαστικών δεν αποτελούσε φιλική προς το περιβάλλον λύση. Η Broward Artificial Reef, Inc. (BARINC) πρότεινε μια νέα λύση: να χρησιμοποιηθούν τα ελαστικά για τη δημιουργία ενός τεχνητού υφάλου στα ανοικτά των ακτών του Φορτ Λόντερντεϊλ.
Σαν σκέψη ήταν σωστή, αφού οι φυσικοί κοραλλιογενείς ύφαλοι είναι κρίσιμα οικοσυστήματα, τα οποία παρέχουν τροφή και καταφύγιο για τη θαλάσσια ζωή. Με τη δημιουργία ενός τεχνητού υφάλου με ελαστικά, έλπιζαν ότι θα αναπτύσσονταν νέα κοράλλια, τα οποία θα προσέλκυαν ψάρια και άλλα θαλάσσια πλάσματα και έτσι θα δημιουργούσαν ένα αυτοσυντηρούμενο οικοσύστημα. Παρόμοια έργα είχαν επιχειρηθεί και αλλού, οπότε γιατί να μην το δοκιμάσουν στη Φλόριντα;
Το 1974, το έργο πήρε την έγκριση της κυβέρνησης. Πάνω από 100 ιδιωτικά σκάφη, το καθένα από τα οποία μετέφερε χιλιάδες ελαστικά δεμένα μεταξύ τους με χαλύβδινα κλιπς και νάιλον, απέπλευσαν με προορισμό μια τοποθεσία εμβαδού 88 στρεμμάτων και απόσταση 2.1336 χιλιομέτρων από την ακτή. Ακόμα και ο μεγάλος κατασκευαστής ελαστικών Goodyear συμμετείχε, παρέχοντας εξοπλισμό και ρίχνοντας ένα γιγαντιαίο επίχρυσο ελαστικό από ένα αερόστατο για να βαφτίσει την περιοχή. Συνολικά, 2 εκατομμύρια ελαστικά απορρίφθηκαν στον ωκεανό.
Αρχικά, το έργο του υφάλου Όσμπορν φαινόταν πολλά υποσχόμενο. Ωστόσο, η πραγματικότητα σύντομα απέδειξε το αντίθετο. Οι χαλύβδινοι συνδετήρες που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνδεση των ελαστικών μεταξύ τους δεν είχαν υποστεί επεξεργασία για την αποτροπή της διάβρωσης. Στο αλμυρό νερό του ωκεανού, ο χάλυβας σκούριασε γρήγορα, με αποτέλεσμα οι δέσμες ελαστικών να διαλυθούν. Αυτό που προοριζόταν να είναι ένας σταθερός τεχνητός ύφαλος μετατράπηκε σε μια τεράστια υποβρύχια χωματερή ελαστικών.
Η Φλόριντα είναι μια περιοχή γνωστή για τις κακές καιρικές συνθήκες και τις συχνές τροπικές καταιγίδες. Τα λάστιχα που είχαν αποσυνδεθεί, παρασύρθηκαν από τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα και τις κακοκαιρίες, με αποτέλεσμα να συρθούν στον βυθό και να καταστρέψουν τους υπάρχοντες φυσικούς υφάλους. Αντί να δημιουργήσουν ένα νέο βιότοπο, τα ελαστικά προκαλούσαν ανεπανόρθωτη ζημιά.
Η ζημιά δεν περιοριζόταν μόνο στο τοπικό περιβάλλον. Το 1995, ο τυφώνας Opal σκόρπισε χιλιάδες ελαστικά σε όλη την περιοχή της Φλόριντας. Το 1998, ο τυφώνας Μπόνι ξέβρασε χιλιάδες ελαστικά κατά μήκος των παραλιών της Βόρειας Καρολίνας. Το έργο του υφάλου Όσμπορν όχι μόνο είχε αποτύχει, αλλά είχε γίνει ένας τεράστιος περιβαλλοντικός κίνδυνος. Επιπλέον, τα ελαστικά δεν ήταν κατάλληλα για την ανάπτυξη των κοραλλιών.
Ίσως το πιο ανησυχητικό σε αυτή την ιστορία είναι ότι ακόμη και σήμερα, περισσότερο από 50 χρόνια μετά, ένα μεγάλος αριθμός αυτών των ελαστικών παραμένει στον βυθό, ενώ οι προσπάθειες απομάκρυνσής τους συνεχίζονται με τεράστιο κόστος και δυσκολία. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η NOAA σε συνεργασία με το ναυτικό των ΗΠΑ έχει καταφέρει να ανασύρει εκατοντάδες χιλιάδες ελαστικά, όμως η πλήρης αποκατάσταση του θαλάσσιου οικοσυστήματος θεωρείται ακόμη ένας μακρινός στόχος.
Το παράδειγμα του υφάλου Όσμπορν δεν είναι απλώς μια αποτυχημένη περιβαλλοντική πρωτοβουλία, αλλά μια τεράστια περιβαλλοντολογική βόμβα η οποία υπάρχει για 5 δεκαετίες και θα συνεχίσει να υπάρχει για πολλές ακόμα.
