Από τις 31 Αυγούστου αλλάζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την πιστοποίηση στον εξοπλισμό των πλοίων. Από P/V valves και φορητούς ανιχνευτές αερίων μέχρι λέμβους διάσωσης, γυροσκοπικές πυξίδες, VHF, NAVTEX και EPIRB, η ΕΕ επικαιροποιεί τις απαιτήσεις και τα πρότυπα δοκιμών που συνδέονται με τη Marine Equipment Directive.
Η αλλαγή έρχεται με τον νέο Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2026/1434, ο οποίος αντικαθιστά τον προηγούμενο 2025/1533 και τίθεται σε ισχύ στις 31 Αυγούστου 2026. Δεν πρόκειται για έναν καινούργιο κανονισμό που ξαφνικά προσθέτει δεκάδες υποχρεωτικά μηχανήματα στα πλοία, και αυτό που αλλάζει είναι κυρίως η βάση πάνω στην οποία συγκεκριμένος ναυτιλιακός εξοπλισμός εγκρίνεται, δοκιμάζεται και πιστοποιείται για χρήση σε πλοία της ΕΕ.
Αυτό έχει σημασία και για τα πληρώματα, παρότι μεγάλο μέρος της διαδικασίας αφορά κατασκευαστές, προμηθευτές, νηογνώμονες και τεχνικά τμήματα των εταιρειών. Όταν, για παράδειγμα, ένα πλοίο χρειάζεται αντικατάσταση ενός P/V valve, ενός φορητού gas detector ή μιας συσκευής του GMDSS, δεν αρκεί το ανταλλακτικό να ταιριάζει τεχνικά στη θέση του παλιού. Πρέπει να συνοδεύεται από τη σωστή έγκριση και πιστοποίηση που αντιστοιχεί στις απαιτήσεις που ισχύουν για το συγκεκριμένο πλοίο και τον συγκεκριμένο εξοπλισμό.
Από τα P/V valves μέχρι το GMDSS
Για τα δεξαμενόπλοια ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αλλαγές στα πρότυπα που αφορούν τον εξοπλισμό προστασίας των δεξαμενών φορτίου. Στον νέο κατάλογο περιλαμβάνονται P/V valves, flame arresters, detonation flame arresters και high-velocity vent valves, δηλαδή εξοπλισμός άμεσα συνδεδεμένος με την ασφαλή εξαέρωση των δεξαμενών φορτίου και την αποτροπή μετάδοσης φλόγας προς το εσωτερικό τους.
Αναθεωρημένα πρότυπα υπάρχουν επίσης για φορητές συσκευές μέτρησης οξυγόνου και ανίχνευσης αερίων που χρησιμοποιούνται σε εκρηκτικές ατμόσφαιρες. Για έναν αξιωματικό καταστρώματος ή αξιωματικό μηχανοστασίου αυτό είναι πολύ πιο οικείο από τον αριθμό ενός ευρωπαϊκού κανονισμού: πρόκειται για όργανα που χρησιμοποιούνται πριν και κατά την είσοδο σε κλειστούς χώρους, για ελέγχους ατμόσφαιρας και σε πολλές ακόμη εργασίες όπου μια λανθασμένη ένδειξη μπορεί να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες.
Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στο κατάστρωμα. Περιλαμβάνονται εξαρτήματα σταθερών τοπικών συστημάτων πυρόσβεσης με νερό σε μηχανοστάσια κατηγορίας Α, ενώ στη γέφυρα υπάρχουν αναθεωρημένα πρότυπα για γυροσκοπικές πυξίδες, ενδείκτες στροφών της έλικας και συστήματα αυτόματου ελέγχου και διατήρησης της πορείας του πλοίου.
Αρκετά μεγάλη είναι και η λίστα του ραδιοεξοπλισμού με VHF με DSC, δέκτες φυλακής DSC, NAVTEX, EPIRB 406 MHz, MF/HF, Inmarsat-C και άλλες συσκευές του GMDSS βρίσκονται μεταξύ των κατηγοριών για τις οποίες επικαιροποιούνται απαιτήσεις ή πρότυπα δοκιμών.Στα σωστικά μέσα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, και σωστικές λέμβοι άκαμπτης κατασκευής με φουσκωτούς αεροθαλάμους.
Τι σημαίνει πρακτικά πάνω στο πλοίο
Το πρώτο που χρειάζεται να ξεκαθαριστεί είναι ότι στις 31 Αυγούστου δεν πρέπει τα πλοία να αρχίσουν να αντικαθιστούν P/V valves, gas detectors, EPIRB ή VHF που ήδη διαθέτουν.
Για την πλειονότητα των ήδη πιστοποιημένων προϊόντων δεν απαιτείται ενέργεια μόνο και μόνο επειδή δημοσιεύθηκε ο νέος Κανονισμός, ενώ τα υφιστάμενα MED certificates δεν παύουν αυτομάτως να ισχύουν. Υπάρχουν επίσης συγκεκριμένες μεταβατικές διατάξεις για παλαιότερα εγκεκριμένο εξοπλισμό.
