Όποιος παρακολουθεί όλο αυτό το διάστημα την κίνηση των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ σίγουρα θα έχει παρατηρήσει κάτι παράξενο και ασυνήθιστο. Πολλά πλοία που πριν από λίγα λεπτά εμφανίζονταν κανονικά στα μεγάλα σαιτ παρακολούθησης πλοίων, ξαφνικά εξαφανίζονται ή εμφανίζονται να βρίσκονται εκατοντάδες μίλια μακριά από την πραγματική τους θέση.
Για τους ναυτικούς και όσους ασχολούνται με τη ναυτιλιακή βιομηχανία τα συστήματα AIS και η λειτουργία τους είναι και ήταν γνωστή. Για τον πολύ τον κόσμο όμως έγιναν κυρίως γνωστά μέσα από το πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν. Οι συνεχείς αναφορές των μέσων μαζικής επικοινωνίας για τα πλοία που περνάνε από τα στενά του Ορμούζ, για τους ιστότοπους παρακολούθησης πλοίων για της συσκευές AIS κλτ, δημιούργησαν περιέργεια σε ένα μεγάλο αριθμό των ανθρώπων.
Το να εξαφανιστεί ένα πλοίο έτσι ξαφνικά από τα συστήματα παρακολούθησης, δεν σημαίνει ότι υπάρχει απαραίτητα κάποια βλάβη και ούτε π΄ροκειται για κάποιο μυστήριο. Είναι μια πρακτική που χρησιμοποιείται ολοένα και συχνότερα σε περιοχές υψηλού κινδύνου και η οποία έχει ενταθεί σημαντικά μετά τις πρόσφατες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στον Περσικό Κόλπο.
Το σύστημα AIS (Automatic Identification System) αποτελεί ουσιαστικά την «ψηφιακή ταυτότητα» ενός πλοίου. Μέσω αυτού μεταδίδονται συνεχώς πληροφορίες όπως η θέση, η πορεία, η ταχύτητα και τα βασικά στοιχεία του πλοίου, επιτρέποντας στις λιμενικές αρχές, στα γειτονικά πλοία αλλά και στις πλατφόρμες παρακολούθησης να γνωρίζουν πού βρίσκεται κάθε στιγμή.
Σε φυσιολογικές συνθήκες, η συνεχής λειτουργία του AIS είναι υποχρεωτική και συμβάλλει στην ασφάλεια και στην ομαλότερη λειτουργία της ναυσιπλοΐας. Όταν όμως μια περιοχή μετατρέπεται σε πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων, η ίδια αυτή πληροφορία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από εκείνους που αναζητούν στόχους. Για τον λόγο αυτό, αρκετές εταιρείες επιλέγουν σε εξαιρετικές περιπτώσεις να περιορίσουν την έκθεση των πλοίων τους, ακολουθώντας τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών ασφαλείας και τις εκτιμήσεις κινδύνου.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε πλοίο που «χάνεται» έχει απενεργοποιήσει το AIS. Τα τελευταία χρόνια έχει εμφανιστεί όλο και συχνότερα ένα διαφορετικό φαινόμενο, γνωστό ως GPS spoofing. Στην περίπτωση αυτή, το πλοίο συνεχίζει να εκπέμπει, όμως η θέση που εμφανίζεται στα συστήματα παρακολούθησης πλοίων και στους ηλεκτρονικούς χάρτες είναι λανθασμένη, επειδή τα δορυφορικά σήματα παρεμβάλλονται ή αλλοιώνονται. Έτσι, ένα πλοίο μπορεί να φαίνεται ότι ταξιδεύει στην ξηρά ή αρκετά ναυτικά μίλια μακριά από την πραγματική του θέση.