Η στιγμή που βρεθεί ένας άνθρωπος στη θάλασσα παραμένει μέχρι σήμερα ένας από τους μεγαλύτερους εφιάλτες για κάθε επιβάτη και για κάθε ναυτικό. Παρά την τεχνολογική πρόοδο, τα εξελιγμένα συστήματα εντοπισμού και τα συνεχή γυμνάσια ασφαλείας, τα στατιστικά δείχνουν ότι ένα περιστατικό με πτώση ανθρώπου στη θάλασσα (man overboard) εξακολουθεί να έχει τρομακτικά μικρές πιθανότητες επιτυχούς διάσωσης.
Σύμφωνα με διεθνή στοιχεία από διάφορους τομείς της ναυτιλίας και της θαλάσσιας αναψυχής, σχεδόν το 47% των περιστατικών ανθρώπου στη θάλασσα από σκάφη αναψυχής καταλήγει σε θάνατο, ενώ στα κρουαζιερόπλοια μόλις το 20% έως 30% των ατόμων διασώζεται! Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν δεν γίνει άμεσα αντιληπτή η πτώση, οι πιθανότητες εντοπισμού μειώνονται δραματικά μέσα σε λίγα μόνο λεπτά.
Το πρόβλημα δεν σχετίζεται απαραίτητα με έλλειψη τεχνολογίας ή ανεπαρκείς διαδικασίες. Αντίθετα, η ίδια η φύση της θάλασσας μετατρέπει ένα τέτοιο περιστατικό σε αγώνα δρόμου με τον χρόνο. Ο άνεμος, τα ρεύματα και ο κυματισμός μπορούν να απομακρύνουν γρήγορα έναν άνθρωπο από το σημείο πτώσης, ενώ ακόμα και σε σχετικά καλές καιρικές συνθήκες η οπτική επαφή μπορεί να χαθεί σχεδόν αμέσως.
Δεν θα πρέπει βέβαια να παραλείπουμε και το ίδιο το πλοίο και τις μηχανές του, που μπορούν να σκοτώσουν τον άνθρωπο μέσα σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα.
Τα τελευταία χρόνια η ναυτιλία έχει επενδύσει σημαντικά σε συστήματα ασφαλείας. AIS beacons, GPS trackers, προσωπικοί πομποί εντοπισμού και αυτοματοποιημένοι συναγερμοί έχουν αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες άμεσης κινητοποίησης του πληρώματος.
Ωστόσο, έμπειροι ναυτικοί επισημαίνουν ότι υπάρχει ένας παράγοντας που εξακολουθεί να καθορίζει πολλές φορές την έκβαση ενός περιστατικού και αυτός δεν είναι άλλος από τη διατήρηση της συνεχούς οπτικής επαφής με τον άνθρωπο που βρίσκεται στο νερό.
Ένας άνθρωπος μέσα στη θάλασσα είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστεί, ιδιαίτερα τη νύχτα ή σε έντονο κυματισμό. Ακόμα και όταν η τελευταία γνωστή θέση είναι καταγεγραμμένη με ακρίβεια, οι συνθήκες μπορούν να αλλάξουν μέσα σε λίγα λεπτά και να κάνουν την επιχείρηση εντοπισμού πολύ πιο δύσκολη από όσο φαίνεται θεωρητικά.
Για τον λόγο αυτό, αρκετές νέες τεχνολογίες στρέφονται πλέον όχι μόνο στον εντοπισμό θέσης, αλλά και στη διατήρηση της ορατότητας του ατόμου μέσα στο νερό, μέσω φωτισμού, σημαδούρων ή ειδικών οπτικών βοηθημάτων. Η φιλοσοφία πίσω από αυτές τις λύσεις είναι απλή: η διάσωση ξεκινά από τη στιγμή που δεν χάνεις τον άνθρωπο από τα μάτια σου.
Τα γυμνάσια για Άνθρωπο στη Θάλασσα
Σε γυμνάσια που γίνονται στα πλοία για την πτώση ανθρώπου στη θάλασσα, αρκετές φορές διαπιστώνεις πόσο εύκολα χάνεται ακόμα και ένα σωσίβιο μέσα στα κύματα, παρότι όλο το πλήρωμα γνωρίζει ακριβώς το σημείο όπου έπεσε. Εκεί καταλαβαίνει κανείς πόσο δύσκολη είναι πραγματικά μια επιχείρηση διάσωσης στη θάλασσα.
Μέσα στα πλαίσια των γυμνασίων, ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στον αξιωματικό φυλακής της γέφυρας, ο οποίος θα πρέπει να δράσει μέσα σε μόλις λίγα δευτερόλεπτα από τη στιγμή που θα αντιληφθεί έναν άνθρωπο να πέφτει στη θάλασσα. Καταλαβαίνουμε όλοι ότι το δυσκολότερο κομμάτι είναι να δει τον άνθρωπο τη στιγμή που θα πέφτει στη θάλασσα. Δεν είναι καθόλου εύκολο.
