Περισσότερο από δύο χρόνια μετά τη βύθιση του φορτηγού πλοίου Verity, μετά την σύγκρουση του στον Γερμανικό Κόλπο (German Bight), το Βρετανικό Τμήμα Διερεύνησης Θαλάσσιων Ατυχημάτων δημοσίευσε την τελική του έκθεση, με το συμπέρασμά του να λέει την σκληρή αλήθεια: Η απώλεια πέντε ζωών θα μπορούσε να αποτραπεί.
Το υπό σημαία Νήσο του Μαν πλοίο Verity, συγκρούστηκε με το φορτηγό πλοίο μεταφοράς χύδην φορτίου Polesie, με σημαία Μπαχάμες, τις πρώτες πρωινές ώρες της 24ης Οκτωβρίου 2023, μέσα σε ένα πολυσύχναστο σύστημα διαχωρισμού κυκλοφορίας περίπου 12 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά του Χέλγκολαντ. Η σύγκρουση είχε σαν αποτέλεσμα να βυθιστεί το Verity μέσα σε λίγα λεπτά. Δύο μέλη του πληρώματος διασώθηκαν και πέντε έχασαν την ζωή τους.
«Αυτό το ατύχημα ήταν εντελώς αποτρέψιμο», δήλωσε ο επικεφαλής επιθεωρητής της MAIB, Άντριου Μολ. «Κανένα πλοίο δεν εφάρμοσε επιμελώς τους κανονισμούς αποφυγής συγκρούσεων και αμφότερα δέχτηκαν να περάσουν σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους χωρίς να υπάρχει ανάγκη να το κάνουν».
Η έρευνα διαπίστωσε ότι και τα δύο πλοία βρίσκονταν σε πορεία διασταύρωσης, έχοντας όμως μεγάλης έκτασης θαλάσσιο χώρο γύρω τους. Σύμφωνα με τους Διεθνείς Κανονισμούς αποφυγής Συγκρούσεων στη Θάλασσα, το Verity ήταν αυτό που θα έπρεπε να προσέξει και να δώσει προτεραιότητα στο άλλο πλοίο, και για αυτόν τον λόγω έπρεπε να ενεργήσει έγκαιρα, έγκυρα και αποφασιστικά, χωρίς όμως να το κάνει. Αυτό βέβαια δεν απαλλάσσει τελείως το άλλο πλοίο.
Παρόλο που έπρεπε έπρεπε να γίνει κάποια ενέργεια, και οι δύο αξιωματικοί φυλακής γέφυρας άφησαν τα πλοία τους να πλησιάσουν σε επικίνδυνα μικρή απόσταση, ενώ έκαναν μόνο μικρές, σταδιακές αλλαγές πορείας χρησιμοποιώντας τον αυτόματο πιλότο. Αυτές οι μικρές αλλαγές, σύμφωνα με την έκθεση, δεν ήταν αρκετά σαφείς για να δείξουν την πρόθεση των δύο πλοίων
Τα λάθη τραγικά. Ο αξιωματικός του Verity φαίνεται να προσπάθησε να περάσει από την πλώρη του μεγαλύτερου και ταχύτερου Polesie, έναν ελιγμό που η έκθεση περιγράφει ως αντίθετο με τους κανονισμούς αποφυγής συγκρούσεων, αλλά και πολύ επικίνδυνο, καθώς η απόσταση των δύο πλοίων μειωνόταν. Εν τω μεταξύ, το Polesie επιδείνωσε περαιτέρω την κατάσταση, αφού άλλαξε πορεία προς τα αριστερά.
Για αυτούς που δεν γνωρίζουν, θα πρέπει να αναφέρω ότι όταν ένα πλοίο είναι «φυλασσόμενο» (Stand-on vessel) θα πρέπει κανονικά να διατηρήσει την πορεία και την ταχύτητά του, ώστε οι κινήσεις του να είναι προβλέψιμες για το άλλο πλοίο. Το Polesie με αυτή την ενέργεια του έκανε ακόμη χειρότερη την ήδη μπερδεμένη και δύσκολη κατάσταση που είχε δημιουργηθεί για τους δύο αξιωματικούς φυλακής.
Ακόμα και στα τελευταία λεπτά, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι εάν είχε γίνει ένας αποφασιστικός ελιγμός θα μπορούσε να είχε αποτρέψει τη σύγκρουση. Στις 4:52:55 π.μ., το Polesie θα μπορούσε να γυρίσει πορεία όλο δεξιά ώστε να φύγει μακριά από το Verity. Αντ’ αυτού, ο αξιωματικός συνέχισε να κάνει μικρές αλλαγές πορείας με τον αυτόματο πιλότο του πλοίου, αντί να ενεργοποιήσει την χειροκίνητη πηδαλιουχία και να γυρίσει το πλοίο κάνοντας μια στροφή έκτακτης ανάγκης.
Τι έκανε το VTS;
Οι υπηρεσίες ελέγχου κυκλοφορίας πλοίων (VTS) της Γερμανίας μπήκαν επίσης στο μικροσκόπιο των αρχών. Παρότι οι χειριστές παρακολουθούσαν ενεργά την κυκλοφορία, η MAIB διαπίστωσε ότι η πρώτη τους παρέμβαση έγινε καθυστερημένα και χωρίς τα τυποποιημένα προειδοποιητικά στοιχεία που θα μπορούσαν να μεταδώσουν την σοβαρότητα της κατάστασης.