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι αυτό δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα για τη ναυτιλία, και δεν είναι μόνο ότι δυσκολεύει την παρακολούθηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας αλλά επηρεάζει επίσης τις ασφαλιστικές εταιρείες, τους ναυλωτές, τους εμπόρους φορτίων και κάθε οργανισμό που βασίζεται στα δεδομένα AIS για να γνωρίζει πού βρίσκεται ένα πλοίο και πότε θα φτάσει στον προορισμό του. Όταν τα δεδομένα αυτά παύουν να είναι αξιόπιστα, αυξάνεται η αβεβαιότητα σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Διαβάστε ακόμα: Το GPS δεν είναι πλέον αξιόπιστο: Η νέα τεχνολογία που υπόσχεται να λύσει το πρόβλημα των παρεμβολών σε πλοία και αεροσκάφη
Για τους ναυτικούς, η εικόνα είναι διαφορετική από αυτή που βλέπει ο χρήστης σε μια εφαρμογή παρακολούθησης πλοίων. Το πλοίο εξακολουθεί να ταξιδεύει κανονικά, με τα ραντάρ, το ECDIS και τα υπόλοιπα ναυτιλιακά συστήματα να λειτουργούν. Αυτό που «εξαφανίζεται» είναι κυρίως η δημόσια εικόνα του ταξιδιού και όχι το ίδιο το πλοίο. Άλλωστε, οι στρατιωτικές δυνάμεις και τα σύγχρονα μέσα επιτήρησης διαθέτουν και άλλους τρόπους εντοπισμού ενός μεγάλου εμπορικού πλοίου πέρα από το AIS.
Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν δημιουργεί και πολλά προβλήματα στους ναυτικούς και κυρίως τους αξιωματικούς γέφυρας. Το Spoofing και το Jamming έχουν δημιουργήσει πάρα πολλά προβλήματα, και σε κάποιες περιπτώσεις έχουν οδηγήσει σε σοβαρά ναυτικά ατυχήματα όπως προσαράξεις και συγκρούσεις πλοίων.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έφερε στο προσκήνιο ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα, το οποίο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη ναυσιπλοΐα, καθώς οι αποφάσεις δεν βασίζονται πλέον μόνο σε όσα συμβαίνουν στη θάλασσα, αλλά και στο κατά πόσο μπορεί κανείς να εμπιστευθεί τα δεδομένα που εμφανίζονται στους ηλεκτρονικούς χάρτες.
Μπορεί ο απλός ο κόσμος να βλέπει στο marinetraffic μόνο κάποιες κουκίδες, αλλά αυτές οι κουκίδες είναι μεγάλα εμπορικά πλοία που τα πληρώματα τους καλούνται να τα ταξιδέψουν με ασφάλεια, σε περιοχές υψηλού ρίσκου, με αυξημένη θαλάσσια κίνηση και όλα αυτά με τα ηλεκτρονικά συστήματα κλειστά ή εκπέμποντας ψευδή σήματα.
Ο κόσμος και ειδικά η ναυτιλία έχει μπει σε μια νέα εποχή, και πράγματα τα οποία έμοιαζαν πριν μερικούς μήνες αδιανόητα, τώρα τείνουν να γίνουν η κανονικότητα. Καμία εταιρεία και κανένα πλοίο δεν έκλεινε την συσκευή AIS του πριν τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν, εκτός και εάν ήταν πλοία που ανήκαν στον σκιώδη στόλο. Όλα αυτά δείχνουν ότι αυτά που θεωρούμε κανονικότητα σήμερα, μπορεί αύριο να μη είναι.
Την επόμενη φορά λοιπόν που θα δείτε ένα πλοίο να χάνετε ξαφνικά από κάποιο σύστημα παρακολούθησης πλοίων ή να το δείτε να πλέει πάνω σε μια στεριά, μην εκπλαγείτε… Απλά θεωρήστε το ως μια κανονικότητα.
Διαβάστε ακόμα: Τι συμβαίνει όταν χαθεί ξαφνικά το σήμα του GPS στη θάλασσα; Πόσο έτοιμοι είμαστε;