Το σημείο στο οποίο χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή βρίσκεται κυρίως στις νέες προμήθειες και αντικαταστάσεις.
Όποιος έχει δουλέψει σε πλοίο γνωρίζει ότι όταν ένα όργανο χαλάει, ζητείται αντικατάσταση από το πλοίο, το τμήμα προμηθειών βρίσκει τον προμηθευτή και λίγο αργότερα φτάνει ένα κουτί μαζί με πιστοποιητικά και εγχειρίδια χρήσης. Εκεί ακριβώς δεν πρέπει ο έλεγχος να τελειώνει στο part number.
Για τον εξοπλισμό που εμπίπτει στη MED πρέπει να ελέγχεται το χαρακτηριστικό Wheelmark, η Δήλωση Συμμόρφωσης (Declaration of Conformity – DoC) και τα σχετικά πιστοποιητικά. Ο DNV επισημαίνει ότι οι δηλώσεις συμμόρφωσης για προϊόντα που παράγονται μετά τις 31 Αυγούστου 2026 πρέπει να ακολουθούν τον νέο Εκτελεστικό Κανονισμό, ενώ σε προϊόντα για τα οποία άλλαξαν οι απαιτήσεις μπορεί να χρειαστούν νέες ή πρόσθετες δοκιμές πριν εκδοθεί επικαιροποιημένη πιστοποίηση MED.
Και αυτό δεν είναι απλώς «χαρτούρα» για το γραφείο. Ένα ανταλλακτικό μπορεί να είναι απολύτως λειτουργικό και να μοιάζει ίδιο με αυτό που αντικαθιστά, αλλά το ζήτημα σε έναν έλεγχο από νηογνώμονα ή Port State Control είναι εάν είναι εγκεκριμένο για τη συγκεκριμένη χρήση και εάν μπορεί αυτό να αποδειχθεί από τα συνοδευτικά έγγραφά του.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται, επομένως, όταν το πλοίο παραλαμβάνει εξοπλισμό ασφαλείας, πυρόσβεσης, ναυσιπλοΐας ή ραδιοεπικοινωνιών. Πριν το ανταλλακτικό τεθεί σε χρήση και αρχειοθετηθούν τα πιστοποιητικά του, πρέπει να επιβεβαιώνεται ότι το μοντέλο, η έγκριση και τα συνοδευτικά έγγραφα συμφωνούν μεταξύ τους και ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της συγκεκριμένης εγκατάστασης.
Υπάρχει μεταβατική περίοδος
Η ΕΕ έχει προβλέψει μεταβατικές διατάξεις ώστε η αλλαγή να μη δημιουργήσει από τη μία ημέρα στην άλλη πρόβλημα σε εξοπλισμό που είχε ήδη εγκριθεί με προηγούμενες απαιτήσεις.
Εξοπλισμός που είχε εισαχθεί ως νέα κατηγορία με τον Κανονισμό του 2024 και πληρούσε τις αντίστοιχες εθνικές απαιτήσεις έγκρισης τύπου πριν από τις 4 Σεπτεμβρίου 2024 μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του Κανονισμού, να συνεχίσει να διατίθεται στην αγορά και να τοποθετείται σε πλοία της ΕΕ έως τις 4 Σεπτεμβρίου 2027. Αντίστοιχα, για τις σχετικές νέες κατηγορίες του Κανονισμού του 2025 η προθεσμία φτάνει έως τις 23 Σεπτεμβρίου 2028.
Επομένως, η 31η Αυγούστου δεν είναι μια ημερομηνία μετά την οποία ό,τι υπάρχει σήμερα πάνω στο πλοίο θεωρείται ξαφνικά μη συμμορφούμενο. Είναι η ημερομηνία κατά την οποία αλλάζει η ισχύουσα ευρωπαϊκή βάση πιστοποίησης και δοκιμών, με τις μεταβατικές προβλέψεις να συνεχίζουν να καλύπτουν συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Για τα πλοία ευρωπαϊκής σημαίας, τα τεχνικά τμήματα και όσους ασχολούνται με τις προμήθειες, το πρακτικό μήνυμα είναι πολύ απλούστερο από τις 259 σελίδες του Κανονισμού: όταν παραγγέλνεται ή παραλαμβάνεται εξοπλισμός που υπάγεται στη MED, δεν κοιτάμε μόνο εάν είναι ο σωστός τύπος και εάν λειτουργεί. Ελέγχουμε και με ποια έγκριση έρχεται πάνω στο πλοίο.
Στην καθημερινότητα του πλοίου αυτή η λεπτομέρεια μπορεί να μη φαίνεται σημαντική μέχρι την ημέρα που ένα πιστοποιητικό θα ζητηθεί σε μια επιθεώρηση. Τότε το σωστό ανταλλακτικό με τα λάθος ή ανεπαρκή χαρτιά μπορεί να δημιουργήσει ένα πρόβλημα που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί από τη στιγμή της παραγγελίας.
