Ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε από το βήμα του ΟΗΕ την αμερικανική αντίθεση στο σχέδιο του IMO για τη μείωση των εκπομπών της ναυτιλίας, παρουσιάζοντάς το ως έναν «παγκόσμιο φόρο» που οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να αποδεχθούν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα απέναντι στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organization), υποστηρίζοντας ότι η Ουάσιγκτον παρενέβη για να αποτρέψει την επιβολή ενός παγκόσμιου φόρου άνθρακα στη ναυτιλία.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει εκφράσει την ίδια θέση και στο παρελθόν, χαρακτηρίζοντας το προτεινόμενο πλαίσιο υπερβολικά επιβαρυντικό για τις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και το διεθνές εμπόριο. Στην πραγματικότητα, το επίμαχο πλαίσιο είναι πιο σύνθετο και συνδυάζει όρια στις εκπομπές των καυσίμων με οικονομικό μηχανισμό συμμόρφωσης.
Το θέμα δεν είναι κάτι καινούριο, αφού τον Οκτώβριο του 2025 οι ΗΠΑ είχαν ασκήσει έντονες πιέσεις ενόψει της ψηφοφορίας στον IMO, ενώ ο Τραμπ είχε καλέσει ανοιχτά τα κράτη-μέλη να καταψηφίσουν το σχέδιο. Η συζήτηση τελικά δεν κατέληξε σε οριστική υιοθέτηση και η σχετική σύνοδος ανεστάλη για έναν χρόνο, ώστε οι διαπραγματεύσεις να συνεχιστούν μέσα στο 2026.
Τι προβλέπει πραγματικά το σχέδιο του IMO
Το λεγόμενο IMO Net-Zero Framework δεν είναι ένας απλός, οριζόντιος φόρος πάνω σε κάθε τόνο φορτίου ή σε κάθε ταξίδι και προβλέπει δύο βασικούς μηχανισμούς.
Ο πρώτος είναι ένα παγκόσμιο πρότυπο για τη σταδιακή μείωση της έντασης εκπομπών των ναυτιλιακών καυσίμων και ο δεύτερος είναι ένας οικονομικός μηχανισμός συμμόρφωσης, μέσω του οποίου τα πλοία που υπερβαίνουν συγκεκριμένα όρια θα πρέπει να καλύπτουν το αντίστοιχο κόστος, ενώ εκείνα που αποδίδουν καλύτερα θα μπορούν να επωφελούνται από το σύστημα πιστώσεων.
Το πλαίσιο αφορά πλοία άνω των 5.000 GT, δηλαδή τη συντριπτική πλειονότητα των εκπομπών της διεθνούς ναυτιλίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η οικονομική επιβάρυνση είναι αμελητέα, το αντίθετο, και εκεί βρίσκεται και η ουσία της πολιτικής σύγκρουσης. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι το κόστος θα περάσει τελικά στη μεταφορά και στους καταναλωτές, ενώ οι υποστηρικτές του πλαισίου απαντούν ότι χωρίς ενιαίο παγκόσμιο μηχανισμό η ναυτιλία κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα μωσαϊκό διαφορετικών περιφερειακών κανονισμών.
Για τους πλοιοκτήτες, το πρόβλημα είναι περισσότερο πρακτικό από ιδεολογικό, αρκεί να ληφθεί υπόψη ότι ένα πλοίο που παραγγέλνεται σήμερα μπορεί να λειτουργεί μέχρι το 2050. Η επιλογή μηχανής και καυσίμου επομένως γίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι κανόνες για το κόστος των εκπομπών άνθρακα εξακολουθούν να βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση.
Τον Σεπτέμβριο του 2026 περίπου 1.200 συμμετέχοντες πήραν μέρος στη νέα συνάντηση της ομάδας εργασίας του IMO για τις εκπομπές, με στόχο να περιοριστούν οι διαφορές πριν από τα επόμενα στάδια της διαδικασίας. Το πλαίσιο παραμένει συνεπώς υπό διαμόρφωση και δεν έχει ακόμη αποκτήσει δεσμευτική ισχύ.
Η νέα παρέμβαση Τραμπ δείχνει ότι η τελική απόφαση δεν θα κριθεί μόνο από τεχνικές μελέτες για καύσιμα και εκπομπές. Έχει μετατραπεί πλέον σε μεγάλη πολιτική και εμπορική διαπραγμάτευση, με άμεσες συνέπειες για το κόστος λειτουργίας του παγκόσμιου στόλου.
