Οι κυβερνοεπιθέσεις στα εμπορικά πλοία βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο, με τον IMO να προειδοποιεί για μια απειλή που αναμένεται να απασχολήσει έντονα τη ναυτιλία τα επόμενα χρόνια. Η αυξανόμενη εξάρτηση των πλοίων από ψηφιακά συστήματα δημιουργεί νέους κινδύνους για την ασφάλεια και τη λειτουργία τους.
Σε μια τέτοια περίπτωση, ένα πλήρως φορτωμένο LNG carrier διέσχισε τον Ατλαντικό μεταφέροντας αμερικανικό φυσικό αέριο προς την Ευρώπη, έφτασε μια ανάσα από τον προορισμό του, αλλά δεν παρέδωσε ποτέ το φορτίο. Το πλήρωμα του Vivit Africa LNG έχασε την πρόσβαση σε συστήματα παρακολούθησης του φορτίου και το ενδεχόμενο της κυβερνοεπίθεσης βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο των ερευνητών.
Το πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αέριου Vivit Africa LNG είχε φορτώσει από τον τερματικό σταθμό Cameron LNG στη Λουιζιάνα και κατευθυνόταν προς το Rovigo, στη βόρεια Αδριατική. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ενώ πλησίαζε στην Ιταλία, το πλήρωμα διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ορισμένα από τα εσωτερικά συστήματα του πλοίου.
Η βλάβη ήταν αρκετά σοβαρή ώστε να ανατρέψει ολόκληρο το πρόγραμμα του ταξιδιού. Αντί να προσεγγίσει τον τερματικό και να αρχίσει την εκφόρτωση, το LNG carrier παρέμεινε ανοικτά των ιταλικών ακτών, έχοντας ακόμη στις δεξαμενές του το φορτίο που είχε μεταφέρει από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το πλήρωμα ανέφερε το περιστατικό ως πιθανή κυβερνοεπίθεση και ενημέρωσε τον Κορεάτικο νηογνώμονα Korean Register, ο οποίος παρέχει τεχνική και κανονιστική υποστήριξη στο νοτιοκορεατικής ιδιοκτησίας πλοίο. Η έρευνα συνεχίζεται, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιβεβαιωθεί ότι υπήρξε κακόβουλη εξωτερική παρέμβαση ή να έχει προσδιοριστεί ποιος θα μπορούσε να βρίσκεται πίσω από αυτήν.
Συναγερμός ανοικτά του Rovigo
Η ιταλική Ακτοφυλακή επιβεβαίωσε ότι ο πλοίαρχος ανέφερε δυσλειτουργία σε συστήματα που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση των παραμέτρων του φορτίου. Η κατάσταση κρίθηκε αρκετά σοβαρή ώστε να απαιτηθεί η παρουσία τεχνικών της εταιρείας, ενώ η Ακτοφυλακή της Chioggia εξέδωσε επείγουσα ειδοποίηση προς τα παραπλέοντα πλοία να διατηρούν απόσταση.
Από την πλευρά των ιταλικών αρχών δεν έγινε λόγος για αποδεδειγμένη κυβερνοεπίθεση. Η αιτία της βλάβης δεν κατέστη δυνατό να προσδιοριστεί και αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη.Πρόκειται για ένα επιβεβαιωμένο τεχνικό συμβάν, το οποίο εξετάζεται ως πιθανή κακόβουλη ενέργεια, όχι για κυβερνοεπίθεση που έχει ήδη αποδειχθεί.
Ύστερα από αρκετές ημέρες αναμονής, το πλοίο εγκατέλειψε τελικά την περιοχή χωρίς να ξεφορτώσει το φορτίο του. Στις 16 Σεπτεμβρίου άρχισε να κινείται προς τα δυτικά, με κατεύθυνση το Algeciras της Ισπανίας, κοντά στην είσοδο της Μεσογείου.
Αυτή η εξέλιξη δείχνει και το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος αφού δεν επρόκειτο για μια μικρή δυσλειτουργία σε υπολογιστή γραφείου, την οποία το πλήρωμα μπορούσε απλώς να παρακάμψει. Το Vivit Africa LNG είχε ολοκληρώσει σχεδόν ολόκληρο το υπερατλαντικό ταξίδι, αλλά η αβεβαιότητα γύρω από τα συστήματα του φορτίου ήταν αρκετή για να σταματήσει την παράδοσή του στο τελευταίο και πιο κρίσιμο στάδιο.
Το πλοίο ανήκει στη νοτιοκορεατική H-Line Shipping και βρίσκεται σε μακροχρόνια χρονοναύλωση στη Vitol, η οποία επιβεβαίωσε τη ναύλωση χωρίς να σχολιάσει περαιτέρω το περιστατικό.
