Πολλοί είναι αυτοί που ρωτάνε για τις απολαβές στο εμπορικό ναυτικό και πόσο είναι οι μισθοί των ναυτικών. Η αλήθεια είναι όμως ότι δεν υπάρχει κάποια ακριβής απάντηση, αφού ο μισθός εξαρτάται από πολλά πράγματα, όπως από τον τύπο του πλοίου, την ειδικότητα, την εταιρεία, τα χρόνια που βρίσκεται κάποιος σε μια εταιρεία κτλ.
Δεν υπάρχει λοιπόν ένας ενιαίος «μισθός ναυτικού». Ένας πλοίαρχος ενός δεξαμενόπλοιου και ένας πλοίαρχος ενός φορτηγού πλοίου μεταφοράς χύδην φορτίου έχουν σημαντική διαφορά στον μισθό τους η οποία μπορεί να φτάνει και τα 3.000-4.000 ευρώ τον μήνα. Το ίδιο ισχύει και για όλες τις ειδικότητες σε ένα πλοίο.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι πληροφορίες στο διαδίκτυο με τίτλο «πόσα παίρνει ένας ναυτικός» χρειάζονται προσοχή.
Η ιεραρχία επηρεάζει άμεσα τις αποδοχές
Στο κατάστρωμα, η επαγγελματική πορεία ξεκινά από τα εκπαιδευτικά ταξίδια ως δόκιμος πλοίαρχος. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών στην Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού ή σε άλλη αναγνωρισμένη ναυτική σχολή, ο νέος αξιωματικός ξεκινά συνήθως ως ανθυποπλοίαρχος και, με την απαιτούμενη θαλάσσια υπηρεσία, εμπειρία και τις προβλεπόμενες προαγωγές, εξελίσσεται σε υποπλοίαρχο και τελικά σε πλοίαρχο.
Αντίστοιχη είναι και η επαγγελματική εξέλιξη στο μηχανοστάσιο. Η πορεία ξεκινά από τα εκπαιδευτικά ταξίδια ως δόκιμος μηχανικός και, μετά την αποφοίτηση και την απόκτηση των απαιτούμενων προσόντων, συνεχίζεται διαδοχικά στους βαθμούς του Γ΄ Μηχανικού, του Β΄ Μηχανικού και τελικά του Α΄ Μηχανικού.
Οι μεγαλύτερες αποδοχές των ανώτερων βαθμών δεν προκύπτουν μόνο από τα χρόνια υπηρεσίας, αλλά αντανακλούν το επίπεδο ευθύνης.
Ένας πλοίαρχος μπορεί να έχει υπό την ευθύνη του ένα πλοίο αξίας δεκάδων ή ακόμη και εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, φορτίο αντίστοιχης αξίας και, πάνω απ’ όλα, το πλήρωμά του. Ο Α΄ μηχανικός έχει την ευθύνη ενός εξαιρετικά σύνθετου μηχανολογικού συγκροτήματος από το οποίο εξαρτάται η ασφαλής λειτουργία του πλοίου.
Ενδεικτικές αποδοχές και όχι «τιμοκατάλογος»
Για έναν οδηγό επαγγελματικού προσανατολισμού είναι προτιμότερο να μιλάμε για ενδεικτικές τάξεις μεγέθους και όχι να υποσχόμαστε συγκεκριμένο μισθό.
Στη διεθνή ποντοπόρο αγορά, ανάλογα με εταιρεία και πλοίο, οι μηνιαίες συμβατικές αποδοχές μπορούν να κινούνται σε πολύ διαφορετικά επίπεδα. Ενδεικτικά, σε μεγάλες κατηγορίες εμπορικών πλοίων συναντώνται μισθοί περίπου:
| Ειδικότητα | Ενδεικτικό εύρος μηνιαίων αποδοχών* |
|---|---|
| Πλοίαρχος | περίπου 9.000–20.000 € |
| Α΄ Μηχανικός | περίπου 9.000–20.000 € |
| Υποπλοίαρχος – Πλοίαρχος Β΄ | περίπου 6.000–13.000 € |
| Β΄ Μηχανικός | περίπου 6.000–13.000 € |
| Ανθυποπλοίαρχος – Πλοίαρχος Γ΄ | περίπου 3.500–8.000 € |
| Γ΄ Μηχανικός | περίπου 3.500–8.000 € |
| Ηλεκτρολόγος / ETO | περίπου 4.000–9.000 € |
| Δόκιμος Πλοίαρχος ή Μηχανικός | περίπου 800–1.800 € |
| Λοστρόμος | περίπου 2.000–4.000 € |
| Ναύτης | περίπου 1.700–3.500 € |
| Μηχανοδηγός / μέλη μηχανοστασίου | περίπου 1.700–4.000 € |
| Μάγειρας | περίπου 2.000–5.000 € |
*Τα ποσά είναι ενδεικτικά εύρη της αγοράς και όχι επίσημο μισθολόγιο ή εγγυημένες αποδοχές. Το πραγματικό ποσό μπορεί να βρίσκεται χαμηλότερα ή υψηλότερα ανάλογα με σύμβαση, εθνικότητα, σημαία, εταιρεία, πλοίο και επιδόματα.
