Η πρόβλεψη και η λήψη έγκαιρων και σωστών αποφάσεων αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες διαχείρισης κινδύνου στη ναυτιλία.
Πολλές φορές όμως, οι απρόβλεπτοι παράγοντες μπορεί να οδηγήσουν σε επικίνδυνες καταστάσεις, ακόμα και αν όλα έχουν γίνει σωστά.
Το περιστατικό που δημοσιεύθηκε από το πρόγραμμα αναφορών συμβάντων MARS, καταδεικνύει πώς μια σειρά από λογικές και φαινομενικά σωστές αποφάσεις μπορεί να οδηγήσουν σε ένα καταστροφικό αποτέλεσμα, όταν οι καιρικές συνθήκες μεταβάλλονται ταχύτερα από τις διαθέσιμες επιλογές.
Το περιστατικό
Ένα μικρό φορτηγό πλοίο μεταφοράς γενικού φορτίου με 13μελές πλήρωμα κατέπλευσε υπό έρμα στο λιμάνι φόρτωσης, και αγκυροβόλησε έξω από τον κυματοθραύστη, αναμένοντας να δέσει και να ελλιμενιστεί.
Η αναμονή διήρκεσε πέντε ημέρες, με τις καιρικές προβλέψεις να δείχνουν σταδιακή επιδείνωση του καιρού, με ισχυρούς ανέμους προς την ακτή και μεγάλο κυματισμό.
Το πλοίο διέθετε συγκεκριμένους επιχειρησιακούς περιορισμούς λόγω της κατασκευής και του ύψους των έξαλλων του. Σύμφωνα με το Πιστοποιητικό Γραμμής Φόρτωσης και τις απαιτήσεις της κλάσης του, επιτρεπόταν να ταξιδεύει σε απόσταση έως 20 ναυτικών μιλίων από τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας και σε συνθήκες με μέγιστο ύψος κύματος 3,5 μέτρων.
Αντιλαμβανόμενος τον αυξανόμενο κίνδυνο, ο πλοίαρχος ζήτησε και έλαβε άδεια από τις λιμενικές αρχές να μεταφερθεί το πλοίο σε αγκυροβόλιο εντός του κυματοθραύστη.
Λίγες ημέρες αργότερα, οι καιρικές συνθήκες επιδεινώθηκαν, με την ένταση των ανέμων να ξεπερνούν τους 50 κόμβους.
Αρχικά, το αγκυροβόλιο εντός του λιμένα παρείχε επαρκή προστασία. Ωστόσο, η αλλαγή της διεύθυνσης του ανέμου από τα νοτιοδυτικά είχε σαν αποτέλεσμα να μπαίνει το κύμα μέσα στο λιμάνι, αφήνοντας εκτεθειμένο το πλοίο στις ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες.
Παρά τη χρήση της κύριας μηχανής, το πλοίο άρχισε να παρασύρεται.
Ο πλοίαρχος ζήτησε τη συνδρομή ρυμουλκών, όμως οι επικρατούσες συνθήκες δεν επέτρεπαν την ασφαλή έξοδό τους.
Καθώς το ύψος του κύματος μεγάλωνε, οι καταπονήσεις στο κύτος ξεπέρασαν τα σχεδιαστικά όρια του πλοίου. Το αποτέλεσμα ήταν να κοπεί το πλοίο στα δύο.
Και τα 13 μέλη του πληρώματος διασώθηκαν με ασφάλεια.
Τι πήγε στραβά
Η μετακίνηση του πλοίου σε προστατευμένο αγκυροβόλιο ήταν, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα εκείνης της στιγμής, μια ορθή απόφαση. Ωστόσο, το περιστατικό ανέδειξε έναν κρίσιμο παράγοντα που συχνά υποτιμάται: η ασφάλεια ενός αγκυροβολίου εξαρτάται όχι μόνο από την ένταση του καιρού, αλλά και από τη διεύθυνση του ανέμου και του κυματισμού.
Παράλληλα, η αναμονής για μεγάλο χρονικό διάστημα περιόρισε τις διαθέσιμες επιλογές. Όταν οι συνθήκες επιδεινώθηκαν περαιτέρω, οι δυνατότητες αντίδρασης είχαν πλέον μειωθεί σημαντικά.
Βασικά διδάγματα
Το συγκεκριμένο περιστατικό υπενθυμίζει ότι η παραμονή ενός πλοίου εντός του λιμένα δεν συνεπάγεται πάντοτε ότι θα είναι ασφαλές.
Η συνεχής αξιολόγηση των μετεωρολογικών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των πιθανών μεταβολών στη διεύθυνση του ανέμου και του κυματισμού, είναι εξίσου σημαντική με την παρακολούθηση της έντασής τους.
Επιπλέον, κάθε σχέδιο διαχείρισης κινδύνου πρέπει να συνοδεύεται από ένα ρεαλιστικό και έγκαιρα ενεργοποιήσιμο εναλλακτικό σχέδιο δράσης.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ασφαλέστερη επιλογή φαίνεται ότι θα ήταν η πρόσδεση πριν από την έλευση της κακοκαιρίας ή να σηκώσει το πλοίο την άγκυρα του και να κατευθυνθεί έξω από το λιμάνι, όπου με την μηχανή του θα μπορούσε να αντιμετωπίσει καλύτερα την κακοκαιρία.
Έχουμε αναφέρει πάρα πολλές φορές ότι όταν ένα πλοίο είναι αγκυροβολημένο και φτάσει μια κακοκαιρία τότε είναι ίσως ήδη αργά. Οι αποφάσεις θα πρέπει να παίρνονται εκ των προτέρων πριν η κακοκαιρία φτάσει.
Όταν φτάσει η κακοκαιρία οι διαθέσιμες επιλογές μειώνονται, και όσο αυτές μειώνονται τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος. Το συγκεκριμένο περιστατικό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο γρήγορα ένα φαινομενικά ασφαλές αγκυροβόλιο μπορεί να μετατραπεί σε παγίδα.
Ένα αγκυροβόλιο, όσο και αν μοιάζει ότι είναι κάτι ασφαλές, ενέχει πολλές φορές περισσότερους κινδύνους από το να βρίσκεται το όλοι στην ανοικτή θάλασσα. Δεν είναι τυχαίο που πολλοί πλοίαρχοι είναι περισσότερο ανήσυχοι όταν το πλοίο του βρίσκεται αγκυροβολημένο.
Όπως και να έχει, το πλήρωμα θα πρέπει να είναι πάντα έτοιμο να αντιμετωπίσει τα χειρότερα. Μόνο έτσι υπάρχει η μέγιστη ετοιμότητα για την αντιμετώπιση κάθε κινδύνου σε ένα πλοίο.
Ακόμη όμως και αν γίνουν όλα σωστά, το ατύχημα μπορεί να συμβεί. Για αυτό άλλωστε τον ναυτικό επάγγελμα ήταν, είναι και θα είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα σε όλο τον κόσμο.
