Τι είναι αυτό που προκαλεί άγχος σε έναν ναυτικό; για τους περισσότερους που δεν γνωρίζουν την δυσκολία του ναυτικού επαγγέλματος, τους φαίνεται δύσκολο να έχουν στρες οι ναυτικοί, λόγω του ότι υπάρχει η εντύπωση ότι αυτοί ταξιδεύουν σε όλες τις θάλασσες του κόσμου και γνωρίζουν νέα μέρη, κάτι σαν κρουαζιέρα δηλαδή… Δεν είναι όμως έτσι τα πράγματα.
Μεταξύ όλων των άλλων, ρόλο παίζει το γεγονός ότι μια τυπική ημέρα εργασίας για τους ναυτικούς αποτελείται από 8-12 κουραστικές ώρες, ενώ αυτές οι ώρες μπορούν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο. σύμφωνα με τους κανονισμούς της MLC, οι 14 ώρες εργασίας ημερησίως είναι το μέγιστο καθημερινό ωράριο για τους ναυτικούς, δεδομένου ότι η εργασία επί του πλοίου δεν σταματά ποτέ. Φυσικά όλοι γνωρίζουν ότι οι ώρες πολλές φορές είναι πολύ περισσότερες από ότι λένε οι κανονισμοί. Διαβάστε περισσότερα για τις ώρες ανάπαυσης και εργασίας ΕΔΩ.
Μερικές δεκαετίες πριν, οι πολλές ώρες εργασίας ανά ημέρα θεωρήθηκαν ως μία από τις κύριες αιτίες των υψηλών επιπέδων στρες που είχαν οι ναυτικοί, κάτι που τους οδηγούσε σε επικίνδυνα λάθη και στα σοβαρά προβλήματα υγείας. Κάποιοι επιστήμονες αποφάσισαν να αναλύσουν αυτή τη σχέση μεταξύ εργασιακού φόρτου και στρες στη ναυτιλιακή βιομηχανία.
Τον Ιούνιο του 2014, ο καθηγητής Klaus Gramann του Technische Universität (TU) του Βερολίνου, παρουσίασε το πρότζεκτ του «Η κατάρτιση συναντά την επιστήμη» κατά τη διάρκεια του συνεδρίου ITS 2014 (International Tug, Salvage & OSV Convention) στο Αμβούργο της Γερμανίας. Εκεί επικεντρώθηκε στο αν υπάρχει ή δεν υπάρχει ένα σημείο καμπής όσον αφορά το στρες στη ναυτιλιακή βιομηχανία. Η MARIN παρακινήθηκε από την παρουσίαση και σε συνδυασμό με τα έργα της K + S και του TU Berlin αποφάσισε να ξεκινήσει μια πιλοτική έρευνα.
Πριν προχωρήσουμε ας έχουμε κατά νου έναν ορισμό του στρες:«Το άγχος είναι μια απάντηση από τον εγκέφαλο και το σώμα σας σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως για παράδειγμα τη δουλειά σας», εξηγεί ο Uitterhoeve, διευθύνων στέλεχος της MARIN για θέματα ανθρώπινου παράγοντα.
«Ένας άνθρωπος λαμβάνει πληροφορίες μέσω των αισθήσεων του, για παράδειγμα, τα μάτια και τα αυτιά. Αυτές οι πληροφορίες μεταδίδονται στον εγκέφαλό σας, ο οποίος θα επεξεργαστεί την πληροφορία που αποκτήθηκε και θα αποφασίσει εάν και ποιες ενέργειες είναι απαραίτητες. Αυτή η διαδικασία επηρεάζεται από εξωτερικούς παράγοντες, όπως για παράδειγμα το ποσό της εργασίας που χρειάζεται ακόμη να γίνει, και ατομικούς παράγοντες, όπως το πόσο έχετε κοιμηθεί. Αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο θα επεξεργαστείτε τις πληροφορίες, τι απόδοση έχετε, αλλά και το πώς θα αντιδράσετε σε στρεσογόνες καταστάσεις».
Το στρες δεν είναι απαραίτητα κάτι κακό, αντίθετα το λίγο στρες βοηθάει στο να είμαστε σε εγρήγορση ή να είμαστε πιο συγκεντρωμένοι. Είναι όταν έχετε πάρα πολύ άγχος για πάρα πολύ καιρό που θα επηρεαστεί αρνητικά η απόδοση και η υγεία σας. Κεφαλαλγίες, διαταραχές του ύπνου, κυκλοθυμία, στομαχικές διαταραχές, αίσθημα μη ικανοποίησης από την εργασία, χαμηλό ηθικό και χαμηλά επίπεδα συγκέντρωσης είναι μόνο μερικές από τις πιθανές συνέπειες του στρες. Όταν πάρει ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις, το στρες μπορεί να προκαλέσει ακόμη και πρόωρο θάνατο, που πιθανότατα θα οφείλεται σε καρδιακά νοσήματα.
