Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία διεύρυναν σημαντικά τη ζώνη την οποία η ασφαλιστική αγορά του Λονδίνου θεωρεί εκτεθειμένη σε πολεμικούς κινδύνους. Σχεδόν ολόκληρη η Μαύρη Θάλασσα βρίσκεται πλέον στον σχετικό κατάλογο, με άμεσες συνέπειες στις γνωστοποιήσεις, στην ασφαλιστική κάλυψη και στο κόστος κάθε ταξιδιού.
Με τη νέα έκδοση JWLA-035, η Κοινή Επιτροπή Πολεμικών Κινδύνων (Joint War Committee – JWC) εγκαταλείπει ουσιαστικά την αντίληψη ότι η απειλή περιορίζεται κοντά στις ρωσικές και ουκρανικές ακτές. Η αναθεώρηση, η οποία δημοσιεύθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου, εντάσσει στον κατάλογο σχεδόν ολόκληρη τη Μαύρη Θάλασσα.
Εκτός της νέας ζώνης παραμένουν τα χωρικά ύδατα της Τουρκίας, της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας και της Γεωργίας. Δεν ισχύει η ίδια εξαίρεση για τη Ρωσία και την Ουκρανία, των οποίων τα λιμάνια και τα παράκτια ύδατα εξακολουθούν να περιλαμβάνονται στις περιοχές αυξημένου κινδύνου.
Η ένταξη στον κατάλογο δεν ισοδυναμεί με απαγόρευση της ναυσιπλοΐας ούτε σημαίνει ότι κάθε πλοίο θα πληρώνει αυτομάτως το ίδιο πρόσθετο ασφάλιστρο, υποχρεώνει όμως τον πλοιοκτήτη να εξετάσει τους όρους του ασφαλιστηρίου και, κατά κανόνα, να ενημερώσει εγκαίρως τους ασφαλιστές πριν από την είσοδο στη συγκεκριμένη περιοχή.
Η τιμολόγηση και οι όροι της πρόσθετης κάλυψης συμφωνούνται ξεχωριστά μεταξύ ασφαλιστών, μεσιτών και ασφαλιζομένου· η ίδια η JWC οριοθετεί τον κίνδυνο, αλλά δεν καθορίζει τα ασφάλιστρα.
Τι αλλάζει στην πράξη για το πλοίο
Πριν από τον απόπλου ή την είσοδο στη Μαύρη Θάλασσα, η εταιρεία πρέπει πλέον να ελέγχει αν το ταξίδι παραβιάζει κάποια γεωγραφική εγγύηση του ασφαλιστηρίου και αν απαιτείται ειδική έγκριση. Ο ασφαλιστής μπορεί να ζητήσει πληροφορίες για το λιμάνι προορισμού, τη διαδρομή, το φορτίο, τη διάρκεια παραμονής και τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την προστασία του πλοίου και του πληρώματος.
Η έγκριση ενδέχεται να συνοδεύεται από πρόσθετο ασφάλιστρο πολεμικού κινδύνου, περιορισμένη χρονική ισχύ ή ειδικές προϋποθέσεις. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιθέσεις έχουν αυξηθεί, το επιπλέον κόστος μπορεί να φτάσει τις εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια για ένα ταξίδι λίγων ημερών, ανάλογα με την αξία του πλοίου, τον προορισμό και την εκτίμηση του κινδύνου από τους ασφαλιστές.
Για τον πλοίαρχο, οι ασφαλιστικές απαιτήσεις μεταφράζονται σε συγκεκριμένες επιχειρησιακές υποχρεώσεις. Το σχέδιο ταξιδιού χρειάζεται συνεχή επανεκτίμηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ειδοποιήσεις για drones, πυραύλους, παρασυρόμενες νάρκες ή στρατιωτικές επιχειρήσεις κοντά στη σχεδιαζόμενη πορεία.
Οι επικοινωνίες με την εταιρεία, η παρακολούθηση των ναυτικών προειδοποιήσεων και η ετοιμότητα του πληρώματος αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα, όπως και η σαφής καταγραφή των οδηγιών που λαμβάνονται από την ξηρά.
Στην απόφαση εισόδου εμπλέκονται η διαχειρίστρια εταιρεία, οι ασφαλιστές, ο ναυλωτής και, ανάλογα με τους όρους της ναύλωσης, ο πλοιοκτήτης. Παράλληλα πρέπει να ελέγχονται οι συμβάσεις εργασίας των ναυτικών, καθώς οι περιοχές πολεμικών επιχειρήσεων μπορεί να συνδέονται με πρόσθετη αμοιβή, δικαίωμα άρνησης ή ειδικές διαδικασίες επαναπατρισμού. Ο κατάλογος της JWC, πάντως, δεν ταυτίζεται αυτομάτως με τις περιοχές αυξημένου κινδύνου που ορίζουν οι διεθνείς συνδικαλιστικές συμφωνίες.
