Ένα πλοίο μεταφοράς κοντέινερ μήκους 441,5 μέτρων, με πέντε τεράστια άκαμπτα «πανιά» να υψώνονται πάνω από τα containers, βρίσκεται στο επίκεντρο ενός νέου σχεδίου που επιχειρεί να δείξει πώς θα μπορούσαν να μοιάζουν τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στο μέλλον.
Το concept συνδυάζει την αιολική πρόωση με φωτοβολταϊκά, συστοιχίες μπαταριών και εναλλακτικές μορφές ενέργειας, εξετάζοντας ακόμη και τη χρήση υδρογόνου. Η πιο εντυπωσιακή λεπτομέρεια, ωστόσο, είναι τα πέντε rigid sails που δεσπόζουν πάνω από το κατάστρωμα και, σύμφωνα με τα στοιχεία του σχεδιασμού, θα μπορούσαν να φτάνουν περίπου τα 150 μέτρα πάνω από αυτό.
Τα 441,5 μέτρα θα κατέτασσαν το πλοίο στην πρώτη θέση όσο αναφορά το μήκος, καθώς τα σύγχρονα μεγαθήρια των 24.000 TEU κινούνται κοντά στο όριο των 400 μέτρων, με την προσθήκη ακόμη 40 μέτρων να μην είναι καθόλου αμελητέα υπόθεση. Δεν αφορά μόνο τη ναυπήγηση του κύτους, αλλά επηρεάζει τις απαιτήσεις σε λιμάνια, τις θέσεις πρόσδεσης, τα σημεία περιστροφής μέσα στα λιμάνια και τον εξοπλισμό που απαιτείται για την εξυπηρέτησή του.
Τα «πανιά» δημιουργούν και μεγάλα πρακτικά ερωτήματα
Τα rigid sails δεν λειτουργούν όπως τα συμβατικά πανιά ενός ιστιοφόρου αφού πρόκειται ουσιαστικά για αεροδυναμικές επιφάνειες που αξιοποιούν τον άνεμο ώστε να παράγουν μέρος της απαιτούμενης προωστήριας δύναμης, μειώνοντας την ενέργεια που πρέπει να προέλθει από το κύριο σύστημα πρόωσης. Η τεχνολογία wind-assisted propulsion χρησιμοποιείται ήδη σε μεγάλα εμπορικά πλοία, με διαφορετικές λύσεις rigid sails, suction wings και rotors να δοκιμάζονται ή να βρίσκονται σε κανονική λειτουργία.
Η εφαρμογή της σε ένα ultra-large containership είναι σαφώς πιο περίπλοκη. Ένα από τα πρώτα ζητήματα είναι η μεγάλη επιφάνεια που δημιουργείται πάνω από το κατάστρωμα. Πέντε κατασκευές τέτοιου μεγέθους αυξάνουν σημαντικά την επίδραση του ανέμου στο πλοίο, ιδιαίτερα όταν αυτό βρίσκεται σε κενό φορτίου σε κατάσταση έρματος (ballast condition) ή πραγματοποιεί χειρισμούς με μικρή ταχύτητα.
Απαιτείται επίσης προσεκτική μελέτη της θέσης των συστημάτων, καθώς οποιαδήποτε σημαντική προσθήκη ψηλά στο πλοίο επηρεάζει το κέντρο βάρους και κατά συνέπεια τα χαρακτηριστικά ευστάθειας. Η επίδραση των rigid sails στη συμπεριφορά ενός εμπορικού πλοίου αποτελεί ήδη αντικείμενο τεχνικής έρευνας, μαζί με τις απαιτήσεις για περιστροφή ή αναδίπλωση τους όταν οι επιχειρησιακές συνθήκες το απαιτούν.
Για ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων υπάρχει όμως ακόμη ένα πρόβλημα που δεν αντιμετωπίζουν στον ίδιο βαθμό τα δεξαμενόπλοια και τα φορτηγά πλοία ξηρού φορτίου, και δεν είναι άλλο από τις γερανογέφυρες των τερματικών σταθμών εμπορευματοκιβωτίων.
Τα πέντε πανιά δεν μπορούν και θα πρέπει να εμποδίζουν την πρόσβαση των γερανών στις σειρές των κοντέινερ κατά την φορτοεκφόρτωση. Ένα πραγματικό πλοίο αυτής της μορφής θα χρειαζόταν επομένως σύστημα που να επιτρέπει στα πανιά να περιστρέφονται, να χαμηλώνουν ή να μετακινούνται σε ασφαλή θέση πριν από την έναρξη των εργασιών φορτοεκφόρτωσης. Αντίστοιχες λύσεις αναδίπλωσης ή μετακίνησης εξετάζονται ήδη σε συστήματα υποβοηθούμενης πρόωσης ακριβώς επειδή ο εξοπλισμός δεν πρέπει να περιορίζει τη λειτουργικότητα του πλοίου στο λιμάνι.
Υπάρχουν ακόμη ζητήματα ορατότητας από τη γέφυρα, συντήρησης, πρόσβασης του πληρώματος, αντοχής των κατασκευών σε ακραίες καιρικές συνθήκες και, φυσικά, του χώρου που διαφορετικά θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για φορτίο.
Η ιδέα πάντως της επιστροφής του ανέμου στην εμπορική ναυτιλία δεν ανήκει πλέον στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας αφού σύγχρονα συστήματα wind-assisted propulsion έχουν ήδη δείξει μετρήσιμη εξοικονόμηση καυσίμου σε πραγματικές συνθήκες, αν και το αποτέλεσμα εξαρτάται πολύ από το πλοίο, τη διαδρομή και τις επικρατούσες συνθήκες ανέμου.
Το πλοίο των 441,5 μέτρων βρίσκεται ακόμη στο επίπεδο του σχεδιασμού και απέχει πολύ από το να θεωρηθεί ως κάτι που θα γίνει στο κοντινό μέλλον, δεν παύει όμως να προκαλεί ερωτήματα σχετικά με το πόσο διαφορετικό μπορεί να γίνει ένα εμπορικό πλοίο όταν η μείωση της κατανάλωσης και των εκπομπών αρχίζει να επηρεάζει όχι μόνο τη μηχανή του, αλλά και ολόκληρη τη μορφή του.
Το σίγουρο είναι ότι η εμπορική ναυτιλία βρίσκεται σε ένα μεταβατικό στάδιο και η αλλαγές που έρχονται τα επόμενα χρόνια θα είναι πολύ μεγάλες. Πράγματα τα οποία έμοιαζαν σενάρια επιστημονικής φαντασίας δείχνουν να παίρνουν πλέον σάρκα και οστά. όσο πιο γρήγορα αντιληφθούμε τις αλλαγές τόσο πιο γρήγορα θα προσαρμοστούμε σε αυτές.
