Η κρίση στο Ορμούζ έχει απορροφήσει δεκάδες σούπερ τάνκερ, τα οποία κινούνται μεταξύ των πετρελαϊκών τερματικών του Κόλπου και των νέων σημείων μεταφόρτωσης ανοικτά του Ομάν και της Φουτζέιρα. Με περίπου το 15% του παγκόσμιου στόλου VLCC συγκεντρωμένο στην περιοχή, τα διαθέσιμα πλοία λιγοστεύουν και οι ναύλοι καταγράφουν ακραίες διακυμάνσεις.
Περίπου ένα στα επτά VLCC του κόσμου βρίσκεται αυτή τη στιγμή ανοικτά του Ομάν, με την συγκέντρωση αυτή να μην σημαίνει ότι τα πλοία έχουν ακινητοποιηθεί ή τεθεί εκτός υπηρεσίας. Τα περισσότερα ναυλώνονται στις νέες και πιο σύνθετες διαδρομές που δημιουργήθηκαν μετά τις σοβαρές διαταραχές στο Ορμούζ. Σύμφωνα με την Clarksons Research, το σχετικό ποσοστό αυξήθηκε από περίπου 10% στις αρχές Ιουλίου σε 15% τον Σεπτέμβριο.
Πριν από την κρίση, ένα πλοίο συνήθως φόρτωνε σε κάποιον τερματικό σταθμό του Περσικού Κόλπου, περνούσε τα Στενά και συνέχιζε απευθείας προς τον τελικό προορισμό του. Τώρα, όμως, σημαντικό μέρος του στόλου λειτουργεί με έναν διαφορετικό τρόπο.
Δεξαμενόπλοια φορτώνουν μέσα στον Κόλπο, διασχίζουν το πιο επικίνδυνο τμήμα της διαδρομής και κατευθύνονται προς ασφαλέστερες περιοχές ανοικτά της Φουτζέιρα ή του Σοχάρ. Εκεί πραγματοποιούν μεταφόρτωση του αργού πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο, ώστε ένα δεύτερο VLCC να συνεχίσει προς τα διυλιστήρια της Ασίας. Το πρώτο επιστρέφει για να παραλάβει νέο φορτίο και να επαναλάβει τον ίδιο κύκλο.
Αυτό το σύστημα κρατά τις εξαγωγές σε κίνηση, δεσμεύει όμως πολύ περισσότερη χωρητικότητα. Αντί ένα μόνο πλοίο να εκτελέσει ολόκληρο το ταξίδι, απαιτούνται δύο δεξαμενόπλοια, πρόσθετες ημέρες αναμονής και λεπτομερής συντονισμός για τη μεταφόρτωση. Τον Σεπτέμβριο, οι ποσότητες αργού που διακινήθηκαν με αυτόν τον τρόπο στον Κόλπο του Ομάν έφτασαν περίπου τα 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από 1,4 εκατ. τον Αύγουστο.
Μόλις 18 VLCC διαθέσιμα για άμεση ναύλωση
Στις 14 Σεπτεμβρίου, η λίστα των VLCC που θα μπορούσαν να αναλάβουν νέο φορτίο στον Αραβικό Κόλπο μέσα στις επόμενες 14 ημέρες είχε περιοριστεί στα 18 πλοία. Ο μέσος όρος των προηγούμενων 90 ημερών ήταν περίπου 50, ενώ στις 11 Αυγούστου η αντίστοιχη λίστα περιλάμβανε 55 πλοία.
Για τη ναυλαγορά, η διαφορά μεταξύ 18 και 50 διαθέσιμων μονάδων είναι τεράστια. Οι ναυλωτές ανταγωνίζονται για έναν πολύ μικρότερο αριθμό πλοίων, ενώ οι πλοιοκτήτες μπορούν να επιλέγουν φορτία και να διεκδικούν όρους που πριν από λίγους μήνες θα φαίνονταν αδιανόητοι.
