Σοβαρές καταγγελίες για πιέσεις σε ναυτικούς προκειμένου να ταξιδέψουν μέσω των Στενών του Ορμούζ φέρνει στο φως η Forward Seamen’s Union of India (FSUI), σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια των πληρωμάτων στην περιοχή εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για την εμπορική ναυτιλία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το υπό σημαία Νήσων Μάρσαλ πλοίο πολλαπλών χρήσεων AM Pioneer και σύμφωνα με την FSUI, ο πλοίαρχος κατήγγειλε σε βίντεο που δημοσιοποιήθηκε στις 17 Αυγούστου ότι η διαχειρίστρια εταιρεία του πλοίου τον πίεζε να περάσει από το Ορμούζ, παρά την άρνηση του πληρώματος να πραγματοποιήσει τη διέλευση. Στο πλοίο βρίσκονταν 16 Ινδοί ναυτικοί.
Ο πλοίαρχος και οι αξιωματικοί ανέφεραν ότι είχαν ναυτολογηθεί περίπου έναν μήνα νωρίτερα και ότι είχαν συμφωνήσει να περάσουν τα Στενά μόνο όταν τα στενά θα είχαν ανοίξει επίσημα και θα θεωρούνταν ασφαλή για όλα τα εμπορικά πλοία. Κατά την καταγγελία τους, όμως, είχαν ήδη αρχίσει να εξετάζονται μέτρα ασφαλείας για πέρασμα από το Ras al-Khaimah προς τον Κόλπο του Ομάν.
Η εταιρεία αρνήθηκε ότι άσκησε πίεση στον πλοίαρχο και μία ημέρα αργότερα, σύμφωνα πάντα με την FSUI, ο πλοίαρχος απολύθηκε και ξεμπάρκαρε από το πλοίο.
Η υπόθεση αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή από τις 15 Ιουλίου η Γενική Διεύθυνση Ναυτιλίας της Ινδίας είχε δώσει οδηγίες προς ναυτιλιακές εταιρείες και εταιρείες στελέχωσης πλοίων να μην στέλνουν Ινδούς ναυτικούς σε πλοία τα οποία αναμένεται να περάσουν από τα στενά του Ορμούζ, λόγω του κινδύνου επιθέσεων.
Μπορεί ένας ναυτικός να αρνηθεί να περάσει από το Ορμούζ;
Από τις 5 Μαρτίου, το International Bargaining Forum (IBF) έχει χαρακτηρίσει τα Στενά του Ορμούζ, τον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν ως Warlike Operations Area, ενεργοποιώντας ειδικές προβλέψεις για τους ναυτικούς που εργάζονται σε πλοία καλυπτόμενα από συμφωνίες IBF.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται το δικαίωμα άρνησης εισόδου στη συγκεκριμένη περιοχή, με επαναπατρισμό με έξοδα της εταιρείας και αποζημίωση ίση με δύο μήνες βασικού μισθού. Για όσους είναι ναυτολογημένοι σε πλοίο που εισέρχεται ή βρίσκεται στη ζώνη προβλέπεται επίσης bonus ίσο με το 100% του βασικού μισθού, με ελάχιστη περίοδο καταβολής πέντε ημερών, καθώς και διπλάσια αποζημίωση σε περίπτωση θανάτου ή αναπηρίας που συνδέεται με περιστατικό στην περιοχή (Διαβάστε περισσότερα σχετικά με το Πόσα χρήματα δικαιούται ένας ναυτικός όταν βρίσκεται σε εμπόλεμη ζώνη).
Οι συγκεκριμένες προβλέψεις αφορούν ναυτικούς που καλύπτονται από τις σχετικές συμφωνίες IBF και επομένως δεν πρέπει να θεωρείται ότι εφαρμόζονται αυτομάτως, με τους ίδιους ακριβώς όρους, σε κάθε ναυτικό και σε κάθε πλοίο. Η σύμβαση εργασίας, η συλλογική σύμβαση που καλύπτει το πλήρωμα και οι ισχύουσες εθνικές διατάξεις παραμένουν καθοριστικές.
Παράλληλα, το θέμα της άσκησης πίεσης είναι ιδιαίτερα δύσκολο στην πράξη αφού η άρνηση ενός ναυτικού να εισέλθει σε πολεμική ζώνη μπορεί να είναι κατοχυρωμένη, όμως η ανησυχία για την απόλυση του, την απώλεια εισοδήματος ή ακόμη και για το αν θα προσληφθεί ξανά στο μέλλον από την εταιρεία μπορεί να επηρεάσει την απόφασή του. Η ITF έχει αναφέρει ότι από την έναρξη της κρίσης δέχεται μεγάλο αριθμό ερωτημάτων από ναυτικούς ακριβώς για το δικαίωμα άρνησης και τις δυνατότητες επαναπατρισμού τους.
Ο IMO: Καμία εμπορική σκοπιμότητα δεν δικαιολογεί τον κίνδυνο
Ιδιαίτερα σαφής ήταν και η παρέμβαση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού με τον γενικό γραμματέα του, Arsenio Dominguez, να είχε προειδοποιήσει τον Ιούνιο ότι οι συνθήκες στο Ορμούζ παραμένουν εξαιρετικά ασταθείς και ότι, χωρίς αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υπάρχει ασφαλής διέλευση.
Ο IMO υπενθύμισε παράλληλα ότι ο πλοίαρχος και η εταιρεία φέρουν την ευθύνη για τον σχεδιασμό του ταξιδιού και για τη διενέργεια ουσιαστικής και ρεαλιστικής εκτίμησης κινδύνου. Όπως υπογράμμισε ο Dominguez, καμία εμπορική ή επιχειρησιακή σκοπιμότητα δεν μπορεί να δικαιολογήσει την έκθεση των ναυτικών σε τέτοιο επίπεδο κινδύνου.
Η καταγγελία για το AM Pioneer έρχεται έτσι να αναδείξει μια πλευρά της κρίσης που συχνά χάνεται πίσω από τους ναύλους, τις τιμές του πετρελαίου και τις στρατιωτικές εξελίξεις. Για ένα πλήρωμα που βρίσκεται ήδη στον Περσικό Κόλπο, η απόφαση για μια διέλευση από το Ορμούζ δεν είναι μια απλή αλλαγή στο πλάνο ταξιδίου αλλά είναι μια απόφαση που μπορεί να σημαίνει είσοδο σε μια περιοχή όπου εμπορικά πλοία και ναυτικοί έχουν ήδη βρεθεί στο στόχαστρο στρατιωτικών ενεργειών.
Η FSUI ζητά να γίνεται σεβαστή η επιλογή των ναυτικών και να εξασφαλίζεται ο επαναπατρισμός τους με την καταβολή των αποδοχών και των οφειλομένων τους, επιμένοντας ότι η ζωή ενός πληρώματος δεν μπορεί να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα για εμπορικούς ή επιχειρησιακούς λόγους.
