Τη στιγμή που η ναυτική κοινότητα υποφέρει, που χιλιάδες ναυτικοί βρίσκονται εγκλωβισμένοι στον Περσικό Κόλπο, που δεκάδες έχουν χάσει τη ζωή τους τα τελευταία χρόνια λόγω των πολεμικών συγκρούσεων, ο IMO και η ναυτιλιακή βιομηχανία ασχολούνται με το κλίμα.
Όλα ξεκίνησαν το 2020, όταν με την έξαρση της πανδημίας του κορονοϊού ο ναυτικός έγινε ο αποδιοπομπαίος τράγος, στήνοντας τον όλες -ή σχεδόν όλες- οι χώρες στον τοίχο. Ποιος ξεχνάει που δεν τον άφηναν να μπαρκάρει, να ξεμπαρκάρει, να βγει έξω στα λιμάνια, να πάει στο νοσοκομείο αν αρρωστήσει και όλα αυτά τα απάνθρωπα πράγματα.
Από την άλλη, τον ήθελαν κιόλας μέσα για να μεταφέρει τα φορτία και το πετρέλαιο για να κινηθεί η βιομηχανία τους. Την ίδια στιγμή, και ως εκ θαύματος, κανένας δεν νοιαζόταν για τις επιθεωρήσεις. Όλα λειτουργούσαν μια χαρά χωρίς επιθεωρήσεις. Αφού οι «δούλοι» δούλευαν, όλα καλά. Τι έκανε ο IMO και όλοι οι ευαίσθητοι; Τίποτα.
Η κατάσταση συνεχίστηκε με τον πόλεμο της Ουκρανίας και τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα από τους Χούθι. Νεκροί ναυτικοί και πλοία που βυθίζονταν έγιναν μια καθημερινότητα. Τι έκανε ο IMO και όλοι οι ευαίσθητοι; Τίποτα. Να πούμε ότι συνεχίζεται ακόμη και σήμερα όλο αυτό.
Και φτάνουμε στην πολεμική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν. Κλείνουν τα στενά, μένουν μέσα εγκλωβισμένοι χιλιάδες ναυτικοί, και πάλι έχουμε νεκρούς και τραυματίες, πλοία που χτυπήθηκαν και βούλιαξαν, αγνοούμενους κτλ. Τι έκανε ο IMO και όλοι οι ευαίσθητοι; Τίποτα.
Ή μάλλον έκανε. Όπως διαβάζουμε, η ναυτιλιακή βιομηχανία εμφανίζεται ενωμένη όσο σπάνια στο παρελθόν, στηρίζοντας ανοιχτά τον διεθνή ναυτιλιακό οργανισμό λίγο πριν από τις κρίσιμες διαπραγματεύσεις για το κλίμα που ξεκινούν στο Λονδίνο.
Σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας που θα έπρεπε να ασχολούνται όλοι με τα πραγματικά προβλήματα σε ανθρώπινο επίπεδο, αυτοί ασχολούνται με το κλίμα. Θα ρωτήσει κάποιος «μα δεν είναι σημαντική η κλιματική αλλαγή;» Προφανώς και είναι, αλλά αυτό να το πουν στα παιδιά, τις γυναίκες και τις μανάδες που έχασαν τα παιδιά τους τόσο άδικα μέσα σε ένα καράβι που πήγαν να εργαστούν.
Το μήνυμα λοιπόν όλων αυτών είναι σαφές: ή θα υπάρξει παγκόσμια συμφωνία ή η αγορά θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα κατακερματισμένο και δύσκολα διαχειρίσιμο ρυθμιστικό περιβάλλον.
Η επερχόμενη σύνοδος της Marine Environment Protection Committee θεωρείται κομβική, καθώς έρχεται μόλις έξι μήνες μετά την αποτυχία υιοθέτησης ενός παγκόσμιου μηχανισμού τιμολόγησης του άνθρακα. Τότε, μια ομάδα χωρών με ισχυρά ενεργειακά συμφέροντα μπλόκαρε την πρόοδο, μεταθέτοντας τις αποφάσεις για το μέλλον.
Αυτή τη φορά, μεγάλοι φορείς της ναυτιλίας όπως η BIMCO, το International Chamber of Shipping και το World Shipping Council συντάσσονται δημόσια υπέρ του IMO, υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική πλατφόρμα για ενιαία παγκόσμια ρύθμιση των εκπομπών.
Η παρέμβασή τους δεν είναι τυχαία. Η αποτυχία του 2025 άφησε πίσω της ένα κενό, την ώρα που οι πλοιοκτήτες επενδύουν ήδη δισεκατομμύρια σε εναλλακτικά καύσιμα και νέες τεχνολογίες, χωρίς να υπάρχει σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο για το πού οδηγείται η αγορά.
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία, αλλά τι θα συμβεί αν δεν υπάρξει. Σε ένα τέτοιο σενάριο, περιφερειακά καθεστώτα αναμένεται να καλύψουν το κενό, δημιουργώντας πολλαπλούς κανόνες, επικαλύψεις και αυξημένο κόστος συμμόρφωσης για τις ναυτιλιακές εταιρείες.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να αποτρέψει η βιομηχανία, ζητώντας ένα ενιαίο πλαίσιο. Η λογική είναι απλή: η ναυτιλία είναι από τη φύση της παγκόσμια δραστηριότητα και δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά με διαφορετικούς κανόνες σε κάθε περιοχή.
Οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν στο πλαίσιο της Στρατηγικής του IMO για το 2023, η οποία θέτει ως στόχο την επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050. Ωστόσο, οι διαφωνίες παραμένουν έντονες, κυρίως γύρω από το πώς θα εφαρμοστεί η τιμολόγηση του άνθρακα, πώς θα κατανεμηθούν τα έσοδα και ποιος θα έχει την ευθύνη επιβολής.
Παράλληλα, η σύνοδος θα εξετάσει και μια σειρά άλλων περιβαλλοντικών θεμάτων, όπως τροποποιήσεις στο MARPOL Annex VI, νέα πρότυπα παρακολούθησης εκπομπών, καθώς και μέτρα για τα πλαστικά, το ballast water και τον υποθαλάσσιο θόρυβο.
Ωστόσο, το πραγματικό διακύβευμα παραμένει ένα: αν ο IMO μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως ο βασικός παγκόσμιος ρυθμιστής σε ένα όλο και πιο κατακερματισμένο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Για την πραγματική ναυτιλία και όχι αυτή των χαρτογιακάδων ένα πράγμα έχει σημασία. Η ασφάλεια των ναυτικών, οι καλύτεροι μισθοί και η -πραγματική- καλύτερη αντιμετώπιση στους ανθρώπους που κινούν την παγκόσμια οικονομία.
Η «αποναυτοποίηση» της ναυτιλίας έχει αρχίσει πλέον και γίνεται ένα τεράστιο πρόβλημα και σε λίγο θα ψάχνουν ανθρώπους να μπαρκάρουν και να πάνε τα καράβια. Αν και με τις συνθήκες που επικρατούν αυτό μοιάζει όλο και πιο δύσκολο…
