Η κρίση γύρω από το Ορμούζ έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα των μεγάλων δεξαμενόπλοιων και έχει ανεβάσει το κόστος μεταφοράς πετρελαίου σε πρωτοφανή επίπεδα. Η επιβάρυνση φτάνει πλέον σε δεκάδες δολάρια ανά βαρέλι, και είναι κάτι που σίγουρα επηρεάζει και τα καύσιμα που βάζουμε στο ρεζερβουάρ μας.
Τα δεξαμενόπλοια VLCC, είναι τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου στον κόσμο και μπορούν να μεταφέρουν συνήθως έως περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια. Όταν πλέον τα ημερήσια ναύλα ενός τέτοιου πλοίου σε μια συγκεκριμένη διαδρομή, ξεπερνάνε το ένα εκατομμύριο δολάρια, το νούμερο από μόνο του εντυπωσιάζει.
Για να καταλάβουμε, όμως, τι σημαίνει για την αγορά και τον καταναλωτή αυτό το νούμερο, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε τον ημερήσιο ναύλο από το πραγματικό κόστος μεταφοράς κάθε βαρελιού.
Στις 11 Σεπτεμβρίου, το κόστος μεταφοράς αργού από τον Κόλπο του Ομάν προς την Κίνα έφτασε περίπου τα 11,50 δολάρια ανά βαρέλι, σύμφωνα με στοιχεία του Baltic Exchange που επικαλέστηκε το Reuters. Το ποσό αυτό αφορούσε συγκεκριμένη διαδρομή και συγκεκριμένες συνθήκες της αγοράς.
Λίγες ημέρες αργότερα, οι επιπτώσεις από την πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν έγιναν ακόμη εντονότερες στην αγορά. Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters στις 21 Σεπτεμβρίου, το κόστος μεταφοράς εν΄ςο βαρελιού πετρελάιου με ένα δεξαμενόπλοιο VLCC από τον Κόλπο προς την Κίνα είχε ξεπεράσει τα 30 δολάρια ανά βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ στην συγκεκριμένη διαδρομή.
Τι κρύβεται πίσω από αυτό το ημερήσιο ποσό
Τα ποσά που ανακοινώνονται για τα VLCC συχνά αφορούν την εκτιμώμενη ημερήσια απόδοση ενός ταξιδιού, γνωστή ως Time Charter Equivalent (TCE). Πρόκειται για υπολογισμό που επιτρέπει τη σύγκριση διαφορετικών ταξιδιών, αφού ληφθούν υπόψη βασικά έξοδα του ταξιδιού. Δεν είναι ένας σταθερός μισθός που εισπράττει κάθε πλοίο ούτε το καθαρό κέρδος του πλοιοκτήτη.
Το πραγματικό κόστος ανά βαρέλι εξαρτάται από τη διαδρομή, τη διάρκεια του ταξιδιού, την ποσότητα του φορτίου και τα έξοδα που περιλαμβάνονται στον υπολογισμό. Γι’ αυτό και τα 11,50 ή τα 30 δολάρια ανά βαρέλι δεν είναι τιμές που ισχύουν για κάθε φορτίο πετρελαίου παγκοσμίως.
Η άνοδος συνδέεται με την περιορισμένη διαθεσιμότητα πλοίων και με τις αλλαγές στον τρόπο μεταφοράς του πετρελαίου. Αναμονές, μεγαλύτερες διαδρομές και μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν κρατούν τα δεξαμενόπλοια απασχολημένα περισσότερο χρόνο.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που μετέδωσε το Reuters, περίπου το 15% του παγκόσμιου στόλου VLCC έχει δεσμευτεί κοντά στο Ορμούζ ή σε μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.
Οι μεταφορτώσεις βοηθούν να συνεχιστούν οι ροές πετρελαίου, αλλά απαιτούν περισσότερα πλοία. Έχει υπολογιστεί ότι περίπου 2,5 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα αναμενόταν να μεταφορτωθούν με αυτόν τον τρόπο στον Κόλπο του Ομάν μέσα στον Σεπτέμβριο, έναντι 1,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως τον Αύγουστο.
Πώς μπορεί να φτάσει η επιβάρυνση στην αντλία και στον καταναλωτή;
Είναι απολύτως κατανοητό ότι ο μεγαλύτερος ναύλος ανεβάζει και ταυτόχρονα και το κόστος παράδοσης του αργού στο διυλιστήριο. Δεν μετατρέπεται, όμως, αυτομάτως σε ισόποση αύξηση στην τιμή της βενζίνης ή του πετρελαίου κίνησης.
Ένα βαρέλι αργού δεν γίνεται αποκλειστικά βενζίνη αφού το διυλιστήριο παράγει διαφορετικά προϊόντα, όπως βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης, καύσιμα αεροσκαφών και υγραέριο, ενώ οι αναλογίες αλλάζουν ανάλογα με τον τύπο του αργού και τη λειτουργία της μονάδας.
Επιπλέον, η τελική τιμή επηρεάζεται από το κόστος διύλισης, τα περιθώρια κέρδους των εταιρειών, τη διανομή και τη φορολογία. Η EIA επισημαίνει ότι η τιμή στην αντλία αντανακλά αρκετούς παράγοντες πέρα από την τιμή του αργού.
Σημασία έχει επίσης πότε και πού αγοράστηκε το φορτίο, με ποια συμφωνία μεταφέρθηκε και σε ποια αγορά θα διατεθούν τα προϊόντα του. Ένα διυλιστήριο μπορεί να προσπαθήσει να απορροφήσει μέρος της αύξησης, να την περάσει στους αγοραστές ή να αναζητήσει πετρέλαιο από άλλη περιοχή. Η τελική επίδραση διαφέρει από αγορά σε αγορά και δεν εμφανίζεται απαραίτητα αμέσως στις τιμές των πρατηρίων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο καταναλωτής μένει ανεπηρέαστος. Όταν η μεταφορά αργού ακριβαίνει τόσο πολύ, αυξάνεται το κόστος προμήθειας των διυλιστηρίων και περιορίζονται οι διαθέσιμες επιλογές για την προέλευση του πετρελαίου. Αν η επιβάρυνση διατηρηθεί, μπορεί να ενισχύσει τις πιέσεις στις τιμές των καυσίμων και σε άλλα προϊόντα που εξαρτώνται από τις μεταφορές και την ενέργεια. Δεν αρκεί, ωστόσο, από μόνη της για να προβλέψει πόσα λεπτά θα προστεθούν στην τιμή ανά λίτρο.
Το κρίσιμο στοιχείο για τον καταναλωτή, επομένως, δεν είναι μόνο ότι ένα VLCC μπορεί να είναι ναυλωμένο με πάνω από ένα εκατομμύριο δολάρια την ημέρα, αλλά είναι ότι το κόστος μεταφοράς σε ορισμένες βασικές διαδρομές έχει φτάσει σε επίπεδα που αλλάζουν τον υπολογισμό για το πού συμφέρει να αγοραστεί και πώς να μεταφερθεί το πετρέλαιο.
Αν τα πλοία παραμείνουν δεσμευμένα και οι διαταραχές συνεχιστούν, η ακριβότερη μεταφορά θα εξακολουθήσει να επιβαρύνει την αλυσίδα εφοδιασμού, χωρίς αυτό να μεταφράζεται σε μία ενιαία, βέβαιη αύξηση για όλους.
Διαβάστε ακόμα: Πόσο ακριβότερη είναι η βενζίνη όταν ο ναύλος ενός δεξαμενόπλοιου εκτοξεύεται από 80.000 σε 700.000 δολάρια την ημέρα;