Όσον αφορά τους παράγοντες που προκαλούν στρες πάνω σε ένα πλοίο, διάφορα επιστημονικά άρθρα που έχουν δημοσιευθεί τα προηγούμενα χρόνια αναφέρουν τα εξής:
– Ο αποχωρισμός από την οικογένεια
– Η χρονική πίεση και οι κουραστικές εργασίες
– Η μεγάλη διάρκεια των εργάσιμων ημερών
– Οι δύσκολες συνθήκες εργασίας
– Η πίεση των ναυτιλιακών εταιρειών
– Οι επιθεωρήσεις οι οποίες βάζουν συνεχώς σε δοκιμασία τους ναυτικούς
– Οι τεράστιες ευθύνες
– Οι σκέψεις για προβλήματα υγείας όταν είναι στο πλοίο
– Τα διαφόρων εθνικοτήτων πληρώματα δημιουργούν μια αίσθηση μοναξιάς και εντείνουν την κοινωνική απομόνωση, η οποία συμβάλλει με τη σειρά της στο στρες
Η πρώτη ιδέα για την έρευνα σχετικά με το στρες στον ναυτιλιακό κλάδο προήλθε από τον κλάδο των αερομεταφορών, μιας και οι ομοιότητες είναι εμφανείς: και οι δύο κλάδοι διαχειρίζονται τεράστιες οικονομικές αξίες, ανθρώπινες ζωές και το περιβάλλον και σε κάποιες στιγμές έχουν πολύ μεγάλο φόρτο εργασίας, ωστόσο οι συνθήκες εργασίας τους είναι τελείως διαφορετικές. Οι ναυτικοί έχουν να αντιμετωπίσουν ένα μικρό αριθμό προσωπικού, με διαπολιτισμικά χαρακτηριστικά και να μοιραστούν την εργασία τους και την ιδιωτική ζωή μερικές φορές για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το πρώτο πιλοτικό πείραμα που είχε γίνει τον Ιούνιο του ίδιου έτους από την ΜΑΡΙΝ και τους συνεργάτες της. Μέσα σε τρεις μέρες, τρεις καπετάνιοι ρυμουλκών εκτέλεσαν αρκετές δραστηριότητες σε ένα προσομοιωτή χειρισμού πλοίου ενώ μετρήθηκαν τα καρδιογραφήματα τους, η αγωγιμότητα του δέρματος και οι ηλεκτροεγκεφαλογραφίες τους. Ο στόχος αυτού του πρώτου πειράματος, ήταν να προετοιμάσει το έδαφος για ένα πραγματικό πείραμα, το Σεπτέμβριο.
Ένα από αυτά τα πειράματα είχε να κάνει με δύσκολες καταστάσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουν οι ναυτικοί στην ανοιχτή θάλασσα εν μέσω κακοκαιρίας. Η δουλειά του καπετάνιου είναι να διαφυλάξει την ασφάλεια του πληρώματος, του πλοίου και του φορτίου, κάτι που θεωρείται έτσι και αλλιώς πολύ αγχωτική κατάσταση.
Όλα αυτά τα δεδομένα που προήλθαν από αυτά τα πειράματα έδειξαν πώς το στρες του πλοίαρχου επηρεάζει τη διοίκηση και διεύθυνση του πλοίου. Έπειτα, οι επιστήμονες ανέφεραν ότι θα μπορέσουν να ορίσουν ένα δείκτη φόρτου εργασίας υπό πραγματικές συνθήκες, ο οποίος, μεταξύ άλλων, μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή των διαδικασιών ή να βελτιστοποιήσει την κατάρτιση των ναυτικών.
«Δεν είναι μόνο ότι ο λεγόμενος ανθρώπινος παράγοντας είναι ακόμα το κύριο στοιχείο για την ασφάλεια στη θάλασσα, που είναι σημαντικό να διερευνηθεί, αλλά επίσης, μια τέτοια έρευνα μπορεί να βοηθήσει να αναλυθούν και να βελτιωθούν οι κοινά καθορισμένοι κανόνες στην καθημερινότητα της εργασίας. Σ’ αυτούς περιλαμβάνονται η αλληλεπίδραση με τα όργανα ή τους συναδέλφους στη γέφυρα, με χειριστές στον ασύρματο ή την ρύθμιση των διαφόρων υποθέσεων εργασίας», εξηγεί για τη σημασία της ο Miklody, ένας από τους βασικούς ερευνητές.
«Το θέμα δεν είναι να κατηγορούμε τους ανθρώπους αλλά να αναγνωρίσουμε, πότε και τι δημιουργεί και συμβάλλει στον υψηλό φόρτο εργασίας και ίσως μειώνει την ικανότητα, η οποία είναι απαραίτητη για το κύριο καθήκον. Είναι πολύ περίπλοκη, και ελπίζω ότι θα αναπτύξουμε περισσότερα πρότζεκτ που θα συνδέονται καλά με την ‘πραγματική ζωή», προσθέτει ο Klinkenberg.
Γνωρίζουμε ότι από τους κύριους παράγοντες στρες είναι οι πολλές ώρες εργασίας (που συνεχίζουν να υπάρχουν παρόλο τους κανονισμούς), και για τις οποίες τίποτα ουσιαστικό δεν έχει γίνει. Όλοι λένε για κανόνες ανάπαυσης και εργασίας των ναυτικών, χωρίς όμως να θέλουν πραγματικά να τους εφαρμόσουν. Η πίεση που υφίσταται οι ναυτικοί πλέον έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση των προβλημάτων υγείας και η ναυτιλιακή βιομηχανία θα πρέπει να πάρει άμεσα μέτρα πριν είναι πλέον αργά.
