Το πλοίο είναι από μόνο του ένα επικίνδυνο εργασιακό περιβάλλον, το οποίο χρειάζεται πολύ προσοχή, για όποια εργασία και αν γίνεται. Τίποτα πάνω σε ένα πλοίο δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με ελαφρότητα και ως κάτι που το «έχουμε ξανακάνει πολλές φορές», οπότε το ξέρουμε και άρα το αντιμετωπίζουμε ως κάτι συνηθισμένο. Οι νεκροί ναυτικοί τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί και θα πρέπει κάτι να γίνει για αυτό.
Μια από τις πιο επικίνδυνες εργασίες είναι το δέσιμο και το λύσιμο ενός πλοίου. Αρκεί μόνο να αναφέρω ότι σε μόλις 5 χρόνια έχουν καταγραφεί 858 τραυματίες και 31 νεκροί. Και και μιλάμε για καταγεγραμμένα ατυχήματα. Δηλαδή είναι σίγουρο ότι είναι πολλά περισσότερα τα ατυχήματα, αν λάβουμε υπόψη μας ότι υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός ατυχημάτων που ενδεχομένως δεν έχει καταγραφεί.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται δυστυχώς μια αλήθεια που συνεχώς αποφεύγουμε να λέμε. Η πρόσδεση και η απόδεση ενός πλοίου δεν είναι κάποια παράπλευρη ή «δεύτερη» εργασία, αλλά είναι μια από τις πιο επικίνδυνες και πιο θανατηφόρες εργασίες που εκτελούνται σε ένα σύγχρονο πλοίο.
Με ταχύτητες που ξεπερνούν τα 200 χλμ./ώρα και με δυνάμεις τις τάξεως των 12-18 τόνων, χρειάζεται μόλις 0,12 δευτερόλεπτα για χτυπήσει ένας κάβος έναν άνθρωπο. Ασύλληπτες ταχύτητες και θανατηφόρες δυνάμεις.
Τα πληρώματα βγαίνουν έξω στο κατάστρωμα για να δέσουν ένα πλοίο και είναι ήδη υπό πίεση. Το περιθώριο σφάλματος είναι πολύ μικρό και δεν συγχωρείται. Όταν ένα σχοινί σπάσει, απελευθερώνει αποθηκευμένη ενέργεια που κινείται πιο γρήγορα από την ανθρώπινη αντίδραση. Το χτύπημα είναι άμεσο χωρίς καμία προειδοποίηση. Μόνο συνέπειες. Καταστροφικές συνέπειες. Σοβαρά ατυχήματα, ακόμη και θάνατος.
Αυτό που βάζει όμως όλους μας σε σκέψεις είναι ότι η πλειοψηφία αυτών των ατυχημάτων θα μπορούσαν να αποτραπεί, αφού είναι γνωστές οι αιτίες που τα προκαλούν.
Οι έρευνες εντοπίζουν επανειλημμένα τους ίδιους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτά τα ατυχήματα. Κακή τοποθέτηση του πληρώματος σε σχέση με τα σχοινιά, ανεπαρκής εποπτεία των αξιωματικών, κόπωση, κακή συντήρηση, απειρία, χρήση του εξοπλισμού πέρα από τα ασφαλή του όρια, αγνόησή των παραλίγο ατυχημάτων, βιαστικές αποφάσεις που ελήφθησαν υπό πίεση.
Είναι κάποιες από τις βασικότερες αιτίες αυτών των ατυχημάτων, οι οποίες όμως θα μπορούσαν να αποφευχθούν στην πλειοψηφία τους.
Αυτό το σοβαρό πρόβλημα θα έπρεπε να έχει ταρακουνήσει την βιομηχανία, εδώ και πολλά χρόνια πριν. Δυστυχώς όμως η διαδικασία πρόσδεσης και απόδεσης ενός πλοίου εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να λαμβάνει λιγότερη εκπαίδευση, λιγότερες επενδύσεις στην τεχνολογία και λιγότερη επιχειρησιακή εποπτεία από σχεδόν οποιαδήποτε άλλη βασική δραστηριότητα στα πλοία.
Έχουμε αυτοματοποιημένα συστήματα, αλλά οι κάβοι που συγκρατούν ένα πλοίο στην θέση ελλιμενισμού του συχνά εξαρτώνται εξ ολοκλήρου από το ανθρώπινο ένστικτο και τον απαρχαιωμένο εξοπλισμό. Αυτό είναι κάτι που κοστίζει ζωές.
Αυτό που πρέπει να συμβεί δεν είναι κάτι περίπλοκο και ούτε απαιτεί δύσκολες και ακατανόητες μαθηματικές πράξεις. Απαιτεί μόνο αλλαγή στην νοοτροπία. Το δέσιμο ενός πλοίο θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια κρίσιμη και επικίνδυνη εργασία. Θα πρέπει να υπάρχει ενημέρωση και εξοικείωση του πληρώματος πριν βγουν έξω στο κατάστρωμα.
Θα πρέπει να εξετάζονται οι περιβαλλοντικές συνθήκες, οι γωνίες φορτίου των κάβων, η κατάσταση τους, η κατάσταση του εξοπλισμού πρόσδεσης κ.τ.λ.. Οποίος είναι κουρασμένος δεν θα πρέπει να παίρνει μέρος σε αυτή την εργασία. Θα πρέπει να υπάρξει επαρκής εκπαίδευση του πληρώματος. Οποιαδήποτε στιγμή γίνει αντιληπτό ότι κάτι δεν πάει καλά θα πρέπει να λαμβάνονται πρόσθετα μέτρα ή και να διακόπτεται τελείως η εργασία.
Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι η μόνη πραγματική άμυνα σε όλο αυτό είναι η σωστή προετοιμασία, η πειθαρχία, η γνώση και η εμπειρία του πληρώματος.
Τα ατυχήματα κατά την πρόσδεση δεν συμβαίνουν επειδή η θάλασσα είναι απρόβλεπτη. Συμβαίνουν επειδή η επικινδυνότητα της εργασίας είναι γνωστή αλλά παρόλα αυτά δεν έχει αντιμετωπιστεί με την σοβαρότητα που απαιτείται.
Θα πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι η διαδικασία πρόσδεσης και απόδεσης ενός πλοίου είναι μια πραγματικά επικίνδυνη εργασία και έτσι θα πρέπει να αντιμετωπίζεται. Όταν θα αντιμετωπιστεί έτσι, τότε ίσως έχουμε και πραγματική μείωση στα ατυχήματα.
Η βιομηχανία ωφελεί να επενδύσει σε νέες μεθόδους και εξοπλισμό πρόσδεσης των πλοίων. Οι νεκροί και οι τραυματίες είναι πολλοί και δεν υπάρχει η πολυτέλεια να χάνονται τόσες πολλές ανθρώπινες ζωές.
