Η εύθραυστη ηρεμία στα Στενά του Ορμούζ αποδείχθηκε προσωρινή. Οι διελεύσεις των πλοίων τείνουν να μηδενιστούν και πάλι, ο αμερικανικός αποκλεισμός επιστρέφει και τα πληρώματα των εμπορικών πλοίων βρίσκονται αντιμέτωπα με μια νέα περίοδο φόβου και αβεβαιότητας.
Η θαλάσσια κυκλοφορία σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του κόσμου έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο μηνών, καθώς οι νέες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και η ανταλλαγή πληγμάτων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν οδηγούν ολοένα περισσότερες εταιρείες στην απόφαση να καθυστερήσουν ή να επανεξετάσουν τις διελεύσεις τους.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι το σημαντικό αυτό πέρασμα λειτουργεί πλέον οριακά. Μόλις λίγα πλοία καταγράφονται καθημερινά να περνούν από τα Στενά, ενώ ένα μεγάλο μέρος της θαλάσσιας κυκλοφορίας δεν εμφανίζεται, καθώς αρκετά πλοία κλείνουν τις συσκευές AIS τους για λόγους ασφαλείας. Το Ιράν εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι μπορεί να ελέγχει ποια πλοία θα περάσουν, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν ότι η διεθνής θαλάσσια δίοδος πρέπει να παραμένει ανοικτή.
Η νέα κλιμάκωση δεν περιορίζεται σε απειλές. Τα δεξαμενόπλοια Mombasa και Al Bahiyah χτυπήθηκαν από πυραύλους cruise στη νότια λωρίδα των Στενών, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ένας Ινδός ναυτικός σκοτώθηκε και ακόμη οκτώ μέλη των πληρωμάτων τραυματίστηκαν, τέσσερα από αυτά σοβαρά. Οι επιθέσεις σημειώθηκαν σε χωρικά ύδατα του Ομάν, σε περιοχή που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ασφαλέστερη επιλογή για τα εμπορικά πλοία.
Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων επιστρέφει
Από τις 20:00 GMT της Τρίτης 14 Ιουλίου, οι αμερικανικές δυνάμεις επαναφέρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμένων, των πετρελαϊκών τερματικών σταθμών και των παράκτιων εγκαταστάσεων της χώρας. Πλοία που επιχειρούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από τις συγκεκριμένες ζώνες χωρίς προηγούμενη άδεια ενδέχεται να εμποδιστούν, ακόμη και να καταληφθούν.
Η οδηγία δεν απαγορεύει τυπικά τη διέλευση ουδέτερων πλοίων από τα Στενά, εφόσον αυτά δεν κατευθύνονται προς ή από ιρανικό λιμάνι. Η διάκριση αυτή όμως είναι ευκολότερη στα χαρτιά από ό,τι στη θάλασσα. Σε μια περιοχή γεμάτη πολεμικά πλοία, πυραυλικά συστήματα, drones και εμπορικά πλοία που ταξιδεύουν με κλειστά τα AIS τους, ακόμη και ένα λάθος μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.
Το Ιράν, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι τα Στενά είναι κλειστά για πλοία που δεν έχουν λάβει εξουσιοδότηση και έχει ήδη ανακοινώσει ότι σταμάτησε δύο πλοία παρεμβαίνοντας στα συστήματά τους. Δεν έχουν δοθεί τα ονόματά τους, ούτε έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα οι ακριβείς συνθήκες του περιστατικού.
Για τις ναυτιλιακές εταιρείες, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη από τις αντικρουόμενες ανακοινώσεις. Η Ουάσιγκτον μιλά για ανοικτή διεθνή δίοδο, η Τεχεράνη διεκδικεί τον έλεγχο της κυκλοφορίας και το JMIC διατηρεί την απειλή στο ανώτατο επίπεδο, θεωρώντας πιθανές νέες εχθρικές ενέργειες κατά της εμπορικής ναυτιλίας.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ο εκάστοτε πλοίαρχος και η διαχειρίστρια εταιρεία καλούνται να αποφασίσουν αν θα προχωρήσουν, αν θα περιμένουν ή αν θα αναζητήσουν διαφορετικό επιχειρησιακό σχέδιο. Δεν υπάρχει πραγματική εναλλακτική διαδρομή για ένα πλοίο που βρίσκεται ήδη μέσα στον Περσικό Κόλπο. Η μοναδική θαλάσσια έξοδος περνά από τα Στενά του Ορμούζ.
Και στη μέση βρίσκονται ξανά οι ναυτικοί
Πίσω από τις ανακοινώσεις για αποκλεισμούς, πυραύλους και στρατηγικό έλεγχο βρίσκονται χιλιάδες άνθρωποι που δεν έχουν καμία σχέση με τη σύγκρουση. Ένας ναυτικός είναι ήδη νεκρός και άλλοι οκτώ τραυματίστηκαν μέσα σε λίγα λεπτά από την πρόσφατη επίθεση, επειδή απλά εργάζονταν σε εμπορικά πλοία που βρέθηκαν στη μέση μιας πολεμικής αντιπαράθεσης για την οποία δεν ευθύνονται.
Οι ναυτικοί δεν αποφασίζουν ποια χώρα θα επιβάλει αποκλεισμό, ποιος στρατός θα επιτεθεί ή ποια κυβέρνηση θα διεκδικήσει τον έλεγχο των Στενών. Καλούνται όμως να ζήσουν με τις συνέπειες αυτών των αποφάσεων, πολλές φορές χωρίς να γνωρίζουν αν θα μπορέσουν να ολοκληρώσουν το ταξίδι τους ή να επιστρέψουν έγκαιρα στις οικογένειές τους.
Το ενδεχόμενο να εγκλωβιστούν και πάλι χιλιάδες ναυτικοί μέσα στον Περσικό Κόλπο είναι πλέον ορατό. Ο IMO είχε ήδη οργανώσει σχέδιο για την απομάκρυνση περισσότερων από 11.000 ναυτικών που είχαν παραμείνει στην περιοχή κατά την προηγούμενη φάση της κρίσης. Η διαδικασία διακόπηκε μετά τις νέες επιθέσεις, ακριβώς τη στιγμή που πολλοί πίστευαν ότι η κατάσταση οδηγούνταν σε αποκλιμάκωση.
Αν η κυκλοφορία περιοριστεί ακόμη περισσότερο, πλοία που έχουν ήδη φορτώσει ή βρίσκονται αγκυροβολημένα σε λιμάνια του Κόλπου μπορεί να παραμείνουν εκεί για ημέρες ή εβδομάδες. Μαζί τους θα παραμείνουν και τα πληρώματα τους, με τις αλλαγές πληρωμάτων και πάλι να ακυρώνονται και τους οικογένειες να περιμένουν χωρίς να γνωρίζουν πότε θα δουν ξανά τους ανθρώπους τους.
Οι μεγάλες δυνάμεις θα συνεχίσουν να μιλούν για ελευθερία της ναυσιπλοΐας, εθνική ασφάλεια και έλεγχο των ενεργειακών δρόμων. Για τον ναυτικό όμως το ερώτημα είναι αν το πλοίο του θα περάσει με ασφάλεια και αν θα επιστρέψει ζωντανός στο σπίτι του.
Για ακόμη μία φορά, άνθρωποι που η διεθνής κοινότητα τους έχει χαρακτηρίσει ως key workers, αυτοί που μεταφέρουν την ενέργεια και τα αγαθά στα οποία στηρίζεται η παγκόσμια οικονομία, βρίσκονται στην μέση μιας σύγκρουσης, χωρίς να έχουν επιλέξει καμία από τις δύο πλευρές.