Γιατί τα δεξαμενόπλοια συχνά πληρώνουν περισσότερο
Ο τύπος του πλοίου μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά.
Δεξαμενόπλοια μεταφοράς πετρελαίου και χημικών, LNG/LPG carriers και άλλες εξειδικευμένες κατηγορίες απαιτούν πρόσθετη εκπαίδευση και εμπειρία, ενώ θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η επικινδυνότητα των φορτίων αλλά και οι επιθεωρήσεις. Σε αρκετές εταιρείες αυτό αποτυπώνεται στις αποδοχές ή σε ειδικά επιδόματα.
Δεν υπάρχει όμως καθολικός κανόνας ότι κάθε δεξαμενόπλοιο πληρώνει περισσότερο από κάθε φορτηγό πλοίο μεταφοράς χύδην φορτίου. Η πολιτική της εταιρείας και η αγορά αξιωματικών τη συγκεκριμένη περίοδο μπορεί να αλλάξει σημαντικά την εικόνα, όμως σε γενικές γραμμές αυτό ισχύει.
Μισθός στο πλοίο δεν σημαίνει απαραίτητα ετήσιο εισόδημα ×12
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο λάθος που κάνει ένας νέος όταν βλέπει για πρώτη φορά τους μισθούς των ναυτικών.
Αν κάποιος αμείβεται, για παράδειγμα, με 8.000 ευρώ τον μήνα όσο βρίσκεται ναυτολογημένος, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το ετήσιο εισόδημά του είναι 96.000 ευρώ.
Ο μισθός αυτός είναι μόνο για όσο βρίσκεται μπαρκαρισμένος, έτσι αυτομάτως οι παραπάνω τιμές θα πρέπει να διαιρεθούν δια δύο. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, και πολλοί δεν το λαμβάνουν υπόψη τους.
Υπάρχουν βέβαια και κάποιες ναυτιλιακές εταιρείες που πληρώνουν με κάποια χρήματα τον ναυτικό για όσο αυτός βρίσκεται ξέμπαρκος αλλά είναι ελάχιστες έως μηδαμινές στην Ελλάδα. Κυρίως κάποιες ξένες εταιρείες εφαρμόζουν αυτό το σύστημα.
Δύο αξιωματικοί με τον ίδιο μηνιαίο μισθό μπορεί επομένως να έχουν αρκετά διαφορετικό ετήσιο εισόδημα.
Οι συλλογικές συμβάσεις και η πραγματική αγορά δεν είναι το ίδιο πράγμα
Επίσημες συλλογικές συμβάσεις καθορίζουν μισθολογικούς και άλλους όρους για συγκεκριμένες κατηγορίες πλοίων και εργαζομένων. Δεν πρέπει όμως ένας πίνακας μιας συγκεκριμένης ΣΣΕ να παρουσιάζεται ως ο «μισθός όλων των Ελλήνων ναυτικών».
Υπάρχουν διαφορετικά καθεστώτα ναυτολόγησης και μεγάλη διεθνής αγορά, ενώ τα μπόνους που δίνει κάθε εταιρεία παίζουν καθοριστικό ρόλο. Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε όμως ότι όλες οι εταιρείες δίνουν πάνω-κάτω σχεδόν τα ίδια λεφτά. Δηλαδή δίνουν τα λεφτά της«πιάτσας» όπως συνηθίζεται να λέγεται στην γλώσσα των ναυτικών. Οπότε μην περιμένετε να βρείτε από εταιρεία σε εταιρεία διαφορά χιλιάδων ευρώ.
Αξίζει το επάγγελμα μόνο για τα χρήματα;
Οι υψηλές αποδοχές των ανώτερων αξιωματικών είναι μια πραγματικότητα, αλλά υπάρχει και η άλλη πλευρά που ένας νέος πρέπει να γνωρίζει πριν επιλέξει το ναυτικό επάγγελμα.
Οι μήνες απουσίας από το σπίτι, η κόπωση, οι επιθεωρήσεις, οι απαιτήσεις των λιμανιών, η διαβίωση, η πίεση και η ευθύνη ενός σύγχρονου εμπορικού πλοίου δεν αποτυπώνονται σε κανέναν μισθολογικό πίνακα.
Η θάλασσα μπορεί να προσφέρει σε έναν νέο πολύ γρηγορότερη οικονομική ανεξαρτησία από πολλά επαγγέλματα στη στεριά. Όσο όμως ανεβαίνει στην ιεραρχία, μαζί με τον μισθό αυξάνεται και η ευθύνη.
Και αυτό είναι ίσως το πιο τίμιο πράγμα που μπορεί να πει ένας παλιότερος ναυτικός σε κάποιον που σκέφτεται να μπει στις ΑΕΝ: μην κοιτάξεις μόνο πόσα χρήματα μπορείς να κερδίσεις. Σκέψου πρώτα αν μπορείς και αν θέλεις να ζήσεις τη ζωή που απαιτείται για να τα κερδίσεις.
