Ο πιο επικίνδυνος αξιωματικός στη θάλασσα δεν είναι αυτός που δεν γνωρίζει αρκετά. Είναι αυτός που γνωρίζει, αλλά επιλέγει να μην μεταδώσει τη γνώση του. Και αυτό, όσο υπερβολικό κι αν ακούγεται, είναι ένα από τα πιο υποτιμημένα ρίσκα πάνω σε ένα πλοίο εδώ και πολλές δεκαετίες, ακόμη και μέχρι και σήμερα.
Παρόλο που τα πράγματα έχουν βελτιωθεί, και σίγουρα δεν είναι η ίδια κατάσταση που επικρατούσε πριν μερικά χρόνια, το πρόβλημα συνεχίζει να υφίσταται. Σε ένα περιβάλλον όπως είναι το πλοίο, όπου η ασφάλεια βασίζεται στην ομαδική λειτουργία και την αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των μελών του πληρώματος, η γνώση δεν μπορεί να λειτουργεί ως «προσωπικό κεφάλαιο».
Δεν είναι λοιπόν λίγες οι περιπτώσεις ανώτερων αξιωματικών που αντιμετωπίζουν την εμπειρία και την γνώση τους με μια λογική ανταγωνισμού. Σαν να θεωρούν ότι αν εκπαιδεύσουν έναν δόκιμο ή έναν νέο αξιωματικό, θα τους «φάει» την δουλειά ή θα μειώσει την δική τους αξία ή ακόμα χειρότερα θα γίνουν λιγότερο «απαραίτητοι».
Η πραγματικότητα είναι ακριβώς η αντίθετη. Ένας πολύ έμπειρος πλοίαρχος το είχε θέσει αυτό με τον πιο ωμό τρόπο: «κάποια στιγμή θα κληθείς να βασιστείς σε αυτούς που σήμερα αγνοείς. Και τότε, δεν θα μετράει ο βαθμός σου, αλλά το επίπεδο που τους έχεις φέρει». Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για ένα Α’ μηχανικό.
Στη θάλασσα, οι ρόλοι αλλάζουν γρήγορα και οι συνθήκες δεν συγχωρούν λάθη. Ο σημερινός δόκιμος, αύριο θα είναι αξιωματικός γέφυρας και μηχανής και θα κληθεί να φέρει εις πέρας τα καθήκοντα του μέσα σε δύσκολες και ιδιαίτερες συνθήκες και σε μια κρίσιμες στιγμές.
Όταν η γνώση δεν μεταδίδεται, το πλήρωμα αρχίζει να παρουσιάζει ρωγμές, να γίνεται ευάλωτο. Οι νεότεροι χάνουν την αυτοπεποίθησή τους και σταματούν να ρωτούν, φοβούμενοι ότι θα θεωρηθούν ανεπαρκείς ή σκεπτόμενοι ότι κανείς δεν θα τους δώσει σημασία. Τα λάθη αυξάνονται, όχι απαραίτητα από ανικανότητα, αλλά από ελλιπή καθοδήγηση.
Η εμπιστοσύνη χάνεται και τελικά το βάρος μεταφέρεται στους λίγους. Ένας κουρασμένος πλοίαρχος που δεν μπορεί να εμπιστευτεί την ομάδα γέφυρας είναι ίσως η πιο επικίνδυνη συνθήκη που μπορεί να δημιουργηθεί πάνω στο πλοίο.
Ένας Α’ μηχανικός που νομίζει ότι μπορεί να τα κάνει όλα μόνος του και θεωρεί ότι γνωρίζει τα πάντα χωρίς να ρωτάει έστω την γνώμη ενός Β’ μηχανικού είναι εξίσου επικίνδυνος.
Οι εποχές του «One Man Show» έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Είναι τόσα πολλά αυτά που θα πρέπει να γίνουν στην σημερινή εποχή που είναι αδύνατον να γίνουν από ένα ή δύο ανθρώπους.
Η ηγεσία στη θάλασσα δεν είναι θέμα ελέγχου, αλλά ευθύνης. Ο πραγματικός Leader δεν προσπαθεί να ξεχωρίσει από τους νεότερους, αλλά προσπαθεί να τους ανεβάσει στο επίπεδό του. Καταλαβαίνει ότι η απόδοση του πλοίου δεν εξαρτάται από έναν άνθρωπο, αλλά από τη συνοχή και την ετοιμότητα της ομάδας.
Στο τέλος της ημέρας, η γνώση δεν είναι κάτι που θα πρέπει να κρατάς μέσα σου γιατί φοβάσαι μη σου πάρουν την δουλειά. Είναι κάτι που θα πρέπει μεταδόσεις στις επόμενες γενεές. Γιατί σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν κάποιοι, δεν προχωράς μπροστά κρατώντας τους άλλους πίσω. Προχωράς όταν φροντίζεις να μπορούν να σταθούν και αυτοί δίπλα σου.
Ένας αξιωματικός που αρνείται να «δείξει» και να εκπαιδεύσει επαρκώς τον αντικαταστάτη του, δεν διασφαλίζει τη θέση του. Ρισκάρει την ασφάλεια ολόκληρου του πλοίου.
Το να βοηθάμε τα νέα παιδιά να ανέβουν και να εξελιχθούν σημαίνει ναυτοσύνη. Είναι κάτι άλλωστε για το οποίο θα πρέπει να είμαστε υπερήφανοι, ειδικά όταν μετά από πολλά χρόνια δούμε αυτά τα νέα παιδιά να έχουν προοδεύσει, να έχουν γίνει σωστοί αξιωματικοί, σωστοί ναυτικοί και σωστοί άνθρωποι.
Και να θυμάστε: Μόνοι μας πάμε γρήγορα, μαζί όμως με άλλους πάμε μακριά. Τι θα διάλεγα; Μα φυσικά το δεύτερο…
Διαβάστε ακόμα: Τι προκαλεί στρες σε ένα ναυτικό;
