Ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τους Ευρωπαίους πλοιοκτήτες έστειλε από τα Ποσειδώνια 2026 ο Ευρωπαίος επίτροπος στο χαρτοφυλάκιο του Επίτροπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού της Ε.Ε., Απόστολος Τζιτζικώστας, διαβεβαιώνοντας ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν θα επιβαρυνθούν με διπλές χρεώσεις άνθρακα από το ευρωπαϊκό και το διεθνές κανονιστικό πλαίσιο.
Μιλώντας στην επίσημη τελετή έναρξης της κορυφαίας ναυτιλιακής έκθεσης, ο κ. Τζιτζικώστας αναγνώρισε τις αυξανόμενες ανησυχίες της ναυτιλιακής βιομηχανίας για το κόστος της απανθρακοποίησης και τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να αποφύγει την αλληλοεπικάλυψη χρεώσεων καθώς ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) διαμορφώνει το παγκόσμιο πλαίσιο για τη μείωση των εκπομπών.
«Θέλω να είμαι σαφής: οι ευρωπαϊκές εταιρείες δεν θα πληρώσουν δύο φορές, ούτε στην Ευρώπη ούτε μέσω του IMO», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η τοποθέτηση αυτή θεωρείται από τις πιο σαφείς δεσμεύσεις που έχει δώσει μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε μια περίοδο όπου η ναυτιλιακή αγορά αναμένει περισσότερες λεπτομέρειες για το πώς θα συνυπάρξει το ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) με το υπό διαμόρφωση παγκόσμιο πλαίσιο του IMO για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος υπογράμμισε επίσης ότι τα έσοδα που προκύπτουν από τη ναυτιλία μέσω του ETS θα πρέπει να επιστρέφουν στον ίδιο τον κλάδο, χρηματοδοτώντας την ενεργειακή μετάβαση. Όπως ανέφερε, τα συγκεκριμένα κεφάλαια θα πρέπει να κατευθύνονται στην ανάπτυξη καθαρών καυσίμων, νέων συστημάτων πρόωσης και καινοτόμων τεχνολογιών, αντί να αποτελούν απλώς μια πρόσθετη πηγή εσόδων για τα κράτη.
Κατά την ομιλία του, ο κ. Τζιτζικώστας ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της ναυτιλίας στην ευρωπαϊκή οικονομία. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, περίπου το 76% των εισαγωγών και το 73% των εξαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης μεταφέρονται διά θαλάσσης, ενώ μόνο οι θαλάσσιες εισαγωγές αντιστοιχούν σε εμπορεύματα αξίας περίπου 1,3 τρισ. ευρώ ετησίως.
«Χωρίς πλοία και χωρίς λιμάνια δεν μπορεί να υπάρξει μια ανταγωνιστική Ευρώπη», σημείωσε.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη νέα Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Ναυτιλιακή Στρατηγική και στη Στρατηγική για τα Ευρωπαϊκά Λιμάνια, οι οποίες προβλέπουν μέτρα ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ναυτιλίας μέσα από επενδύσεις στην ανανέωση στόλου, στις λιμενικές υποδομές, στα εναλλακτικά καύσιμα, στην ηλεκτροδότηση από ξηράς, στην ψηφιοποίηση και στην κυβερνοασφάλεια.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στα εθνικά καθεστώτα φόρου χωρητικότητας (tonnage tax), τα οποία χαρακτήρισε κρίσιμο εργαλείο για τη διατήρηση της ελκυστικότητας των ευρωπαϊκών νηολογίων.
Ο Επίτροπος δεσμεύθηκε επίσης για μείωση της γραφειοκρατίας, επισημαίνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται για την απλούστευση των υποχρεώσεων αναφοράς που απορρέουν τόσο από το ETS όσο και από το FuelEU Maritime.
«Ανταγωνιστικότητα σημαίνει και λιγότερα περιττά διοικητικά βάρη», ανέφερε.
Ένα ακόμη ζήτημα που έθεσε στο επίκεντρο ήταν η αυξανόμενη εξάρτηση της ευρωπαϊκής ναυτιλίας από χρηματοδοτικά σχήματα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως προειδοποίησε, όλο και περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες στρέφονται σε ξένους χρηματοδότες και εταιρείες leasing για την απόκτηση νέων πλοίων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν η ιδιοκτησία των πλοίων που αποκτώνται μέσω τέτοιων χρηματοδοτήσεων παραμένει εκτός Ευρώπης και συνδέεται με υποχρεωτική εγχώρια ναυπήγηση, τότε δημιουργείται ένας νέος στρατηγικός κίνδυνος για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αναφερόμενος στην πράσινη μετάβαση, ο κ. Τζιτζικώστας επανέλαβε τη στήριξη της Ε.Ε. στις διαπραγματεύσεις του IMO για την εφαρμογή της στρατηγικής μείωσης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που υιοθετήθηκε το 2023.
Τόνισε ωστόσο ότι η απανθρακοποίηση δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω κανονισμών. Η επιτυχία, όπως είπε, θα εξαρτηθεί από τη στενότερη συνεργασία μεταξύ πλοιοκτητών, λιμένων, προμηθευτών καυσίμων, βιομηχανίας και κυβερνήσεων, ώστε να υπάρξει συντονισμός σε επενδύσεις, υποδομές και διαθεσιμότητα νέων καυσίμων.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια ναυτιλία καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα γεωπολιτικές αναταράξεις, αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες και την αναζήτηση βιώσιμων καυσίμων μηδενικών εκπομπών, το βασικό μήνυμα που εξέπεμψε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την Αθήνα ήταν σαφές: η Ευρώπη θέλει μια πιο «πράσινη» ναυτιλία, χωρίς όμως να επιβαρύνει τους Ευρωπαίους πλοιοκτήτες με κόστος που οι διεθνείς ανταγωνιστές τους δεν θα επωμίζονται.