Ακριβότερες μεταφορές για σιτηρά και ενέργεια
Η Μαύρη Θάλασσα εξακολουθεί να αποτελεί βασική δίοδο για ουκρανικά και ρωσικά σιτηρά, αργό πετρέλαιο, πετρελαϊκά προϊόντα και άλλα χύδην φορτία. Επομένως, το αυξημένο ασφαλιστικό κόστος δεν περιορίζεται στα οικονομικά μιας ναυτιλιακής εταιρείας. Μπορεί να ενσωματωθεί στον ναύλο και τελικά στην τιμή του φορτίου, ιδιαίτερα όταν οι πλοιοκτήτες που είναι πρόθυμοι να προσεγγίσουν λιμάνια της περιοχής λιγοστεύουν.
Δεν επηρεάζονται φυσικά όλα τα ταξίδια με τον ίδιο τρόπο αφού ένα πλοίο που κινείται αποκλειστικά μέσα στα τουρκικά, ρουμανικά, βουλγαρικά ή γεωργιανά χωρικά ύδατα μπορεί να βρίσκεται εκτός της νέας καταχώρισης, ανάλογα πάντα με την ακριβή πορεία του. Μόλις όμως εξέλθει από αυτά και κινηθεί στα διεθνή ύδατα της Μαύρης Θάλασσας, είναι πιθανό να εισέλθει στη ζώνη για την οποία απαιτείται γνωστοποίηση.
Μέχρι πρόσφατα, ένα ταξίδι προς λιμάνι χώρας που δεν συμμετέχει άμεσα στον πόλεμο μπορούσε να θεωρείται ασφαλιστικά διαφορετικό από μια προσέγγιση στην Ουκρανία ή στη Ρωσία. Με το νέο πλαίσιο, μεγάλο μέρος της ενδιάμεσης θαλάσσιας διαδρομής αντιμετωπίζεται πλέον ως περιοχή αυξημένης έκθεσης.
Ο ασφαλιστικός χάρτης ακολουθεί έτσι αυτό που είχε ήδη αρχίσει να γίνεται αντιληπτό πάνω στα πλοία, ότι στην Μαύρη Θάλασσα ο κίνδυνος δεν εξαρτάται μόνο από την απόσταση από ένα εμπόλεμο λιμάνι. Drones, πύραυλοι και νάρκες μπορούν να μεταφέρουν την απειλή πολύ μακρύτερα, αναγκάζοντας εταιρείες και πληρώματα να σχεδιάζουν κάθε ταξίδι με την παραδοχή ότι η ασφαλής περιοχή έχει περιοριστεί σημαντικά.
Όλοι μιλάνε για ασφάλιστρα κανείς για τους ναυτικούς
Υπάρχει και το παράδοξο το να ακούγεται περισσότερο το κόστος των ασφάλιστρων και λιγότερο η ασφάλεια των πληρωμάτων, την στιγμή δε που στην Μαύρη θάλασσα έχει υπάρξει ένας μεγάλος αριθμός ναυτικών που έχουν χάσει την ζωή τους τους τελευταίους μήνες.
Θα πρέπει επίσης να τονιστεί ότι, πέρα από την ανθρώπινη ζωή, που είναι αυτό που έχει και την μεγαλύτερη σημασία, υπάρχει και το θέμα με τα μπόνους που παίρνουν οι ναυτικοί οι οποίοι ταξιδεύουν σε εμπόλεμες ζώνες. Υπάρχουν μεγάλα παράπονα από τους ναυτικούς ότι τα μπόνους που παίρνουν είναι αμελητέα και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να εξισορροπήσουν το ρίσκο που παίρνουν.
Πολλές ναυτιλιακές εταιρείες δε, δίνουν μόνο ότι προβλέπεται από τις συμβάσεις και τίποτα παραπάνω, και αν συνυπολογιστεί και το ότι τα ναύλα βρίσκονται σε δυσθεώρητα επίπεδα, η γκρίνια στις τάξεις των ναυτικών είναι πολύ έντονη. Είναι κάτι που θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη γιατί ενδέχεται να δημιουργηθεί θέμα στο άμεσο μέλλον.