Κινήσεις που θα πρέπει να γίνουν όταν ένας άνθρωπος πέσει στη θάλασσα
Για να γίνει περισσότερο κατανοητό πόσο δύσκολα είναι τα πράγματα όταν ένας άνθρωπος βρεθεί στη θάλασσα, θα πρέπει να δείτε τις κινήσεις που θα πρέπει να γίνουν από τον αξιωματικό φυλακής γέφυρας σε πρώτη φάση, και τις κινήσεις του υπόλοιπου πληρώματος σε δεύτερη φάση. Με τις περισσότερες κινήσεις από αυτές να πρέπει να γίνουν τα πρώτα δευτερόλεπτα! Καταλαβαίνουμε αμέσως πόσο δύσκολη είναι η κατάσταση.
Δείτε τις κινήσεις:
- Αυτός που θα δει τον άνθρωπο στη θάλασσα θα πρέπει να φωνάξει δυνατά «Άνθρωπος στη θάλασσα από δεξιά/αριστερή πλευρά» (Man Overboard on Starboard side/Port side).
- Θα πρέπει αμέσως να γίνει απενεργοποίηση του αυτόματου πιλότου και αλλαγή σε χειροκίνητη πηδαλιούχηση, βάζοντας το τιμόνι όλο προς την πλευρά όπου έπεσε ο άνθρωπος στη θάλασσα.
- Ο αξιωματικός φυλακής στρίβει αμέσως το πλοίο προς την πλευρά που έχει πέσει ο άνθρωπος.
- Ταυτόχρονα θα πρέπει να γίνει απελευθέρωση της σωσίβιας κουλούρας MOB από την αντίστοιχη βαρδιόλα της γέφυρας. Το σωσίβιο MOB είναι πλωτό και διαθέτει αυτόματο φως και σύστημα παραγωγής καπνού.
- Υποτύπωση της θέσης που έπεσε ο άνθρωπος στη θάλασσα στον ηλεκτρονικό χάρτη ώστε να καταγραφεί η θέση του ατόμου για μελλοντική αναφορά.
- Τοποθέτηση επιπλέον παρατηρητών το συντομότερο δυνατό.
- Ενεργοποίηση του γενικού συναγερμού (general alarm) του πλοίου ώστε όλο το πλήρωμα να μεταβεί στους σταθμούς συγκέντρωσης και να συνδράμει στην επιχείρηση διάσωσης.
- Ανακοίνωση του περιστατικού από το σύστημα ανακοινώσεων του πλοίου – Ενημέρωση Πλοιάρχου.
- Ενημέρωση του μηχανοστασίου ότι θα απαιτηθούν χειρισμοί του πλοίου.
- Εκτέλεση της μανούβρας Williamson Turn.
- Προσεκτική παρακολούθηση του RADAR/ARPA και ρύθμιση του VHF στο κανάλι 16.
- Καταγραφή των συμβάντων.
- Προετοιμασία για καθέλκυση της σωσίβιας λέμβου, σκαλών επιβίβασης κτλ από τον Υποπλοίαρχο και την ομάδα έκτακτης ανάγκης.
- Εκπομπή επείγοντος μηνύματος μέσω όλων των διαθέσιμων μέσων επικοινωνίας, ώστε να ενημερωθούν τα παραπλέοντα πλοία για το περιστατικό.
- Διατήρηση της οπτικής επαφής με τη σωσίβια κουλούρα MOB.
- Η σωστική λέμβος πρέπει να επανδρωθεί κατάλληλα για την επιχείρηση διάσωσης και όλα τα μέλη του πληρώματος να φέρουν προσωπικό beacon εντοπισμού.
- Ο αξιωματικός της σωστικής λέμβου πρέπει να διαθέτει φορητό VHF.
- Μετά τη διάσωση, η σωστική λέμβος πρέπει να περισυλλεγεί μαζί με τη σωσίβια κουλούρα MOB και να ανελκυστεί ξανά στο πλοίο.
- Εφόσον απαιτείται, πρέπει να παρασχεθούν άμεσα οι πρώτες βοήθειες.
- Πρέπει να αποσταλεί νέο επείγον μήνυμα για την ακύρωση του προηγούμενου συναγερμού.
- Όλες οι σχετικές εγγραφές πρέπει να καταχωρηθούν στο Ημερολόγιο Γέφυρας (Ship’s Logbook).
Καταλαβαίνουμε πόσο γρήγορα θα πρέπει να δράσει ο αξιωματικός φυλακής και το πλήρωμα από τη στιγμή που θα αντιληφθεί ένα περιστατικό τέτοιου είδους. Αν δε μιλάμε για επιβατηγό πλοίο ή κρουαζιερόπλοιο, τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα και σύνθετα, ειδικά εάν είναι και βράδυ.
Υπάρχουν δεκάδες περιπτώσεις με κάποιον επιβάτη που έχει πέσει στη θάλασσα και δεν εντοπίστηκε ποτέ. Θα πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά και θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να αποφεύγεται να τα αφήνουμε μόνα τους στο πλοίο.
Για έναν ναυτικό, ακόμη και μόνο το άκουσμα της φράσης «Άνθρωπος στη Θάλασσα» (“man overboard”) είναι κάτι που θα πρέπει να τον ενεργοποιήσει αμέσως. Είναι από εκείνες τις στιγμές που όλοι γνωρίζουν ότι κάθε κίνηση και κάθε λεπτό μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο.
Διαβάστε ακόμα: Άνθρωπος στη θάλασσα: Οδηγίες, απαιτήσεις και η τραγωδία στο λιμάνι του Πειραιά
