Η ταυτόχρονη συσσώρευση δεξαμενόπλοιων όλων των κατηγοριών που πλέουν χωρίς φορτίο, δείχνει ότι η γεωπολιτική κρίση δεν είναι πλέον μόνο θέμα ρίσκου ή διαδρομών, αλλά έχει εξελιχθεί σε καθαρά πρόβλημα έλλειψης φορτίων. Και όσο περισσότερο συνεχίζεται αυτή η κατάσταση, τόσο θα διογκώνεται το πρόβλημα.
Με τα Στενά του Ορμούζ κλειστά εδώ και περίπου 60 ημέρες, η αρχική εκτόξευση των ναύλων των VLCC, η οποία βασίστηκε κυρίως στο ρίσκο και στις αλλαγές των εμπορικών ροών, έχει αρχίσει πλέον να υποχωρεί και να δίνει τη θέση της στην αβεβαιότητα και στην υπερπροσφορά. Ο λόγος είναι προφανής και απλός. Δεν υπάρχουν αρκετά φορτία για να καλύψουν τα διαθέσιμα πλοία.
Σύμφωνα με τη Sentosa Shipbrokers, ο συνολικός αριθμός των VLCC που πλέουν υπό έρμα και κενά φορτίου φτάνει πλέον το 55% του συνολικού αριθμού του παγκόσμιου στόλου ενώ τα suezmax και aframax βρίσκονται στο 51%. Το γεγονός ότι και οι τρεις βασικές κατηγορίες έχουν ξεπεράσει ταυτόχρονα το 50% θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστο.
Όπως επισημαίνει η εταιρεία, μπορεί κατά καιρούς μια κατηγορία να εμφανίζει έναν αυξημένο αριθμό πλοίων που πλέουν υπό έρμα, αλλά το να συμβαίνει αυτό ταυτόχρονα σε όλη την αγορά δείχνει ξεκάθαρα πόσο έχει μειωθεί η διαθεσιμότητα φορτίων. Οι παγκόσμιες θαλάσσιες εξαγωγές αργού πετρελαίου έχουν ήδη μειωθεί κατά 19% από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ τα διυλισμένα προϊόντα πετρελαίου έχουν υποχωρήσει κατά 11%.
Η αγορά προσπαθεί να προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον. Η Σαουδική Αραβία διοχετεύει πλέον μεγαλύτερες ποσότητες μέσω του λιμανιού του Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα, φτάνοντας αισίως τα 3,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αυξάνουν τις εξαγωγές τους από τη Fujairah. Ωστόσο, και αυτές οι λύσεις έχουν «ταβάνι».
Η επίθεση του Ιράν στο αντλιοστάσιο του Yanbu δημιουργεί ερωτήματα για τη δυνατότητα του λιμανιού να εξάγει μεγαλύτερη ποσότητα πετρελαίου, ενώ οι ροές από το Ιράκ μέσω του τουρκικού λιμανιού του Ceyhan παραμένουν πολύ χαμηλότερες από τη συνολική ικανότητα του αγωγού.
Στην αγορά των δεξαμενόπλοιων «καθαρών φορτίων», η εικόνα είναι διαφορετική αλλά εξίσου πιεστική. Σύμφωνα με την BRS, δεν υπάρχει ουσιαστικός τρόπος να αντικατασταθούν τα περίπου 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως διυλισμένων προϊόντων που περνούσαν από τον Ορμούζ. Η αγορά χαρακτηρίζεται «εξαιρετικά πιεσμένη», με την κηροζίνη να πλήττεται περισσότερο, καθώς η Μέση Ανατολή κάλυπτε περίπου το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών.
Η ίδια ανάλυση προειδοποιεί ότι οι ελλείψεις καυσίμων που σήμερα εντοπίζονται κυρίως στην Ασία μπορεί να επεκταθούν γρήγορα και στη Δύση, προκαλώντας ακόμη και ακυρώσεις πτήσεων και γενικότερη πτώση της ζήτησης.
Σύμφωνα με την BRS, για να ισορροπήσει η αγορά πετρελαίου το επόμενο διάστημα, η παγκόσμια ζήτηση θα πρέπει να μειωθεί κατά περίπου 5 εκατ. βαρέλια την ημέρα, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ευρύτερη επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.
Την ίδια στιγμή, και η αγορά των καυσίμων των πλοίων πιέζεται. Παρότι οι τιμές έχουν υποχωρήσει από τα πρόσφατα υψηλά, η διαθεσιμότητα παραμένει περιορισμένη, ιδιαίτερα στην Ασία. Στη Σιγκαπούρη, οι χρόνοι αναμονής για δεξαμενόπλοια έχουν αυξηθεί, ενώ η διαφορά τιμής μεταξύ VLSFO και HSFO 380 cst έχει μειωθεί αισθητά, δείχνοντας τον περιορισμό που υπάρχει στη διαθεσιμότητα καυσίμων υψηλού θείου.
Στον Ατλαντικό, τα VLCC δέχονται πίεση από την επιστροφή των πλοίων σε κατάσταση ballast (κενά φορτίου) από τον Περσικό Κόλπο. Παρά τους αυξημένους όγκους εξαγωγών από τις ΗΠΑ, τα έσοδα παραμένουν οριακά πάνω από τα επίπεδα πριν τη σύγκρουση και, αν συνυπολογιστούν τα αυξημένα κόστη καυσίμων, σε αρκετές περιπτώσεις είναι χαμηλότερα.
Αντίθετα, τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν «καθαρά φορτία» κρατούν καλύτερα, κυρίως λόγω των εξαιρέσεων του Jones Act, που έχουν αυξήσει σημαντικά τις μεταφορές καυσίμων εντός ΗΠΑ. Η παράταση αυτών των μέτρων μέχρι τον Αύγουστο δίνει μια προσωρινή στήριξη στην αγορά.
Σε κάθε περίπτωση, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν φαίνεται να είναι κοντά. Όπως σημειώνει η BRS, η αγορά των tankers θα παραμείνει έντονα ασταθής για αρκετό ακόμη διάστημα, και αυτό είναι ίσως το μόνο βέβαιο σε αυτή τη φάση.
Σύμφωνα με ειδικούς, ακόμη και σήμερα να ανοίξουν τα στενά του Ορμούζ η κατάσταση θα χρειαστεί πολλούς μήνες για να ομαλοποιηθεί. Το σίγουρο είναι ότι η ναυτιλία, οι ναυτικοί αλλά και γενικότερα η παγκόσμια κοινότητα, βιώνουν μια κρίση που όμοιά της δεν έχει ξανά συμβεί.
