Λίγες ώρες πριν από μία ακόμη κρίσιμη δικαστική διαδικασία στο Ηνωμένο Βασίλειο, η σύζυγος του Ινδού πλοιάρχου Ajay Pant επέλεξε να μην απευθυνθεί σε δικηγόρους ή πολιτικούς, αλλά να γράψει ένα μήνυμα μέσα από την καρδιάς της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ζητώντας δικαιοσύνη για τον άνθρωπο που, όπως υποστηρίζει, βρίσκεται πίσω από τα κάγκελα επειδή έκανε απλώς τη δουλειά του.
Η ανάρτησή της κάνει ήδη τον γύρο του διαδικτύου και της ναυτιλιακής κοινότητας και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Για πολλούς ναυτικούς, δεν αφορά μόνο έναν πλοίαρχο από την Ινδία, αλλά ένα ερώτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο το επάγγελμα: μέχρι πού φτάνει η προσωπική ποινική ευθύνη ενός πλοιάρχου όταν εκτελεί τις εντολές της εταιρείας;
Το μήνυμα της συζύγου του Ajay Pant
«Έχει περάσει ένας μήνας από τότε που ο σύζυγός μου, ένας αθώος ναυτικός, βρίσκεται στη φυλακή, μόνο και μόνο επειδή έκανε τη δουλειά του και ακολουθούσε τις εντολές που του είχαν δοθεί.
Τον τελευταίο μήνα έχω χτυπήσει κάθε πόρτα που μπορούσα. Έχω απευθυνθεί σε υπουργεία, στο Υπουργείο Ναυτιλίας, στις αρμόδιες αρχές και σε κάθε άνθρωπο που πίστευα ότι θα μπορούσε να βοηθήσει. Παρακάλεσα, ζήτησα και ήλπισα ότι τουλάχιστον θα του χορηγηθεί εγγύηση.
Όμως κάθε ημέρα που περνά εμφανίζεται ένα νέο εμπόδιο. Κάθε μέρα τελειώνει χωρίς καμία ανακούφιση.
Η σημερινή ημέρα είναι εξαιρετικά σημαντική για την οικογένειά μας. Όλοι ζούμε μέσα στον φόβο και την αβεβαιότητα. Τα παιδιά μας ρωτούν πότε θα επιστρέψει ο πατέρας τους. Οι ηλικιωμένοι γονείς του περιμένουν καθημερινά να ξαναδούν τον γιο τους. Εμείς συνεχίζουμε να κρατιόμαστε από την ελπίδα.
Ως σύζυγός του, το πιο δύσκολο είναι ότι δεν μπορώ να βρίσκομαι δίπλα του όταν με χρειάζεται περισσότερο. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να προσεύχομαι και να συνεχίζω να απευθύνομαι σε κάθε αρχή που ίσως μπορέσει να τον φέρει πίσω στο σπίτι.
Θέλω να κάνω μία απλή ερώτηση: Στέκεται η Ινδία δίπλα στους ναυτικούς της;
Αν αυτό μπορεί να συμβεί σήμερα στον σύζυγό μου, τότε μπορεί να συμβεί αύριο σε οποιονδήποτε ναυτικό.
Δεν ζητάμε ειδική μεταχείριση. Ζητάμε μόνο μία δίκαιη δίκη, σεβασμό στις νόμιμες διαδικασίες και δικαιοσύνη.
Σας παρακαλώ να κρατήσετε τον πλοίαρχο Ajay Pant στις προσευχές σας καθώς αντιμετωπίζει τη δικαστική διαδικασία. Προσευχόμαστε αυτή να είναι η αρχή του τέλους αυτής της επώδυνης δοκιμασίας και η οικογένειά μας να μπορέσει σύντομα να ξαναενωθεί.
Δικαιοσύνη. Ισότητα. Ελπίδα.»
Τι έχει συμβεί στην υπόθεση
Ο Ajay Pant, 38 ετών, ήταν ο πλοίαρχος του δεξαμενόπλοιου MV Smyrtos, το οποίο τον Ιούνιο ακινητοποιήθηκε στη Μάγχη ύστερα από επιχείρηση των βρετανικών αρχών με τη συμμετοχή των Royal Marines και της National Crime Agency. Οι βρετανικές αρχές υποστηρίζουν ότι το πλοίο αποτελούσε μέρος του λεγόμενου ρωσικού «shadow fleet», που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά πετρελαίου παρακάμπτοντας τις κυρώσεις της Δύσης.
