Από ένα δοκιμαστικό ταξίδι το 2025 σε επτά πλοία, η Κίνα επιχειρεί φέτος να κάνει ένα πολύ μεγαλύτερο βήμα στη θαλάσσια σύνδεσή της με την Ευρώπη μέσω της Αρκτικής, χρησιμοποιώντας μια διαδρομή που μέχρι πρόσφατα αντιμετωπιζόταν περισσότερο ως ενδιαφέρον πείραμα παρά ως πραγματική εναλλακτική του Σουέζ.
Η ρωσική Rosatom, η οποία έχει την ευθύνη για τη λειτουργία της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής (Northern Sea Route), ανακοίνωσε ότι έδωσε άδεια σε επτά κινεζικά πλοία μεταφοράς κοντέινερ να πραγματοποιήσουν διελεύσεις με προορισμό την Ευρώπη. Τα πλοία διαχειρίζεται η κινεζική Sea Legend Shipping, η οποία σχεδιάζει για το 2026 την πρώτη τακτική γραμμή μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μεταξύ Κίνας και Ευρώπης μέσω των ρωσικών αρκτικών υδάτων.
Το πρόγραμμα προβλέπει εβδομαδιαίες αναχωρήσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου που θα επιτρέπεται η ναυσιπλοΐα, από τον Αύγουστο έως τον Οκτώβριο, με συνολικά οκτώ προγραμματισμένα ταξίδια. Επτά πλοία πρόκειται να εξυπηρετήσουν τη γραμμή, όταν πέρυσι χρησιμοποιήθηκε μόλις ένα στο πιλοτικό εγχείρημα.
Από την Κίνα στη Βρετανία σε περίπου 20 ημέρες
Το πρώτο φετινό ταξίδι έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει στις 15 Αυγούστου από το Ningbo-Zhoushan, ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια του κόσμου, με προορισμό το Felixstowe στη Βρετανία.
Η απόσταση αναμένεται να καλυφθεί σε περίπου 20 ημέρες. Συγκριτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν για τη νέα υπηρεσία, η μεταφορά μέσω των παραδοσιακών θαλάσσιων διαδρομών μπορεί να χρειαστεί 30 έως 40 ημέρες ή περισσότερο, ενώ η σιδηροδρομική σύνδεση Κίνας–Ευρώπης κινείται περίπου στις 25 ημέρες.
Πριν ξεκινήσουν προς βορρά, τα πλοία θα συγκεντρώνουν στο Ningbo φορτία από κινεζικά λιμάνια όπως Shanghai, Qingdao, Dalian, Fuzhou, Taicang και Nansha. Μετά την άφιξη στο Felixstowe, τα containers θα μπορούν να προωθηθούν σε μια σειρά ευρωπαϊκών αγορών, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Γαλλία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Πολωνία, η Σουηδία και η Δανία.
Το πρώτο μεγάλο τεστ είχε ήδη γίνει το φθινόπωρο του 2025 ότασν το containership ISTANBUL BRIDGE απέπλευσε από το Ningbo-Zhoushan στις 23 Σεπτεμβρίου και, αφού διέσχισε την Αρκτική, έφτασε στην Ευρώπη μεταφέροντας 4.890 containers. Στο ευρωπαϊκό σκέλος του ταξιδιού προσέγγισε το Felixstowe, το Αμβούργο και το Gdansk.
