Το κείμενο που ακολουθεί δεν είναι μια ακόμη περιγραφή των γεγονότων, αλλά μια ωμή, προσωπική μαρτυρία από την «πρώτη γραμμή του πυρός». Μέσα από αυτό το μήνυμα ένας έμπειρος ναυτικός καταγράφει με λόγια που δύσκολα μπορούν να αγνοηθούν, περιγράφοντας τον εγκλωβισμό, τον φόβο, την ψυχολογική πίεση και την αβεβαιότητα που βιώνουν χιλιάδες ναυτικοί στον Περσικό Κόλπο.
Δεν πρόκειται για υπερβολή ούτε για δραματοποίηση των γεγονότων, αλλά για την πραγματικότητα όπως τη ζουν και την βιώνουν όσοι βρίσκονται εκεί έξω. Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, με ελάχιστες επιλογές και ακόμη λιγότερη στήριξη, οι ναυτικοί συνεχίζουν να κάνουν τη δουλειά τους κάτω από ακραία πίεση. Και ίσως αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο: ότι ο κόσμος συνεχίζει να κινείται, ενώ εκείνοι μένουν εγκλωβισμένοι σε μια κατάσταση που μοιάζει να μην έχει τέλος.
«Εργάζομαι σε δεξαμενόπλοια σχεδόν 20 χρόνια, κάτι που σημαίνει ότι οι δύσκολες καταστάσεις δεν μου είναι άγνωστες. Έχω συνεργαστεί με απαιτητικούς καπετάνιους, έχω ταξιδέψει με παλιά πλοία και έχω αντέξει σε εξαντλητικά ωράρια και ταξίδια τεραστίων αποστάσεων. Έχω βιώσει εκφοβισμό και παρενόχληση, ενώ έχω βρεθεί επικίνδυνα κοντά στην πειρατεία.
Θυμάμαι όταν ήμουν σε ένα λιμάνι στη Νιγηρία και φορτώναμε με ένα δεξαμενόπλοιο. Την ίδια στιγμή γινόταν μία επίθεση πειρατών μόλις λίγα μίλα μακριά. Πέρασα επίσης από τον Κόλπο του Άντεν το 2008, όταν ο διάδρομος ασφαλείας ήταν ακόμη στα πρώτα του βήματα, βλέποντας με τα μάτια μου τα σκάφη των πειρατών να καραδοκούν.
Όμως η κρίση στα Στενά του Ορμούζ είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Τα Στενά παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένα, με αποτέλεσμα περίπου 20.000 ναυτικοί να έχουν εγκλωβιστεί σε περισσότερα από 1.600 πλοία. Είμαι ένας από αυτούς. Βρίσκομαι ως ανώτερος αξιωματικός σε ένα φορτωμένο supertanker και έχουμε εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο από τις 28 Φεβρουαρίου.
Από τότε ζούμε σχεδόν καθημερινά με τον φόβο. 50 ημέρες περνάνε συνεχώς από πάνω μας πολεμικά αεροσκάφη, drones και βλήματα, τα οποία όταν καταρρίπτονται πέφτουν τα συντρίμμια δίπλα μας. Συντρίμμια τα οποία έχουν πέσει σε κοντινά δεξαμενόπλοια. Έχουμε ακούσει εκρήξεις κοντά και μακριά και έχουμε δει φωτιές στον ορίζοντα, χωρίς πάντα να είναι σαφές αν προέρχονται από την ξηρά ή από υπεράκτιες εγκαταστάσεις.
Υπήρξε όμως και μια στιγμή που πραγματικά φοβηθήκαμε και που σίγουρα θα μείνει σε όλους μας ανεξίτηλη στο μυαλό μας: στις 31 Μαρτίου, το δεξαμενόπλοιο Al Salmi χτυπήθηκε από ιρανικό drone ενώ ήταν αγκυροβολημένο στο Ντουμπάι. Βρισκόμασταν αρκετά κοντά ώστε να δούμε τη φωτιά σε πραγματικό χρόνο.
Ήταν μια εικόνα που σε παγώνει. Τα supertankers μεταφέρουν αργό πετρέλαιο και μια φωτιά πάνω στο πλοίο είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Δεν μπορούσα να αγνοήσω ότι αυτό που συνέβη στο Al Salmi θα μπορούσε να συμβεί και σε εμάς. Ήταν σαν να κοιτάζω τον εαυτό μου μέσα σε έναν καθρέφτη.
Παρά την κατάσταση, η δουλειά συνεχίζεται. Ακόμη και αγκυροβολημένοι, εκτελούμε κανονικά καθήκοντα όπως φυλακές γέφυρας, συντήρηση μηχανημάτων και καθαρισμούς. Το μόνο που έχει αλλάξει είναι ότι περιορίζουμε τις εργασίες στο κατάστρωμα, για λόγους ασφαλείας. Όταν χρειαστεί να γίνει κάποια εργασία έξω, αυτή γίνεται με μεγάλη προσοχή, και πάντα δουλεύουν σε ζευγάρια και με φορητούς ασυρμάτους.