Σε βάρος του Ινδού πλοιάρχου ασκήθηκε ποινική δίωξη για παραβίαση των βρετανικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, με την κατηγορία ότι συμμετείχε άμεσα ή έμμεσα στη μεταφορά απαγορευμένου ρωσικού πετρελαίου προς τρίτη χώρα. Η συγκεκριμένη κατηγορία μπορεί να επισύρει ποινή φυλάκισης έως και δέκα έτη.
Η υπεράσπισή του, ωστόσο, υποστηρίζει ότι ο Pant δεν ήταν εκείνος που αποφάσιζε ούτε για το φορτίο ούτε για τον προορισμό του πλοίου. Όπως ανέφερε ο δικηγόρος του στο δικαστήριο, ο πλοίαρχος ήταν ένας μισθωτός επαγγελματίας που εκτελούσε τις οδηγίες της πλοιοκτήτριας και της διαχειρίστριας εταιρείας, χωρίς να έχει ουσιαστικό έλεγχο στις εμπορικές αποφάσεις του ταξιδιού. Παρά τα επιχειρήματα αυτά, το δικαστήριο αποφάσισε να παραμείνει προσωρινά κρατούμενος μέχρι την επόμενη φάση της διαδικασίας.
Όταν ο πλοίαρχος γίνεται το εξιλαστήριο θύμα
Η υπόθεση του Ajay Pant επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια τη διεθνή ναυτιλία και αφορά την ποινικοποίηση των ναυτικών και ιδιαίτερα των πλοιάρχων.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ένας πλοίαρχος βρίσκεται αντιμέτωπος με βαριές ποινικές κατηγορίες για αποφάσεις ή επιχειρηματικές επιλογές που στην πραγματικότητα λαμβάνονται από άλλους. Οι διεθνείς ναυτιλιακοί οργανισμοί έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η αυξανόμενη τάση να αναζητείται ο πλοίαρχος ως ο άμεσα υπεύθυνος, ακόμη και σε υποθέσεις που σχετίζονται με εμπορικές αποφάσεις, κυρώσεις ή πολιτικές εξελίξεις, δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό προηγούμενο.
Ανεξάρτητα από την τελική έκβαση της συγκεκριμένης δίκης, η υπόθεση του Ajay Pant έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια μιας μεμονωμένης δικαστικής διαμάχης. Για χιλιάδες πλοιάρχους σε όλο τον κόσμο αποτελεί μια υπενθύμιση ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, το βάρος της ευθύνης μπορεί να καταλήξει σε αυτούς, ακόμη κι όταν οι κρίσιμες αποφάσεις έχουν ληφθεί πολύ μακριά από το πλοίο.
Είναι αδιανόητο εν έτη 2026, όπου οι ναυτιλιακές εταιρείες έχουν στην ουσία «ευνουχίσει» τους πλοιάρχους και έχουν υποβαθμίσει την θέση στα τάρταρα, χωρίς πλέον να του δίνουν την εξουσία ούτε ένα ναύτη να διώξει, με εξίσωση της θέσης του με τον Α’ μηχανικό, να μπαίνει στην φυλακή με το παραμικρό. Είτε θα πρέπει να επαναφέρουν πλήρως τις εξουσίες του πλοιάρχου ουσιαστικά και όχι μόνο θεωρητικά, είτε θα πρέπει να υπάρχει πλέον καταμερισμός ευθυνών σε όλους και όχι να υπάρχει ένα και μόνο εξιλαστήριο θύμα.
Και αν κάποιος πει ότι η θέση του Πλοιάρχου έτσι ήταν πάντα, να αναφέρουμε ότι μπορεί αν ήταν έτσι αλλά είχε και τις εξουσίες που απαιτούνταν για να κάνει την δουλειά του. Τώρα αποφασίζουν άλλοι για αυτόν , είτε μέσα στο καράβι είτε έξω, και στο τέλος την πληρώνει πάντα αυτός.
