Οι πρώτες διελεύσεις δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ μετά τη συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είναι γεγονός, και έστειλε ένα σαφές μήνυμα στις αγορές, ότι η σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου άνοιξε ξανά. Η ναυτιλιακή βιομηχανία εξακολουθεί όμως να παρακολουθεί με ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα την κατάσταση.
Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, τρία σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια VLCCs, μεταφέροντας συνολικά περίπου έξι εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, πέρασαν τα Στενά του Ορμούζ, σηματοδοτώντας έτσι την μεγάλη επανεκκίνηση των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο έπειτα από εβδομάδες διακοπών και περιορισμών.
Παράλληλα, το Κατάρ έστειλε πίσω στον Περσικό Κόλπο το πρώτο άδειο πλοίο μεταφοράς LNG από την έναρξη της σύγκρουσης, προετοιμάζοντας την επανέναρξη των εξαγωγών φυσικού αερίου από το Ras Laffan. Το δεξαμενόπλοιο LNG «Al Hamla» κατέπλευσε στον τερματικό σταθμό του Κατάρ, δείχνοντας ότι οι παραγωγοί της περιοχής προετοιμάζονται για σταδιακή αύξηση των φορτώσεων.
Την ίδια στιγμή, δεξαμενόπλοια που παρέμεναν εγκλωβισμένα εντός του Κόλπου για εβδομάδες άρχισαν να κινούνται ξανά, ενώ αρκετά πλοία ενεργοποίησαν εκ νέου τα συστήματα AIS, τα οποία είχαν απενεργοποιήσει για λόγους ασφαλείας κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Τι προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν
Το λεγόμενο «Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», το οποίο υπογράφηκε ηλεκτρονικά από τις δύο πλευρές και αναμένεται να επικυρωθεί επισήμως τις επόμενες ημέρες, προβλέπει άμεση παύση των εχθροπραξιών και ένα μεταβατικό διάστημα 60 ημερών για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
Στο ναυτιλιακό σκέλος, η συμφωνία προβλέπει τη σταδιακή αποχώρηση των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων από τις επιχειρήσεις αποκλεισμού, ενώ το Ιράν δεσμεύεται να διασφαλίσει την ασφαλή και χωρίς χρεώσεις διέλευση των εμπορικών πλοίων για διάστημα δύο μηνών.
Η Τεχεράνη έχει επίσης αναλάβει την υποχρέωση να προχωρήσει σε επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης και στην απομάκρυνση στρατιωτικών και τεχνικών εμποδίων που επηρεάζουν τη ναυσιπλοΐα.
Ωστόσο, η ίδια η συμφωνία αναγνωρίζει ότι η επιστροφή στα επίπεδα κυκλοφορίας πριν από τη σύγκρουση δεν θα είναι άμεση.
Οι ουρές αναμονής και οι νέοι κίνδυνοι
Σύμφωνα με την INTERTANKO, περίπου 550 πλοία αναμένουν να εξέλθουν από τον Περσικό Κόλπο, ενώ υπό κανονικές συνθήκες περίπου 60 πλοία διέρχονται καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ.
Η ένωση των πλοιοκτητών δεξαμενόπλοιων προειδοποιεί ότι η αποκατάσταση της ομαλής ροής θα εξαρτηθεί από τέσσερις κρίσιμους παράγοντες: την ολοκλήρωση των επιχειρήσεων αποναρκοθέτησης, τη δημοσίευση ασφαλών διαδρόμων διέλευσης, την παροχή ξεκάθαρων οδηγιών προς τα πλοία και την ύπαρξη ενός ενιαίου συστήματος διαχείρισης της κυκλοφορίας.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες, οι ναυλωτές και οι πλοιοκτήτες εξακολουθούν να αξιολογούν καθημερινά τον κίνδυνο, ενώ τα πολεμικά ασφάλιστρα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Ακόμη και αν οι διελεύσεις των εμπορικών πλοίων ξεκίνησαν και πάλι, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η εμπορική δραστηριότητα θα επανέλθει στην κανονικότητα.