Γιατί τα συστήματα του φορτίου είναι τόσο κρίσιμα
Η αναφορά σε «εσωτερικά συστήματα ελέγχου» μπορεί εύκολα να δημιουργήσει την εντύπωση ότι κάποιος απέκτησε τον έλεγχο της πρόωσης, του πηδαλίου ή των κύριων μηχανών. Κάτι τέτοιο δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Σύμφωνα με την ιταλική Ακτοφυλακή, το πρόβλημα αφορούσε την παρακολούθηση παραμέτρων του φορτίου. Σε ένα LNG carrier, όμως, αυτό δεν είναι δευτερεύουσα λειτουργία. Το υγροποιημένο φυσικό αέριο μεταφέρεται σε θερμοκρασία περίπου -162°C και απαιτεί συνεχή έλεγχο των πιέσεων, των θερμοκρασιών και της στάθμης μέσα στις δεξαμενές.
Το πλήρωμα πρέπει επίσης να παρακολουθεί το αέριο που παράγεται από τη φυσική εξάτμιση του LNG, το λεγόμενο boil-off gas. Εάν οι ενδείξεις των συστημάτων δεν είναι διαθέσιμες ή υπάρχει αμφιβολία για την αξιοπιστία τους, η σύνδεση του πλοίου με έναν χερσαίο τερματικό και η έναρξη της εκφόρτωσης θα δημιουργούσαν ένα ρίσκο που δύσκολα θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό.
Στη θάλασσα όμως δεν θα πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία και ο πλοίαρχος, ο πρώτος μηχανικός και οι αξιωματικοί φορτίου πρέπει να γνωρίζουν ότι οι πληροφορίες που βλέπουν σε μια οθόνη ανταποκρίνονται στην πραγματική κατάσταση μέσα στις δεξαμενές. Αν αυτή η εμπιστοσύνη χαθεί, ακόμη και χωρίς να έχει επηρεαστεί η πρόωση, μια κρίσιμη επιχείρηση μπορεί να σταματήσει αμέσως.
Μια διαφορετική μορφή απειλής
Η κυβερνοασφάλεια στη ναυτιλία παρουσιάζεται συχνά με εικόνες ενός χάκερ που «καταλαμβάνει» τη γέφυρα και κυβερνά το πλοίο από απόσταση. Οι πραγματικές συνέπειες μπορεί να είναι λιγότερο θεαματικές, αλλά εξίσου σοβαρές.
Ένα σύγχρονο LNG carrier βασίζεται σε ψηφιακά και αυτοματοποιημένα συστήματα για το φορτίο, τις μηχανές, την ηλεκτροπαραγωγή, τους συναγερμούς και τη διαχείριση πολλών καθημερινών λειτουργιών.
Δεν χρειάζεται κάποιος να στρίψει το πηδάλιο ή να σταματήσει την κύρια μηχανή για να προκαλέσει μεγάλη επιχειρησιακή αναστάτωση. Αρκεί να στερήσει από το πλήρωμα την πρόσβαση σε κρίσιμα δεδομένα ή να δημιουργήσει αμφιβολίες για το αν αυτά είναι αξιόπιστα.
Στην περίπτωση του Vivit Africa LNG, μια τέτοια αμφιβολία ήταν αρκετή για να καθηλώσει ένα πλήρως φορτωμένο πλοίο ανοικτά της Ιταλίας, να ματαιώσει την προγραμματισμένη εκφόρτωση και να το στείλει ξανά προς τα δυτικά.
Στα τέλη Αυγούστου, η αμερικανική Ακτοφυλακή και το FBI επιβιβάστηκαν σε δύο δεξαμενόπλοια ανοικτά των ΗΠΑ στο πλαίσιο ερευνών για πιθανές παραβιάσεις των συστημάτων τους. Παράλληλα, αμερικανικές αρχές φέρεται να παρακολουθούν σχεδόν 20 εμπορικά πλοία διεθνώς για πιθανές κυβερνοαπειλές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν επιβεβαιωθεί επιθέσεις σε όλα.
Η έρευνα θα δείξει εάν το Vivit Africa LNG έγινε πράγματι στόχος κυβερνοεπίθεσης ή εάν η αιτία ήταν μια συμβατική τεχνική αστοχία. Μέχρι να υπάρξουν ασφαλή συμπεράσματα, το ένα δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως το άλλο.
Το βέβαιο είναι ότι ένα πρόβλημα σε ψηφιακό σύστημα κατάφερε να ακυρώσει την παράδοση ενός ολόκληρου φορτίου LNG, αφού το πλοίο είχε ήδη διασχίσει τον Ατλαντικό. Και αυτό αποτυπώνει πολύ καθαρά πόσο στενά έχει συνδεθεί πλέον η κυβερνοασφάλεια με την πραγματική, καθημερινή λειτουργία της ναυτιλίας.
