Η κόπωση των ναυτικών παραμένει ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα της ναυτιλίας. Οι κανονισμοί πρέπει να αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα και να εξασφαλίζουν ασφάλεια και ανθρώπινες συνθήκες εργασίας.
Η κόπωση δεν είναι κάτι καινούργιο στη ναυτιλία και στο επάγγελμα του ναυτικού. Υπάρχει εδώ και πάρα πολλά χρόνια, έχουν βγει κανονισμοί, όλοι ξέρουμε τι πραγματικά γίνεται, αλλά το πρόβλημα παραμένει.
Οι ναυτικοί εξακολουθούν να δουλεύουν με εξαντλητικά ωράρια, υπερβαίνοντας κατά πολύ τις ώρες εργασίας τους, έχοντας να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη πίεση από παντού. Κι όταν ξεκουράζονται λιγότερο από το κανονικό, είναι πολύ εύκολο να χαθεί η συγκέντρωση και να γίνουν λάθη.
Και φυσικά όλοι το ξέρουμε: οι κανόνες για τις ώρες ανάπαυσης είναι σχεδόν αδύνατο να τηρηθούν όπως γράφονται.
Όταν οι κανόνες δεν βγαίνουν στην πράξη
Σήμερα τα πλοία έχουν να αντιμετωπίσουν άπειρη χαρτούρα, επιθεωρήσεις και αυξανόμενες απαιτήσεις. Ο αριθμός του πληρώματος έχει μειωθεί, η δουλειά έχει αυξηθεί και τα χαρτιά δεν τελειώνουν ποτέ. Δεν είναι περίεργο που οι εγγραφές στις ώρες ανάπαυσης του πληρώματος πολλές φορές “πειράζονται”. Όχι επειδή οι ναυτικοί είναι ψεύτες, αλλά γιατί το σύστημα είναι φτιαγμένο λάθος. Όταν δεν υπάρχουν αρκετά άτομα για να γίνει η δουλειά, θα συνεχίσεις μέχρι να τελειώσει. Όταν η βιομηχανία πιέζει συνεχώς και ακολουθεί το δόγμα ότι «ο χρόνος είναι χρήμα», αναγκάζεσαι να γράφεις στο χαρτί αυτό που πρέπει για να φαίνεται “εντάξει”. Δεν φταίνε οι άνθρωποι, φταίει το σύστημα που δεν βλέπει τι πραγματικά γίνεται μέσα στο πλοίο ή που βλέπει, αλλά κάνει πως δεν καταλαβαίνει.
Το STCW του 2010 είναι πια παλιό
Οι κανονισμοί αυτοί γράφτηκαν για μια άλλη εποχή, τότε που η δουλειά στη θάλασσα ήταν εντελώς διαφορετική. Σήμερα ένας αξιωματικός κάνει τη δουλειά δύο, κι όμως στα χαρτιά όλα δείχνουν σωστά: ώρες ανάπαυσης, επάνδρωση, ασφάλεια. Η πραγματικότητα όμως είναι άλλη. Η κόπωση έχει γίνει κομμάτι της καθημερινότητας. Τα λάθη αυξάνονται, τα περιθώρια ασφάλειας στενεύουν και ο κλάδος κάνει ότι δεν βλέπει. Η InterManager λέει καθαρά πως ήρθε η ώρα η STCW να ανανεωθεί και να λάβει υπόψη το τι συμβαίνει πραγματικά στα πλοία. Όλοι όσοι δουλεύουμε στη θάλασσα το βλέπουμε καθημερινά.
Η τεχνολογία δεν είναι πάντα λύση
Πολλοί λένε ότι η τεχνολογία θα βοηθήσει, αλλά στην πράξη συχνά δυσκολεύει. Καινούριες εφαρμογές, ηλεκτρονικά συστήματα, πλατφόρμες για τα πάντα – και κάθε μία ζητάει χρόνο και κόπο. Αντί να μειώνουν τη δουλειά, τη μεγαλώνουν. Η ψηφιοποίηση πρέπει να είναι για τον άνθρωπο, όχι εις βάρος του. Δεν χρειάζονται περισσότερα προγράμματα, χρειάζονται αυτά που κάνουν τη ζωή πιο εύκολη, που μειώνουν τη δουλειά, όχι που την αυξάνουν. Έχουμε φτάσει στην εποχή του “paperless” να έχουμε περισσότερα χαρτιά και δουλειά από τότε που δεν είχε ακόμη ψηφιοποιηθεί το σύστημα.
