Η προκαταρκτική έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Ναυτιλίας της Ινδίας ρίχνει νέο φως στο ναυτικό ατύχημα και στη βύθιση του containership MSC Elsa 3, το οποίο σημειώθηκε στις 25 Μαΐου 2025, περίπου 14,6 ναυτικά μίλια ανοιχτά της πολιτείας Κεράλα, και ενώ το πλοίο βρισκόταν εν πλω από το Vizhinjam προς το Kochi.
Το πλοίο με σημαία Λιβερίας μετέφερε 643 εμπορευματοκιβώτια, εκ των οποίων τα 13 περιείχαν επικίνδυνα φορτία, ενώ στις δεξαμενές του υπήρχαν περισσότεροι από 400 τόνοι καυσίμων, γεγονός που προκάλεσε σοβαρές περιβαλλοντικές ανησυχίες μετά το ναυάγιο.
Σύμφωνα με την έκθεση που κατατέθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο της Κεράλα, η βύθιση δεν οφειλόταν σε ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά σε μια αλληλουχία σοβαρών παραλείψεων. Οι ερευνητές εντόπισαν προβλήματα στη συντήρηση του πλοίου, ελλιπή εκπαίδευση του πληρώματος, καθυστερημένη τεχνική υποστήριξη από την ξηρά, αλλά και αδυναμίες στις επιθεωρήσεις του νηογνώμονα που είχε πιστοποιήσει την αξιοπλοΐα του πλοίου.
Το χρονικό της καταστροφής
Η έρευνα περιγράφει αναλυτικά την ακολουθία των γεγονότων που οδήγησαν στη βύθιση.
Πριν ακόμη αποπλεύσει από το λιμάνι του Vizhinjam, το MSC Elsa 3 είχε ήδη μια μόνιμη κλίση προς τη δεξιά πλευρά. Κατά τη διάρκεια της φόρτωσης οι λιμενικές αρχές κατέγραψαν κλίση περίπου πέντε μοιρών, ωστόσο το ταξίδι συνεχίστηκε χωρίς να αποκατασταθεί πλήρως η ευστάθεια του πλοίου.
Στις 24 Μαΐου 2025, ενώ το πλοίο βρισκόταν εν πλω, σημειώθηκε σοβαρή δυσλειτουργία στο σύστημα διαχείρισης έρματος (ballast system) και στο αυτόματο σύστημα διόρθωσης της κλίσης. Η κατάσταση επιδεινώθηκε γρήγορα, καθώς η εισροή νερού στις δεξαμενές έρματος δεν μπορούσε πλέον να ελεγχθεί.
Λίγο αργότερα η κλίση αυξήθηκε δραματικά, φθάνοντας περίπου τις 26 μοίρες προς δεξιά. Η μεγάλη αυτή κλίση προκάλεσε γενικό blackout, αφήνοντας το πλοίο χωρίς ηλεκτρική ισχύ και χωρίς τη δυνατότητα να λειτουργήσει τα αυτόματα συστήματα που θα μπορούσαν να το επαναφέρουν σε ισορροπία.
Με την ευστάθεια να έχει πλέον χαθεί, τα στοιβαγμένα εμπορευματοκιβώτια μετακινήθηκαν, επιδεινώνοντας ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Γύρω στα μεσάνυχτα άρχισαν να πέφτουν στη θάλασσα, ενώ το πλήρωμα εγκατέλειψε με ασφάλεια το πλοίο πριν αυτό ανατραπεί και βυθιστεί σε βάθος περίπου 50 μέτρων το πρωί της 25ης Μαΐου.
Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας του ναυτικού ατυχήματος του MSC Elsa 3
Η έκθεση εντοπίζει τέσσερις βασικούς παράγοντες που συνέβαλαν στο δυστύχημα.
Ο πρώτος αφορά τη χρόνια ανεπαρκή συντήρηση του πλοίου. Οι επιθεωρητές διαπίστωσαν ότι κρίσιμα εξαρτήματα των συστημάτων έρματος και σεντινών είχαν υποστεί φθορές πολύ καιρό πριν. Παρότι είχαν υποβληθεί επανειλημμένα αιτήματα για ανταλλακτικά, ακόμη και οκτώ μήνες αργότερα δεν είχαν εγκριθεί, με αποτέλεσμα το πλοίο να συνεχίζει να λειτουργεί με προσωρινές επισκευές και φθαρμένο εξοπλισμό.