Η κατάσταση περιπλέχθηκε ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι το VTS λειτουργούσε σε διπλής κατεύθυνσης κανάλι VHF, γεγονός που απαιτούσε από τον χειριστή να μεταβιβάζει τα μηνύματα μεταξύ των δύο πλοίων αντί να επιτρέπεται η απευθείας επικοινωνία τους. Σύμφωνα με την έκθεση, αυτή η διαδικασία κατανάλωσε πολύτιμα δευτερόλεπτα την ώρα που τα πλοία πλησίαζαν επικίνδυνα το ένα το άλλο.
Μέχρι τη στιγμή που ο επόπτης του VTS έδωσε αυστηρή εντολή προς το Polesie, τα πλοία βρίσκονταν ήδη τόσο κοντά ώστε οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση κρίθηκε ότι ήταν «αντιπαραγωγική». Παρότι ο αξιωματικός συμμορφώθηκε με την οδηγία, δεν υπήρχε πλέον επαρκής χρόνος για την αποφυγή της σύγκρουσης.
Η χρήση του VHF στην αποφυγή συγκρούσεων στην θάλασσα
Ενώ σε γενικές γραμμές η χρήση του VHF δεν συνιστάται για την αποφυγή συγκρούσεων στην θάλασσα, η έκθεση υποδηλώνει ότι η προηγούμενη άμεση επικοινωνία θα μπορούσε να είχε διευκρινίσει τις προθέσεις των πλοίων και να είχε βγάλει από τη δύσκολη θέση τους αξιωματικούς φυλακής. Η σωστή και έγκαιρη χρήση της ασύρματης επικοινωνίας θα μπορούσε να είχε βοηθήσει, αλλά δεν έγινε ποτέ.
Όταν το Polesie χτύπησε το Verity στις 4:55 π.μ., οι ζημιές ήταν καταστροφικές. Η εισροή υδάτων είχε ως αποτέλεσμα να κατακλυστούν πολύ γρήγορα οι χώροι του πλοίου, το οποίο βυθίστηκε πριν το πλήρωμα προλάβει να φορέσει σωσίβια ή στολές εμβάπτισης. Το παγωμένο νερό και η έλλειψη εξοπλισμού επιβίωσης άφησαν ελάχιστα περιθώρια επιβίωσης.
Η επιχείρηση έρευνας και διάσωσης ξεκίνησε αμέσως, με τον συντονισμό από τις γερμανικές αρχές και διεξήχθη σύμφωνα με τις καθιερωμένες οδηγίες. Ωστόσο, η έκθεση σημειώνει ότι παραμένει ασαφές εάν κάποια αγνοούμενα μέλη του πληρώματος έφτασαν αρχικά στην επιφάνεια, αλλά δεν εντοπίστηκαν.
Η έρευνα παρεμποδίστηκε περαιτέρω από την απουσία καταγραφέα δεδομένων ταξιδιού (VDR) στο Verity, κάτι που δεν απαιτούνταν σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς. Με το πλοίο να έχει βυθιστεί και τον αξιωματικό της φυλακής γέφυρας μεταξύ των νεκρών, οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να συνθέσουν πλήρως τις τελικές αποφάσεις και τις κινήσεις που έγιναν στη γέφυρα.
Οι συστάσεις της MAIB για το θαλάσσιο ατύχημα του Verity
Η MAIB εξέδωσε πολλαπλές συστάσεις ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων και των συστάσεων προς και των δύο εταιρειών διαχείρισης των πλοίων σχετικά με την πειθαρχία τήρησης φυλακής και τα βασικά στοιχεία αποφυγής συγκρούσεων. Οι γερμανικές αρχές κλήθηκαν να επανεξετάσουν τη χρήση καναλιών VHF διπλής κατεύθυνσης καθώς και τα πρωτόκολλα παρέμβασης, ενώ το νηολόγιο της Νήσου Μαν ενθαρρύνθηκε να προωθήσει στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) την επέκταση των απαιτήσεων για τους καταγραφείς δεδομένων ταξιδιού (VDR).
Η έρευνα δεν ζήτησε αλλαγές στους ίδιους τους κανονισμούς σύγκρουσης. «Η έρευνα αυτή δεν εντόπισε τίποτα που να υποδηλώνει την ανάγκη τροποποίησης των ισχυόντων κανονισμών αποφυγής συγκρούσεων», αναφέρει η έκθεση. «Οι κανονισμοί ήταν επαρκείς. Απλώς δεν τηρήθηκαν».
Το ατύχημα αυτό μας δείχνει για ακόμη μια φορά ότι ο άνθρωπος παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας στα ατυχήματα στην θάλασσα. Θα πρέπει η βιομηχανία να αφήσει τα checklist και την «άχρηστη χαρτούρα» στην άκρη και να εστιάσει στην πραγματική εκπαίδευση των ναυτικών και στα ουσιώδη προβλήματα που ταλανίζουν τη ναυτιλιακή κοινότητα.
Αν δεν είναι διατεθειμένοι να δώσουν πραγματικό βήμα στους ίδιους τους ναυτικούς, τουλάχιστον ας τους ακούσουν. Είναι οι μοναδικοί άλλωστε που μπορούν να καταλάβουν το πώς λειτουργεί ένα πλοίο, και άρα οι μοναδικοί που μπορούν να πουν τι θα πρέπει να αλλάξει, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια και αποτελεσματικότητα.
Δείτε την τελική έκθεση στον ιστότοπο της UK MAIB.