Η μεγάλη αβεβαιότητα: Θα επιβληθούν τέλη διέλευσης;
Το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στη ναυτιλιακή αγορά δεν αφορά τόσο το άνοιγμα των Στενών, όσο το τι θα συμβεί μετά το πέρας της μεταβατικής περιόδου των 60 ημερών.
Υψηλόβαθμοι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης στα εμπορικά πλοία, υποστηρίζοντας ότι η χώρα θα πρέπει να αποζημιώνεται για τις υπηρεσίες ασφαλείας και διαχείρισης που παρέχει. Αυτή είναι μια πρόταση αυτή συναντά έντονες αντιδράσεις από τη ναυτιλιακή κοινότητα.
Η INTERTANKO υπογραμμίζει ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά και ελεύθερα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Αν τελικά εφαρμοστεί κάποιο σύστημα χρεώσεων, το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και LNG από τον Περσικό Κόλπο θα αυξηθεί, επηρεάζοντας όχι μόνο τους πλοιοκτήτες και τους ναυλωτές, αλλά και τις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Η αγορά ανακουφίστηκε, αλλά παραμένει επιφυλακτική
Η ανακοίνωση της συμφωνίας οδήγησε σε πτώση των τιμών του πετρελαίου κατά σχεδόν 5%, καθώς οι αγορές προεξόφλησαν την επανεκκίνηση των εξαγωγών από τον Κόλπο. Παρόλα αυτά, η εικόνα παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Η συμφωνία βρίσκεται ακόμη στο αρχικό στάδιο εφαρμογής, ενώ υπάρχουν ισχυρές πολιτικές αντιδράσεις τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στο Ιράν. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε παραβίαση των όρων θα μπορούσε να οδηγήσει σε επαναφορά των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Για τη ναυτιλία, το πραγματικό τεστ δεν είναι η διέλευση των πρώτων δεξαμενόπλοιων, αλλά το αν τα πλοία θα συνεχίσουν να περνούν απρόσκοπτα τις επόμενες εβδομάδες.
Γιατί, παρά την επιστροφή των VLCCs και των πλοίων LNG, ένα ερώτημα παραμένει αναπάντητο: η εκεχειρία άνοιξε πραγματικά τα Στενά του Ορμούζ ή απλώς δημιούργησε ένα προσωρινό παράθυρο ευκαιρίας σε μία από τις πιο ασταθείς περιοχές του πλανήτη;
Η στάση αναμονής των εφοπλιστών
Μέσα σε όλο αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, πολλοί είναι εκείνοι οι εφοπλιστές οι οποίοι στέλνουν τα πλοία τους κοντά στον Περσικό κόλπο ώστε να επωφεληθούν από τα πρώτα μεγάλα ναύλα. Περισσότεροι όμως είναι αυτοί που το σκέφτονται δύο φορές πριν τα στείλουν μέσα στον Περσικό κόλπο.
Ο ιδιόρρυθμος χαρακτήρας του προέδρου των ΗΠΑ και οι αντιδράσεις του Ισραήλ για αυτή την συμφωνία, θα μπορούσαν ανά πάσα ώρα και στιγμή να τα τινάξουν όλα στο αέρα και να επιστρέψουμε στην προηγούμενη κατάσταση.
Και ποιος εφοπλιστής θα ήθελε να δει τα πλοία του να παραμένουν εγκλωβισμένα και πάλι μέσα στον Περσικό Κόλπο.
Το σίγουρο είναι ότι η ομαλοποίηση της κατάστασης θα αργήσει να έρθει, αλλά τουλάχιστον αυτό είναι ένα πρώτο βήμα, όχι μόνο για την ενεργειακή ανάσα και την παγκόσμια οικονομία αλλά και για τους ναυτικούς, που εδώ και 4 σχεδόν μήνες ζούσαν μέσα στην αβεβαιότητα.