Δεύτερο σημαντικό εύρημα ήταν η υποβαθμισμένη στεγανότητα του κύτους. Οι ερευνητές εντόπισαν εισροή νερού στο αμπάρι Νο 4 μέσω διαρροής σε ανθρωποθυρίδα της δεξαμενής διπύθμενου, καθώς και προβληματική συγκόλληση στη δεξιά δεξαμενή έρματος Νο 5. Παράλληλα διαπιστώθηκε ότι επισκευές που είχαν πραγματοποιηθεί μετά από παλαιότερο ατύχημα το 2016 δεν είχαν αποκαταστήσει πλήρως τη δομική ακεραιότητα του πλοίου.
Τρίτο σημείο ήταν η ανεπαρκής επιχειρησιακή ετοιμότητα του πληρώματος. Αν και οι ναυτικοί διέθεταν θεωρητική κατάρτιση, σύμφωνα με την έκθεση δεν είχαν επαρκή πρακτική εξάσκηση για τη διαχείριση γενικού blackout και σοβαρών βλαβών στο σύστημα έρματος. Επιπλέον, ο Υποπλοίαρχος είχε επιβιβαστεί μόλις μία εβδομάδα πριν από το περιστατικό, χωρίς να έχει ολοκληρώσει επαρκή εξοικείωση με τα συστήματα του συγκεκριμένου πλοίου.
Τέλος, η έρευνα επισημαίνει ότι υπήρξε καθυστερημένη αντίδραση της εταιρείας από την ξηρά. Καταγραφές έδειξαν ότι ασυνήθιστες ενδείξεις πίεσης στο σύστημα έρματος είχαν αρχίσει να εμφανίζονται περίπου 36 ώρες πριν εκδηλωθεί η μεγάλη κλίση, χωρίς να ενεργοποιηθεί έγκαιρα κάποια διαδικασία αντιμετώπισης. Ακόμη και μετά την αποστολή σήματος κινδύνου από το πλοίο, χρειάστηκαν περισσότερες από τρεις ώρες μέχρι να οργανωθεί η τεχνική υποστήριξη.
Ερωτήματα για τον νηογνώμονα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα συμπεράσματα σχετικά με τον νηογνώμονα Bureau Veritas.
Το MSC Elsa 3 διέθετε σε ισχύ όλα τα απαραίτητα πιστοποιητικά ασφαλείας και οι επιθεωρήσεις του είχαν πιστοποιήσει ότι ήταν αξιόπλοο έως το 2028. Ωστόσο, η έκθεση υποστηρίζει ότι οι επιθεωρήσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στον έλεγχο της τεκμηρίωσης και δεν κατάφεραν να εντοπίσουν τις σοβαρές τεχνικές αδυναμίες του πλοίου, όπως τη φθορά του κύτους, τις βλάβες στο σύστημα σεντινών και τις ελλείψεις στην εφαρμογή του Συστήματος Ασφαλούς Διαχείρισης (SMS).
Περιβαλλοντικές συνέπειες
Το ναυάγιο προκάλεσε σημαντική περιβαλλοντική επιβάρυνση στις ακτές της Κεράλα και του Ταμίλ Ναντού.
Σύμφωνα με την έκθεση, το πλοίο βυθίστηκε μεταφέροντας περίπου 367 τόνους βαρέος μαζούτ (HFO) και 64 τόνους diesel, ενώ ανάμεσα στα επικίνδυνα φορτία υπήρχαν κοντέινερ με καρβίδιο του ασβεστίου, το οποίο παράγει εξαιρετικά εύφλεκτο αέριο ασετυλένιο όταν έρθει σε επαφή με το νερό.
