Μέχρι τώρα η πίεση γύρω από το Ορμούζ έπεφτε κυρίως πάνω στα ίδια τα πλοία, στους πλοιοκτήτες και στους ασφαλιστές τους. Το Ιράν ανοίγει πλέον ένα ακόμη μέτωπο, προειδοποιώντας ότι μπορεί να στραφεί και κατά των ναυλωτών που δίνουν εντολές για διέλευση χωρίς την έγκριση της Τεχεράνης.
Η αποκαλούμενη Persian Gulf Strait Authority, η οποία έχει δημιουργήσει τη δική της λίστα «μη συμμορφούμενων» πλοίων, ανακοίνωσε ότι ναυλωτές οι οποίοι πιέζουν πλοία να περάσουν από το Στενό χωρίς να ακολουθήσουν τις διαδικασίες που απαιτεί η ιρανική πλευρά μπορούν και οι ίδιοι να μπουν στη συγκεκριμένη λίστα. Σύμφωνα με την προειδοποίηση, οι περιορισμοί θα μπορούσαν να επεκτείνονται και σε άλλα πλοία που βρίσκονται υπό τον έλεγχό τους.
Η ιρανική αρχή δημοσιοποίησε επιστολή που έλαβε από έναν πλοιοκτήτη, ο οποίος φέρεται να υποστήριξε ότι η επίμαχη διέλευση έγινε επειδή ο ναυλωτής είχε δώσει την σχετική οδηγία ταξιδίου και ο πλοίαρχος βρισκόταν υπό την έντονη εμπορική πίεση να την εκτελέσει. Ο πλοιοκτήτης ζητούσε ουσιαστικά να μη θεωρηθούν υπεύθυνοι το πλοίο και ο Πλοίαρχος για απόφαση που, κατά την εκδοχή του, προερχόταν από τον ναυλωτή.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι. Ποιος αποφασίζει τελικά το ταξίδι; Στην καθημερινή λειτουργία ενός εμπορικού πλοίου τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά όσο φαίνονται απ’ έξω.
Ο ναυλωτής μπορεί να καθορίζει την εμπορική απασχόληση του πλοίου μέσα στα όρια του ναυλοσυμφώνου, ο πλοιοκτήτης και η διαχειρίστρια εταιρεία έχουν τη δική τους ευθύνη για το πλοίο και την ασφαλή λειτουργία του. Ο πλοίαρχος, όμως, είναι εκείνος που βρίσκεται τελικά πάνω στη γέφυρα όταν πρέπει να εκτελεστεί η εντολή.
Σε μια νορμάλ κατάσταση αυτές οι διαφορετικές αρμοδιότητες σπάνια συγκρούονται ανοιχτά. Στο Ορμούζ όμως του 2026 μπορεί να συμβεί ακριβώς το αντίθετο.
Ο ναυλωτής θέλει το φορτίο του να μετακινηθεί. Ο πλοιοκτήτης εξετάζει τις συμβατικές υποχρεώσεις και την war-risk κάλυψη. Οι ασφαλιστές μετρούν τον κίνδυνο. Και ο Πλοίαρχος -ως αποδιοπομπαίος τράγος -πρέπει να αποφασίσει εάν ένα πλοίο και το φορτίο του αξίας δεκάδων ή εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, μαζί με το πλήρωμά του, θα περάσει από μια περιοχή όπου έχουν ήδη σημειωθεί πραγματικές επιθέσεις.
Με την ιρανική λίστα να έχει ήδη αυξηθεί στα 81 πλοία, αφού στις 27 Σεπτεμβρίου προστέθηκαν ακόμη τέσσερα, οι απαιτήσεις και η δικαιοδοσία που διεκδικεί μονομερώς η συγκεκριμένη ιρανική αρχή αμφισβητούνται διεθνώς.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι απειλές της είναι αδιάφορες. Ήδη τον Αύγουστο το Reuters είχε καταγράψει ότι ορισμένοι μεγάλοι αγοραστές πετρελαίου απέφευγαν πλοία που βρίσκονταν στην ιρανική λίστα, ακριβώς επειδή δεν ήθελαν να αναλάβουν τον πρόσθετο επιχειρησιακό κίνδυνο.
Και έτσι μια πολιτική διαμάχη για το ποιος ελέγχει το Ορμούζ έχει αρχίσει να περνά κατευθείαν στα ναυλοσύμφωνα, με ότι αυτό συνεπάγεται για το μέλλον των στενών του Ορμούζ. Ένας πόλεμος που ξεκίνησε για να τελειώσει σύντομα, έχει μπει σε μια μακροχρόνια διένεξη με φόντο τα στενά του Ορμούζ και την ενεργειακή του σημασία που έχει για το παγκόσμιο εμπόριο.
Το σίγουρο είναι ότι έχει ανοίξει ο ασκός του Αιόλου και δύσκολα θα υπάρξει σύντομη εξομάλυνση.