Η διαφορά με το 2026 βρίσκεται κυρίως στην κλίμακα του εγχειρήματος αφού ένα μεμονωμένο ταξίδι μπορεί να αποδείξει ότι μια διαδρομή είναι τεχνικά εφικτή, αλλά οι εβδομαδιαίες αναχωρήσεις με επτά πλοία δοκιμάζουν κάτι πολύ δυσκολότερο, κατά πόσο δηλαδή μπορεί να στηριχθεί πάνω της μια εμπορική υπηρεσία με συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Η Αρκτική δεν είναι ακόμη το «νέο Σουέζ»
Η Βόρεια θαλάσσια διαδρομή ακολουθεί τις βόρειες ακτές της Ρωσίας και μπορεί να μειώσει σημαντικά την απόσταση μεταξύ λιμανιών της βορειοανατολικής Ασίας και της βόρειας Ευρώπης. Παράλληλα παρακάμπτει περάσματα όπως τα Στενά της Μαλάκκα στην Σιγκαπούρη, την Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραδοσιακές εμπορικές αρτηρίες επηρεάζονται όλο και περισσότερο από πολέμους και γεωπολιτικές εντάσεις, η ύπαρξη μιας δεύτερης διαδρομής αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική αξία. Πρόσφατη επιστημονική μελέτη για τις θαλάσσιες συνδέσεις Κίνας–Ευρώπης επισημαίνει ακριβώς αυτή τη δυνατότητα της αρκτικής οδού να λειτουργήσει ως εναλλακτική όταν υπάρχουν σοβαρές διαταραχές στο Σουέζ.
Η απόσταση, όμως, είναι μόνο ένα μέρος της εξίσωση με τους πάγους να εξακολουθούν να περιορίζουν τη ναυσιπλοΐα σε συγκεκριμένες περιόδους του έτους, οι καιρικές συνθήκες είναι απαιτητικές, η υποδομή υποστήριξης είναι σαφώς μικρότερη από εκείνη των καθιερωμένων εμπορικών διαδρομών και οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού είναι πολύ δυσκολότερες.
Η International Chamber of Shipping σημείωνε τον Μάρτιο ότι, παρά τη σταδιακή αύξηση της δραστηριότητας και το πλεονέκτημα της μικρότερης απόστασης, η Αρκτική παραμένει προς το παρόν μια εξειδικευμένη αγορά και απέχει από το να αποτελέσει βασικό διάδρομο του παγκόσμιου εμπορίου.
Υπάρχει και η περιβαλλοντική πλευρά του όλου εγχειρήματος όμως. Περισσότερα εμπορικά πλοία σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη περιοχή σημαίνουν μεγαλύτερη έκθεση σε ατυχήματα και ρύπανση, ενώ οποιαδήποτε αντιμετώπιση περιστατικού σε αρκτικές συνθήκες είναι πολύ πιο περίπλοκη από μια αντίστοιχη επιχείρηση σε μια καθιερωμένη θαλάσσια οδό.
Για το λόγο αυτό δεν σημαίνει ότι έγινε ξαφνικά η Northern Sea Route πρόκειται ξαφνικά να ανταγωνιστεί το Σουέζ σε όγκο φορτίων. Δείχνουν όμως ότι γίνεται για πρώτη φορά μια σοβαρότερη προσπάθεια μετάβασης από τα μεμονωμένα δοκιμαστικά ταξίδια σε προγραμματισμένη εμπορική υπηρεσία.
Εάν τα εβδομαδιαία ταξίδια πραγματοποιηθούν χωρίς σημαντικές διακοπές και οι χρόνοι μεταφοράς επιβεβαιωθούν στην πράξη, η ναυτιλιακή αγορά θα έχει στα χέρια της πολύ πιο χρήσιμα δεδομένα για το πραγματικό κόστος, την αξιοπιστία και τους περιορισμούς της διαδρομής.
Το ερώτημα επομένως δεν είναι αν επτά πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μπορούν να περάσουν από την Αρκτική, αφού αυτό γνωρίζουμε ήδη ότι είναι εφικτό. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο αν η Κίνα μπορεί να επαναλαμβάνει το ταξίδι κάθε εβδομάδα με αρκετή συνέπεια ώστε η Northern Sea Route να αρχίσει να αντιμετωπίζεται από φορτωτές και ναυτιλιακές ως πραγματική επιλογή για το εμπόριο Ασίας–Ευρώπης.