Πιθανότατα θα παραμείνουμε αγκυροβολημένοι για καιρό ακόμα, παρόλο που η αρχική συμφωνία για το άνοιγμα των στενών έφερε ενθουσιασμό σε όλους μας. Έχουμε επάρκεια σε καύσιμα και τρόφιμα, ενώ το πλοίο διαθέτει και μονάδα αφαλάτωσης για πόσιμο νερό. Ξέρουμε όμως ότι άλλοι συνάδελφοι ναυτικοί δεν έχουν ούτε τα βασικά. Η ιδέα να περάσουμε τα Στενά, με τον κίνδυνο επίθεσης, είναι πιο τρομακτική από το να περιμένουμε.
Η αναμονή όμως έχει και το δικό της τίμημα. Υπάρχει φόβος, ένταση, αλλά και μια τεράστια ανία. Διαβάζω πολύ, βλέπω ταινίες στην τηλεόραση και όταν το επιτρέπει το internet παρακολουθώ τις ειδήσεις. Κάποιοι ψαρεύουν ή γυμνάζονται. Δεν αρκεί όμως. Το πλήρωμα είναι εξαντλημένο και ψυχολογικά επιβαρυμένο.
Οι αντιδράσεις στο στρες διαφέρουν. Έχω δει από κουτά αστεία και καβγάδες μέχρι άνδρες να λυγίζουν και να παθαίνουν κρίσεις πανικού. Ο καθένας παλεύει με τους δικούς του φόβους, ενώ στην ξηρά οικογένειες ζουν με την αγωνία. Ξέρω ότι και η δική μου οικογένεια ανησυχεί.
Επειδή βρισκόμαστε σε εμπόλεμη ζώνη, πληρωνόμαστε διπλά. Παρ’ όλα αυτά, προσπαθούμε να ξεμπαρκάρουμε. Τα χρήματα εκτός ότι δεν είναι αρκετά γιαυτό που περνάμε, δεν τα θέλουμε. Δεν επιλέξαμε να εγκλωβιστούμε εδώ. Θεωρητικά έχουμε το δικαίωμα να αρνηθούμε να πλεύσουμε σε εμπόλεμες περιοχές, όμως όσο τα Στενά παραμένουν κλειστά, δεν υπάρχει εμπορική πίεση για να κινηθεί το πλοίο και άρα κανένα κίνητρο για την εταιρεία να μας αντικαταστήσει. Το πλοίο μοιάζει με φυλακή.
Η τελευταία παρόμοια κατάσταση ήταν στην πανδημία, όταν ναυτικοί έμεναν μήνες πάνω στα πλοία. Τουλάχιστον τότε δεν υπήρχε κίνδυνος επίθεσης. Παρ’ όλα αυτά, φαίνεται πως λίγα έχουν αλλάξει. Συχνά αντιμετωπιζόμαστε σαν όμηροι ή σαν υπεράνθρωποι που αντέχουν τα πάντα. Βασικά έτσι νομίζουν οι περισσότεροι, γιατί αν τα βάλουμε κάτω θα δούμε ότι μας αντιμετωπίζουν -όχι σαν ζώα- αλλά σαν σκουπίδια.
Όμως είμαστε άνθρωποι. Έχουμε οικογένειες, όρια και ανάγκη για ασφάλεια. Ένας εργαζόμενος γραφείου τελειώνει τη δουλειά του και επιστρέφει σπίτι. Το ίδιο θέλουμε κι εμείς, είτε στο τέλος της σύμβασης μας είτε όταν η κατάσταση γίνεται επικίνδυνη.
Η εταιρεία μας παρέχει γραμμές ψυχολογικής υποστήριξης και βοήθεια, όμως δεν είναι το ίδιο με πραγματική σχέση εμπιστοσύνης με έναν ειδικό. Φοβάμαι ότι όσα ζούμε εδώ θα μας ακολουθούν για καιρό.
Μέχρι τώρα αγαπούσα τη δουλειά μου. Είναι απαιτητική αλλά καλά αμειβόμενη σε σχέση με αυτές της στεριάς, με μεγάλες περιόδους άδειας και μοναδικές εμπειρίες. Ήθελα να φτάσω μέχρι τη θέση του καπετάνιου. Τώρα όμως, για πρώτη φορά, το ξανασκέφτομαι σοβαρά. Νιώθω ότι η εταιρεία δεν δείχνει καμία ενσυναίσθηση, κρατώντας μας σε μια κατάσταση που μπορεί να αποδειχθεί μοιραία. Δεν θέλω να εγκαταλείψω τη θάλασσα, αλλά ίσως αναγκαστώ.
Παρακολουθώ συνεχώς τις εξελίξεις. Ζούμε μια παράξενη στιγμή της ιστορίας, σαν να βρισκόμαστε στο μάτι ενός ανθρωπογενούς κυκλώνα. Δεν υπάρχουν “σωστές πλευρές” σε αυτόν τον πόλεμο. Όλοι έχουν ευθύνες και κανείς δεν θα βγει πραγματικά κερδισμένος.
Το μόνο που χρειαζόμαστε είναι σαφήνεια. Ένα σχέδιο για το πότε θα αντικατασταθούμε. Η αβεβαιότητα είναι το χειρότερο. Τώρα που υπάρχει μια εκεχειρία, ίσως ανοίγει ένα παράθυρο για αλλαγές πληρωμάτων. Ο φόβος μας είναι ότι αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά και οι επιθέσεις συνεχιστούν, θα μείνουμε εδώ πολύ περισσότερο από όσο ήδη έχουμε μείνει…»
Διαβάστε ακόμα: Χιλιάδες ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Περσικό Κόλπο – Τι γίνεται με τις προμήθειες τους;
