Σοβαρά ερωτήματα για πιθανό πλήγμα στον στρατηγικής σημασίας πετρελαιαγωγό East–West της Σαουδικής Αραβίας εγείρουν δορυφορικές εικόνες και δεδομένα ανίχνευσης πυρκαγιών, τα οποία δείχνουν μεγάλη θερμική δραστηριότητα και εκτεταμένο νέφος καπνού στην έρημο, νοτιοανατολικά της Μεδίνας.
Οι ενδείξεις έχουν συνδεθεί (από λογαριασμούς που παρακολουθούν τις εξελίξεις στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή) με πιθανή επίθεση των Χούθι της Υεμένης.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση από τις σαουδαραβικές αρχές, τη Saudi Aramco ή τους ίδιους τους Χούθι ότι ο αγωγός δέχθηκε πλήγμα.
Το μεγάλο νέφος καπνού και οι θερμικές ανωμαλίες
Σύμφωνα με τις αναφορές που κυκλοφορούν τις τελευταίες ώρες, εικόνες από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Sentinel-3 δείχνουν ένα ιδιαίτερα μεγάλο νέφος μαύρου καπνού στην περιοχή μεταξύ Μεδίνας και Mahd adh-Dhahab, κατά μήκος της διαδρομής του αγωγού.
Οι σχετικές αναφορές κάνουν λόγο για νέφος που εκτείνεται σε μήκος περίπου 100 χιλιομέτρων, ενώ δορυφορικά δεδομένα εμφανίζουν πολλαπλές θερμικές ανωμαλίες σε σχετικά περιορισμένη έκταση κατά μήκος της διαδρομής του αγωγού.
Παράλληλα, το σύστημα FIRMS της NASA, το οποίο χρησιμοποιεί δορυφορικά δεδομένα για τον εντοπισμό ενεργών πυρκαγιών και θερμικών ανωμαλιών, κατέγραψε συγκεντρωμένη θερμική δραστηριότητα στην περιοχή.
Οι ενδείξεις φέρεται να παρέμειναν ενεργές για αρκετές ώρες. Αναφορές που επικαλούνται τα δεδομένα FIRMS κάνουν λόγο για θερμική ακτινοβολία άνω των 70 MW σε ορισμένες από τις καταγραφές.
Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη επιφύλαξη: τα δεδομένα FIRMS μπορούν να εντοπίσουν θερμικά ίχνη και ενεργές εστίες φωτιάς, αλλά από μόνα τους δεν μπορούν να αποδείξουν ότι η φωτιά προκλήθηκε από πυραυλική ή μη επανδρωμένη επίθεση ούτε να προσδιορίσουν τον δράστη.
Τι γνωρίζουμε για τον αγωγό
Ο East–West Pipeline, γνωστός και ως Petroline, διασχίζει τη Σαουδική Αραβία από την περιοχή του Abqaiq στην ανατολική χώρα έως το Yanbu στην ακτή της Ερυθράς Θάλασσας.
Έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και αποτελεί κρίσιμη υποδομή για τη στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας του βασιλείου, καθώς επιτρέπει τη μεταφορά σαουδαραβικού αργού προς τη δυτική ακτή χωρίς να χρειάζεται να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ.
Η Saudi Aramco αναφέρει ότι η αξιοποίηση του αγωγού αποτέλεσε βασικό στοιχείο της προσπάθειας διατήρησης των ροών πετρελαίου εν μέσω των σοβαρών περιορισμών στη ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ.
Η χωρητικότητά του έχει φτάσει περίπου τα 7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ενώ έως περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μπορούν να κατευθυνθούν προς εξαγωγή από το Yanbu, σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί για τη λειτουργία του δικτύου.
Ακριβώς γι’ αυτό η πιθανότητα σοβαρής ζημιάς στον αγωγό θα είχε ιδιαίτερη σημασία για τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.
Έχει ξαναβρεθεί στο στόχαστρο των Χούθι
Η συγκεκριμένη υποδομή δεν αποτελεί νέο στόχο για τους Χούθι.
Τον Ιούλιο, οι αντάρτες είχαν ανακοινώσει ότι στόχευσαν σαουδαραβικές ενεργειακές εγκαταστάσεις και υποδομές μεταφοράς πετρελαίου, συμπεριλαμβανομένου του δικτύου East–West. Η επίθεση είχε ενταχθεί στην κλιμάκωση των εχθροπραξιών μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας.
Ο αγωγός είχε επίσης δεχθεί επίθεση με drones τον Μάιο του 2019. Τότε η Saudi Aramco είχε ανακοινώσει ότι δύο αντλιοστάσια είχαν στοχοποιηθεί και ότι στο ένα από αυτά προκλήθηκε φωτιά και περιορισμένες ζημιές. Η λειτουργία του αγωγού είχε διακοπεί προσωρινά ως προληπτικό μέτρο.
Νέα κρίσιμη παράμετρος στον ενεργειακό πόλεμο
Η σημερινή εικόνα αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω της εξάρτησης της Σαουδικής Αραβίας από εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγής, καθώς η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έχει περιοριστεί σημαντικά.
Η Saudi Aramco είχε ήδη αυξήσει τη χρήση του East–West Pipeline, ακριβώς προκειμένου να διατηρήσει τις εξαγωγές προς τις αγορές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας. Η ίδια η εταιρεία τόνισε τον Αύγουστο ότι ο αγωγός, μαζί με τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης και τους τερματικούς σταθμούς, συνέβαλε στη διατήρηση της επιχειρησιακής συνέχειας παρά τις αναταράξεις στην περιοχή.
Τυχόν επιβεβαιωμένο πλήγμα σε αυτόν θα σήμαινε επομένως ότι η πίεση μεταφέρεται από τα θαλάσσια περάσματα στην κρίσιμη χερσαία εναλλακτική οδό της Σαουδικής Αραβίας.
Πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι το πετρέλαιο
Η εξέλιξη καταγράφεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το Brent αναμένεται να κλείσει την εβδομάδα πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν τέσσερις μήνες.
Την Παρασκευή 11/9, η τιμή του υποχωρούσε περίπου 1,5%, στα 105,99 δολάρια, όμως σε εβδομαδιαία βάση παραμένει αυξημένη κατά περισσότερο από 10%, καθώς οι επιθέσεις και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα έχουν προκαλέσει νέες ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά.
Η αγορά παρακολουθεί πλέον στενά οποιαδήποτε ένδειξη ότι η σύγκρουση μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τα πλοία και τα θαλάσσια περάσματα, αλλά και τις χερσαίες υποδομές που χρησιμοποιούνται ως εναλλακτικές οδοί μεταφοράς αργού.
Μέχρι να υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από τη Σαουδική Αραβία ή ανεξάρτητη επιβεβαίωση της έκτασης των ζημιών, το ενδεχόμενο πλήγματος στον East–West Pipeline παραμένει υπό διερεύνηση. Τα δορυφορικά δεδομένα επιβεβαιώνουν την ύπαρξη σημαντικής θερμικής δραστηριότητας στην περιοχή, όχι όμως από μόνα τους την αιτία της φωτιάς ή την ταυτότητα εκείνων που την προκάλεσαν.