Τον Σεπτέμβριο αναφέρθηκαν ναυλώσεις VLCC από τον Αραβικό Κόλπο με ημερήσια έσοδα άνω των 700.000 ή 800.000 δολαρίων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι αποδόσεις για ταξίδια που ξεκινούσαν μέσα από το Ορμούζ ξεπέρασαν ακόμη και το 1 εκατ. δολάρια την ημέρα. Ένα VLCC που φόρτωνε στον Κόλπο του Ομάν για την Κίνα ναυλώθηκε με περίπου 830.000 δολάρια ημερησίως.
Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν καθαρό κέρδος, αφού τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, τα μέτρα προστασίας, οι καθυστερήσεις και η πιθανότητα μιας πολυήμερης αναμονής αυξάνουν σημαντικά το πραγματικό κόστος του ταξιδιού. Παρ’ όλα αυτά, δείχνουν πόσο απότομα έχει αλλάξει η ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Η έλλειψη περνά και στις υπόλοιπες αγορές
Όταν ένα VLCC μετακινείται προς το Ομάν για να εκμεταλλευτεί τους υψηλότερους ναύλους, δεν μπορεί ταυτόχρονα να παραλάβει αργό πετρέλαιο από τη Δυτική Αφρική, τη Βραζιλία, τη Γουιάνα ή τον Κόλπο του Μεξικού. Η συγκέντρωση τόσων πλοίων στη Μέση Ανατολή περιορίζει επομένως τη διαθέσιμη χωρητικότητα και στον Ατλαντικό, μεταφέροντας την πίεση σε διαδρομές που βρίσκονται χιλιάδες ναυτικά μίλια μακριά από το Ορμούζ.
Οι μεγαλύτερες αποστάσεις κάνουν ακόμη μεγαλύτερο το πρόβλημα αφού ένα φορτίο από τη Βραζιλία ή τις Ηνωμένες Πολιτείες με προορισμό την Ασία απασχολεί το πλοίο για πολύ περισσότερο χρόνο σε σχέση με ένα ταξίδι από τον Περσικό Κόλπο. Ακόμη και αν ο συνολικός αριθμός των μεταφερόμενων βαρελιών δεν αυξηθεί, η αγορά χρειάζεται περισσότερα πλοία για να καλύψει τις ίδιες ενεργειακές ανάγκες.
Οι νέες παραγγελίες δεν αποτελούν άμεση λύση
Οι πλοιοκτήτες έχουν πραγματοποιήσει ένα κύμα επενδύσεων σε νεότευκτα VLCC και το βιβλίο παραγγελιών αντιστοιχεί πλέον περίπου στο 38% του υπάρχοντος στόλου, έναντι 15% τον Σεπτέμβριο του 2025. Η αύξηση μέσα σε μόλις έναν χρόνο είναι εντυπωσιακή, αλλά η δυνατότητα των ναυπηγείων να δεχθούν νέες παραγγελίες έχει αρχίσει να εξαντλείται.
Μεγάλο μέρος των πλοίων που παραγγέλνονται σήμερα θα παραδοθούν από το 2028 έως και το 2030, επομένως, δεν μπορεί να καλύψει τη σημερινή ανάγκη για χωρητικότητα, ενώ κανείς δεν γνωρίζει αν οι συνθήκες που οδήγησαν στις ακραίες αποδόσεις θα εξακολουθούν να υπάρχουν όταν τα νεότευκτα καθελκυστούν.
Όσο το 15% των VLCC παραμένει συγκεντρωμένο γύρω από το Ομάν και ένα μέρος του στόλου απασχολείται σε μεταφορτώσεις, κάθε νέα καθυστέρηση ή αλλαγή στις πετρελαϊκές ροές μπορεί να περιορίσει ακόμη περισσότερο τη διαθέσιμη χωρητικότητα. Τα σούπερ τάνκερ δεν έχουν εξαφανιστεί, βρίσκονται όμως μαζεμένα σε ένα σημείο όπου κάθε ταξίδι απαιτεί περισσότερο χρόνο, περισσότερους χειρισμούς και πολύ περισσότερα χρήματα.
