Από τις 7 Σεπτεμβρίου η Ινδία περνά τα ιατρικά πιστοποιητικά καταλληλότητας των ναυτικών της στην πλατφόρμα e-Samudra, δημιουργώντας ενιαίο ψηφιακό αρχείο. Στην Ελλάδα μέρος της διαδικασίας έχει ήδη περάσει ηλεκτρονικά, όχι όμως ακόμη με το ίδιο ολοκληρωμένο μοντέλο.
Η ινδική Γενική Διεύθυνση Ναυτιλιακής Διοίκησης δημοσίευσε στις 7 Σεπτεμβρίου την εγκύκλιο 57/2026 για την έκδοση των πιστοποιητικών ιατρικής καταλληλότητας μέσω του e-Samudra Portal. Πρόκειται για σημαντική αλλαγή σε μια χώρα που διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες δεξαμενές ναυτικών παγκοσμίως.
Μέχρι σήμερα, ένα από τα προβλήματα στη διαχείριση των ιατρικών πιστοποιητικών διεθνώς ήταν ότι σημαντικό μέρος της διαδικασίας στηριζόταν σε έντυπα έγγραφα, διαφορετικές μορφές πιστοποιητικών και χειροκίνητους ελέγχους από εταιρείες και γραφεία πληρωμάτων.
Η συγκέντρωση των στοιχείων σε επίσημη κρατική πλατφόρμα περιορίζει την πιθανότητα πλαστών πιστοποιητικών, απλοποιεί τον έλεγχο της ισχύος τους και δίνει στις αρμόδιες αρχές καλύτερη εικόνα για την κατάσταση των ναυτικών που βρίσκονται ενεργοί στην αγορά εργασίας. Η αλλαγή ακολουθεί μάλιστα λίγες ημέρες μετά τη δημιουργία νέου συστήματος παρακολούθησης των Ινδών ναυτικών που υπηρετούν σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Για έναν ναυτικό, η αξία μιας τέτοιας ψηφιοποίησης δεν βρίσκεται μόνο στην κατάργηση ενός ακόμη χαρτιού. Ένα πιστοποιητικό που μπορεί να επαληθευτεί άμεσα μειώνει τον κίνδυνο καθυστερήσεων κατά την πρόσληψη, την αλλαγή πληρώματος ή τον έλεγχο εγγράφων και επιτρέπει στην εταιρεία να γνωρίζει εγκαίρως πότε πλησιάζει η ημερομηνία λήξης του.
Τι ισχύει στην Ελλάδα για τα ιατρικά πιστοποιητικά των ναυτικών
Η ελληνική διαδικασία έχει ψηφιοποιηθεί μόνο σε ορισμένα στάδια και δεν είναι πλέον αποκλειστικά έντυπη. Μέσω του gov.gr και των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του Λιμενικού, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει παραπεμπτικό για εξέταση από την Υγειονομική Επιτροπή Απογραφομένων Ναυτικών και Εργατών Θαλάσσης, χρησιμοποιώντας τους κωδικούς του Taxisnet.
Η ίδια διαδικασία προβλέπει ηλεκτρονικό παράβολο, υποβολή των απαιτούμενων δικαιολογητικών και ενημέρωση του ενδιαφερομένου για την πορεία της αίτησης. Μετά την έκδοση της βεβαίωσης καταλληλότητας από την ΥΕΑΝΕΘ, μπορεί να προχωρήσει και η αίτηση για την έκδοση ναυτικού φυλλαδίου μέσω του e-HCG.
Πρόκειται, ωστόσο, κυρίως για την ψηφιοποίηση της διοικητικής διαδικασίας που συνδέεται με το παραπεμπτικό, τη γνωμάτευση καταλληλότητας και την έκδοση του ναυτικού φυλλαδίου. Από τις διαθέσιμες επίσημες υπηρεσίες δεν λειτουργεί σήμερα στην Ελλάδα ένα αντίστοιχο ενιαίο ψηφιακό ιατρικό πιστοποιητικό για όλους τους εν ενεργεία ναυτικούς, το οποίο να εκδίδεται, να αποθηκεύεται και να επαληθεύεται κεντρικά σε όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής τους πορείας.
Αυτή η διαφορά έχει πρακτική σημασία, αφού ο Έλληνας ναυτικός μπορεί να ξεκινήσει ηλεκτρονικά ορισμένες διαδικασίες, εξακολουθεί όμως να χρειάζεται διαφορετικά έγγραφα και βεβαιώσεις ανάλογα με τον σκοπό της εξέτασης, τη σημαία του πλοίου, τις απαιτήσεις της εταιρείας και τυχόν πρόσθετες προϋποθέσεις του ναυλωτή ή του ασφαλιστικού οργανισμού.
Ένας πραγματικά ενιαίος ψηφιακός φάκελος θα μπορούσε να περιλαμβάνει την ιατρική καταλληλότητα, τα πιστοποιητικά εκπαίδευσης, τις ημερομηνίες λήξης και τα στοιχεία θαλάσσιας υπηρεσίας. Με κατάλληλα δικαιώματα πρόσβασης, ο ναυτικός θα διατηρούσε τον έλεγχο των δεδομένων του, ενώ οι αρμόδιες αρχές και οι ναυτιλιακές εταιρείες θα μπορούσαν να επαληθεύουν άμεσα τη γνησιότητα των εγγράφων που τους αφορούν.
Η συγκέντρωση ευαίσθητων ιατρικών δεδομένων απαιτεί βέβαια ισχυρή προστασία, αυστηρό έλεγχο πρόσβασης και σαφή όρια ως προς το ποιος μπορεί να βλέπει κάθε πληροφορία. Η ψηφιοποίηση δεν πρέπει να σημαίνει ότι ολόκληρο το ιατρικό ιστορικό ενός ναυτικού γίνεται διαθέσιμο σε κάθε εργοδότη, αλλά ότι η απαιτούμενη βεβαίωση καταλληλότητας μπορεί να ελέγχεται με ασφάλεια και χωρίς περιττή διακίνηση προσωπικών στοιχείων.
Για μια χώρα με την ισχυρότερη ναυτιλία παγκοσμίως και χιλιάδες ναυτικούς σε πλοία διαφορετικών σημαιών, η ολοκλήρωση αυτής της μετάβασης δεν αποτελεί απλώς θέμα ευκολίας. Μπορεί να περιορίσει τη γραφειοκρατία, να αποτρέψει πλαστά πιστοποιητικά και να μειώσει καθυστερήσεις που σήμερα επιβαρύνουν τους ναυτικούς, τα γραφεία πληρωμάτων και τις ίδιες τις ναυτιλιακές εταιρείες.
Είναι αδιανόητο εν έτη 2026 να συζητάμε ακόμα για την ψηφιοποίηση και έκδοση πιστοποιητικών και βεβαιώσεων για τους ναυτικούς. Η Ελλάδα όντας η πρώτη ναυτιλία στον κόσμο, θα έπρεπε να αποτελεί πρότυπο για τις υπόλοιπες χώρες και όχι να τις ακολουθεί σαν να είναι ο «φτωχός συγγενής».
