Για δεκαετίες, η εικόνα που έχουμε για την κίνηση των πλοίων στη θάλασσα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτό που τα ίδια τα πλοία μεταδίδουν μέσω των συσκευών AIS τους και σε όσα μπορούν να εντοπίσουν οι δορυφόροι. Μια αμερικανική εταιρεία επιχειρεί τώρα να προσθέσει σε αυτή την εικόνα κάτι πολύ πιο άμεσο: αυτά που πραγματικά «βλέπουν» τα πλοία γύρω τους.
Η Quartermaster έχει αναπτύξει το SmartMast, ένα σύστημα αισθητήρων που εγκαθίσταται πάνω σε εμπορικά πλοία και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, κάμερες, δέκτες ραδιοσημάτων και δορυφορική συνδεσιμότητα. Τα δεδομένα που συλλέγονται από κάθε πλοίο δεν μένουν απομονωμένα πάνω σε αυτό, αλλά συνδυάζονται με εκείνα εκατοντάδων άλλων μονάδων, δημιουργώντας ένα συνεχώς μετακινούμενο δίκτυο παρατήρησης στη θάλασσα.
Η ιδέα έχει ήδη ξεπεράσει το στάδιο μιας μικρής δοκιμής, αφού περισσότερα από 650 πλοία σε 25 χώρες χρησιμοποιούν σήμερα το SmartMast, ενώ έχουν αποσταλεί περισσότερα από 800 συστήματα.
Στα τέλη Σεπτεμβρίου η Quartermaster ανακοίνωσε νέα χρηματοδότηση συνολικού ύψους 140 εκατ. δολαρίων, περίπου 100 εκατ. δολάρια σε νέο επενδυτικό γύρο και άλλα 40 εκατ. μέσω χρηματοδοτικής διευκόλυνσης, μόλις τέσσερις μήνες μετά τον προηγούμενο γύρο των 43 εκατ. δολαρίων.
Το AIS δείχνει τι μεταδίδει το πλοίο. Οι αισθητήρες δείχνουν τι υπάρχει γύρω του
Η ηλεκτρονική συσκευή AIS παραμένει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για την ασφάλεια, τη ναυσιπλοΐα και την παρακολούθηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας. Βασίζεται όμως σε πληροφορίες που εκπέμπονται από το ίδιο το πλοίο. Εάν ένα πλοίο σταματήσει να μεταδίδει ή τα δεδομένα που εκπέμπει είναι εσφαλμένα, η εικόνα που εμφανίζεται στις οθόνες δεν ανταποκρίνεται απαραίτητα σε αυτό που συμβαίνει πραγματικά στη θάλασσα.
Αυτό έχει αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σημασία τα τελευταία χρόνια, καθώς το AIS spoofing, η παρεμβολή σε δορυφορικά συστήματα και τα λεγόμενα «σκοτεινά πλοία» (dark ships) έχουν γίνει πλέον μέρος της πραγματικότητας σε αρκετές περιοχές του κόσμου.
Το SmartMast δεν αντικαθιστά το AIS, αλλά προσθέτει μια δεύτερη πηγή πληροφορίας. Οι αισθητήρες πάνω στο πλοίο καταγράφουν το πραγματικό περιβάλλον γύρω του και τα δεδομένα μπορούν στη συνέχεια να συγκριθούν με όσα εμφανίζονται ηλεκτρονικά.
Στην πράξη, ένα πλοίο που δεν εκπέμπει αξιόπιστα μέσω AIS μπορεί να εξακολουθεί να εντοπίζεται επειδή βρίσκεται μέσα στο οπτικό ή ηλεκτρομαγνητικό πεδίο ενός άλλου πλοίου που διαθέτει SmartMast.
Αυτό ακριβώς προσπαθεί να εκμεταλλευτεί η Quartermaster, και αντί η θαλάσσια επιτήρηση να βασίζεται αποκλειστικά σε σταθερές υποδομές ή δορυφόρους, μεταφέρει μέρος των αισθητήρων πάνω στα ίδια τα πλοία που ήδη ταξιδεύουν καθημερινά στις εμπορικές γραμμές.
Ένα δίκτυο που μετακινείται μαζί με την εμπορική ναυτιλία
Ένα μόνο πλοίο μπορεί να παρατηρεί ένα πολύ μικρό τμήμα της θάλασσας. Εκατοντάδες πλοία όμως, διασκορπισμένα σε διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές, μπορούν να δημιουργήσουν μια πολύ μεγαλύτερη εικόνα.
Κάθε SmartMast συλλέγει δεκάδες gigabytes δεδομένων την ημέρα, σύμφωνα με την εταιρεία. Η Quartermaster αναφέρει ότι η πληροφορία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό κυκλοφοριακής συμφόρησης, επικίνδυνων προσεγγίσεων, ανωμαλιών στη συμπεριφορά πλοίων και περιστατικών που σχετίζονται με την ασφάλεια στη θάλασσα.
Η πραγματική αξία ενός τέτοιου συστήματος δεν βρίσκεται επομένως μόνο στην κάμερα ή στον αισθητήρα που βρίσκεται πάνω στον ιστό ενός πλοίου, αλλά στο γεγονός ότι οι πληροφορίες από διαφορετικά πλοία μπορούν να συνδυάζονται.
Ένα φορτηγό πλοίο στον Ινδικό Ωκεανό, ένα πλοίο υπεράκτιων εγκαταστάσεων στον Περσικό Κόλπο και ένα αλιευτικό στη Νοτιοανατολική Ασία μπορούν να λειτουργούν ως διαφορετικά σημεία του ίδιου δικτύου.
Για τις ναυτιλιακές εταιρείες, τους ασφαλιστές και τις κρατικές αρχές, η εικόνα αυτή μπορεί να έχει ιδιαίτερη αξία σε περιοχές όπου η παρακολούθηση μέσω των συσκευών AIS παρουσιάζει κενά ή όπου υπάρχουν προβλήματα με την αξιοπιστία των ηλεκτρονικών σημάτων.
Από «στόχος» παρακολούθησης σε αισθητήρα
Μέχρι σήμερα, όταν μιλούσαμε για παρακολούθηση της ναυτιλίας, συνήθως το πλοίο βρισκόταν στο τέλος της διαδικασίας και αφορούσε ένα στίγμα πάνω σε έναν χάρτη, το οποίο κάποιος προσπαθούσε να εντοπίσει μέσω AIS, δορυφορικών εικόνων ή άλλων συστημάτων.
Με την ανάπτυξη δικτύων όπως αυτό της Quartermaster, το πλοίο αποκτά έναν δεύτερο ρόλο. Παραμένει αντικείμενο παρακολούθησης, αλλά ταυτόχρονα μετατρέπεται και σε πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών για όσα συμβαίνουν γύρω του.
Και αν ο αριθμός των πλοίων που συμμετέχουν σε τέτοια δίκτυα αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια, η μεγαλύτερη αλλαγή ίσως να μην είναι ακόμα ένα σύστημα παρακολούθησης ή μια ακόμη εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης, αλλά θα είναι ότι ένα μεγάλο μέρος της εικόνας των ωκεανών και των θαλασσών θα προέρχεται πλέον από τα ίδια τα πλοία που τις διασχίζουν.