Επιπλέον, μεγάλες ποσότητες πλαστικών κόκκων (nurdles) κατέληξαν στις ακτές, προκαλώντας εκτεταμένη ρύπανση και επηρεάζοντας τόσο τα θαλάσσια οικοσυστήματα όσο και την αλιευτική δραστηριότητα της περιοχής.
Νομικές εξελίξεις
Η υπόθεση εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη.
Επτά αλλοδαποί ναυτικοί παρέμειναν για περισσότερο από έναν χρόνο στην Ινδία, καθώς οι αρχές τους απαγόρευσαν την αναχώρηση μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα. Παράλληλα, το ινδικό Δημόσιο, οι τοπικές αρχές και αλιευτικοί φορείς έχουν καταθέσει αγωγές αποζημίωσης κατά της MSC Mediterranean Shipping Company και των ασφαλιστών της.
Οι συνολικές διεκδικήσεις ξεπερνούν τα 1,1 δισ. δολάρια, ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο της Κεράλα έχει ήδη διατάξει την καταβολή προσωρινής περιβαλλοντικής αποζημίωσης άνω των 140 εκατ. δολαρίων. Η MSC, από την πλευρά της, θεωρεί τις απαιτήσεις υπερβολικές, υποστηρίζοντας ότι συνεργάζεται με τις αρχές στις εργασίες απορρύπανσης και ανέλκυσης των εμπορευματοκιβωτίων.
Σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα, ανάμεσα στους επτά που παραμένουν στην Ινδία βρίσκονται ο Πλοίαρχος, ο Υποπλοίαρχος, ο Α’ μηχανικός και ο Β’ μηχανικός. Τα μέλη του πληρώματος είναι υπήκοοι Ρωσίας, Ουκρανίας, Γεωργίας και Φιλιππίνες. Υπενθυμίζεται ότι οι υπόλοιποι 15 ναυτικοί είχαν λάβει άδεια να φύγουν από την Ινδία ήδη από τον Αύγουστο του 2025.
Το δικαστήριο πραγματοποίησε ήδη την πρώτη ακρόαση για την υπόθεση και ζήτησε επίσημες απαντήσεις τόσο από την ινδική κυβέρνηση όσο και από τις τοπικές αρχές της Κεράλα. Νέα ακρόαση έχει προγραμματιστεί για τις 29 Μαΐου.
Δυστυχώς η ποινικοποίηση του ναυτικού επαγγέλματος παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τους ναυτικούς και πρωτίστως για τους Πλοιάρχους και δευτερευόντως για τους Υποπλοιάρχους και το υπόλοιπο πλήρωμα, αφού μόνο τα τελευταία χρόνια υπάρχουν δεκάδες περιπτώσεις με φυλακίσεις και κρατήσεις ναυτικών, πολλές φορές για λόγους τους οποίους δεν υπήρχε προσωπική ευθύνη.
Το συγκεκριμένο περιστατικό πάντως δείχνει τις τεράστιες παραλήψεις που υπήρξαν και από την πλευρά της εταιρείας, η οποία φαίνεται ότι ήταν ενήμερη σχετικά με την κακή κατάσταση του πλοίου.
Το ναυάγιο του MSC Elsa 3 αποτελεί μια ακόμη υπενθύμιση ότι στη ναυτιλία κανένα σοβαρό τεχνικό πρόβλημα δεν πρέπει να υποτιμάται ή να μετατίθεται για αργότερα. Όταν υπάρχουν ενδείξεις που επηρεάζουν την αξιοπλοΐα ενός πλοίου, η ασφαλέστερη επιλογή είναι η πλήρης αποκατάστασή τους πριν από τον απόπλου.
Η θάλασσα δεν συγχωρεί τα λάθη και ένα μικρό πρόβλημα μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να εξελιχθεί σε καταστροφικό ατύχημα. Για τον λόγο αυτό, πλοίαρχος, πλήρωμα και εταιρεία οφείλουν να αξιολογούν πάντοτε το δυσμενέστερο δυνατό σενάριο και να λαμβάνουν τις αποφάσεις τους με γνώμονα την ασφάλεια ανθρώπων, πλοίου και θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Διαβάστε περισσότερα για το ναυτικό ατύχημα του MSC Elsa 3