Η ειλικρίνεια
Τα ψεύτικα ωράρια και οι «διορθωμένες» αναγραφές είναι απλώς ένα σύμπτωμα. Η ρίζα του προβλήματος είναι ότι προτιμάμε να φαίνονται όλα “εντάξει” στα χαρτιά, παρά να δείξουμε την αλήθεια. Όλοι ξέρουν ότι τα στοιχεία αλλάζονται για να περάσουν οι επιθεωρήσεις, να είμαστε εναρμονισμένοι με τους κανονισμούς και τον ISM της εκάστοτε ναυτιλιακής εταιρείας. Αν θέλουμε να λύσουμε το πρόβλημα, πρέπει να ξαναχτίσουμε εμπιστοσύνη. Οι ναυτικοί να μπορούν να πουν τι συμβαίνει χωρίς να φοβούνται. Οι εταιρείες να θεωρούνται συνεργάτες, όχι μπαμπούλες. Και οι αρχές να ακούν τους ναυτικούς, αυτούς δηλαδή που στην πραγματικότητα βιώνουν αυτή την κατάσταση, όντας στην πρώτη γραμμή του πυρός.
Οι διαχειρίστριες εταιρείες θα πρέπει να είναι ρεαλιστές της κατάστασης
Οι διαχειρίστριες εταιρείες σηκώνουν τεράστιο βάρος. Έχουν ευθύνη για πλοία, πληρώματα, ασφάλεια και συμμόρφωση, όλα μαζί. Δεν δημιούργησαν αυτές το πρόβλημα, όμως το αντιμετωπίζουν καθημερινά. Ζητούν απλώς κανόνες που να μπορούν να εφαρμοστούν, όχι μειωμένα στάνταρ. Χρειάζεται να σταματήσει το ψέμα ότι τα επίπεδα επάνδρωσης ενός πλοίου που θεσπίστηκαν πριν 30 χρόνια φτάνουν και σήμερα. Και να σταματήσει η γραφειοκρατία που αυξάνεται στο όνομα της “ασφάλειας”, ενώ εξαντλεί τους ανθρώπους.
Μπροστά μας μια ευκαιρία
Η αναθεώρηση της STCW είναι μια μεγάλη ευκαιρία για όλους μας, για να αλλάξει κάτι ουσιαστικά. Να μπουν ρεαλιστικά όρια ανάπαυσης, να θεσπιστεί σωστός αριθμός επάνδρωσης των πλοίων και να εφαρμοστεί τεχνολογία που πραγματικά θα βοηθάει. Η InterManager θα συνεχίσει να πιέζει για αλλαγή μέσα από συνεργασία και όχι αντιπαράθεση. Γιατί η ασφάλεια ξεκινά από τον άνθρωπο – από τη δυνατότητα να ξεκουραστεί, να εμπιστευτεί και να κάνει τη δουλειά του σωστά.
Δεν είναι δυνατόν η βιομηχανία να λειτουργεί ασταμάτητα, μέρα-νύχτα, και την ίδια στιγμή να ζητάει να τηρούνται οι ώρες ανάπαυσης των ναυτικών. Δεν μπορεί η βιομηχανία να ζητάει επαρκή επάνδρωση της γέφυρας σε πολυσύχναστες περιοχές και από την άλλη να έχει την απαίτηση να είναι όλοι ξεκούραστοι. Δεν μπορεί η βιομηχανία να ζητάει από έναν πλοίαρχο να βρίσκεται στη γέφυρα όταν το πλοίο διασχίζει στενά σημεία και από την άλλη να τον υποχρεώνει να φτάσει στο λιμάνι, να δέσει, να περιμένει επιθεωρήσεις και αρχές, και την ίδια στιγμή να είναι και ξεκούραστος.
Θα πρέπει να σκεφτεί σοβαρά η ναυτιλιακή βιομηχανία εάν θέλει περισσότερους κανονισμούς ή κανονισμούς που να έχουν εφαρμογή στην πράξη.
Θα πρέπει όλοι μαζί να κατανοήσουμε ότι το ναυτικό επάγγελμα είναι ένα ιδιαίτερο και δύσκολο επάγγελμα. Όσο μπαίνουν περισσότεροι μη εφαρμόσιμοι κανονισμοί, τόσο αυξάνεται η δουλειά των ναυτικών και αντί να βοηθά η βιομηχανία την κατάσταση, την επιδεινώνει.
