Ποινή φυλάκισης τουλάχιστον δυόμισι ετών ζητούν οι φινλανδικές αρχές για τον πλοίαρχο και τον λοστρόμο του Fitburg με τους εισαγγελείς να υποστηρίζουν ότι γνώριζαν πως το πλοίο έσερνε την άγκυρα του, προκαλώντας ζημιές σε κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές στον Κόλπο της Φινλανδίας.
Το φορτηγό γενικού φορτίου Fitburg, μεταφορικής ικανότητας περίπου 9.800 dwt, είχε αποπλεύσει από τη Ρωσία μεταφέροντας προϊόντα χάλυβα με προορισμό το Ισραήλ. Σύμφωνα με τη φινλανδική έρευνα, η άγκυρα σύρθηκε στον βυθό για τουλάχιστον 70 ναυτικά μίλια, προτού οι αρχές ακινητοποιήσουν το πλοίο.
Η έρευνα άρχισε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 2025, μετά τη διαπίστωση ζημιών σε δύο τηλεπικοινωνιακά καλώδια που συνδέουν τη Φινλανδία με την Εσθονία. Κατά την επικοινωνία των αρχών με τα πλοία της περιοχής, από το Fitburg αναφέρθηκε αρχικά ότι δεν υπήρχε κάποιο πρόβλημα. Αργότερα, όμως, η φινλανδική συνοριοφυλακή παρατήρησε ότι το πλοίο φαινόταν να σέρνει την άγκυρα του στον βυθό.
Κατηγορούμενοι είναι ο Ρώσος πλοίαρχος Andrei Maksimenko και ο Αζέρος λοστρόμος του πλοίου, οι οποίοι αντιμετωπίζουν, μεταξύ άλλων, κατηγορίες για διακεκριμένη δολιοφθορά και σοβαρή διατάραξη τηλεπικοινωνιών. Αμφότεροι αρνούνται όσα τους αποδίδονται, ενώ αμφισβητούν και τη δικαιοδοσία των φινλανδικών δικαστηρίων για το τμήμα της υπόθεσης που αφορά γεγονότα στην εσθονική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Στο επίκεντρο η προσωπική ευθύνη του πληρώματος
Το ιδιαίτερο βάρος της υπόθεσης για τους ναυτικούς βρίσκεται στην προσπάθεια των εισαγγελικών αρχών να αποδώσουν προσωπική ποινική ευθύνη σε συγκεκριμένα μέλη του πληρώματος. Η κατηγορία δεν περιορίζεται σε πιθανή τεχνική αστοχία ή σε ευθύνη της διαχειρίστριας εταιρείας, αλλά βασίζεται στον ισχυρισμό ότι ο πλοίαρχος και ο λοστρόμος γνώριζαν τι συνέβαινε και δεν αντέδρασαν εγκαίρως.
Μια άγκυρα ή καδένα που έχει φύγει από τη θέση ασφάλισής της ενώ το πλοίο βρίσκεται εν πλω μπορεί να μη γίνει αντιληπτή από τη γέφυρα από την πρώτη στιγμή. Η παρατεταμένη επαφή της άγκυρας με τον βυθό, ωστόσο, είναι πιθανό να προκαλέσει ενδείξεις όπως ασυνήθιστους θορύβους και κραδασμούς στην πλώρη, μεταβολή της ταχύτητας ή της συμπεριφοράς του πλοίου, καθώς και εμφανή αλλαγή στην κατάσταση του εργάτη και της καδένας.
Το γεγονός ότι η απόσταση φέρεται να έφτασε τα 70 ναυτικά μίλια βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της εισαγγελικής επιχειρηματολογίας. Όσο μεγαλύτερο είναι το χρονικό διάστημα και η απόσταση κατά την οποία συνεχίζεται ένα τέτοιο συμβάν, τόσο δυσκολότερο γίνεται να υποστηριχθεί ότι δεν υπήρχε καμία ένδειξη που θα μπορούσε να κινητοποιήσει τον πλοίαρχο, τον αξιωματικό γέφυρας ή το πλήρωμα καταστρώματος.
Οι υποθαλάσσιες υποδομές αλλάζουν τα δεδομένα
Η δίκη ακολουθεί σειρά περιστατικών στη Βαλτική, στα οποία άγκυρες εμπορικών πλοίων έχουν συνδεθεί με ζημιές σε καλώδια και αγωγούς. Οι υποθαλάσσιες συνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και τηλεπικοινωνιών θεωρούνται πλέον κρίσιμες υποδομές εθνικής ασφάλειας, με αποτέλεσμα οι κυβερνήσεις να εξετάζουν τέτοιες υποθέσεις πολύ αυστηρότερα και να μην τις αντιμετωπίζουν εξαρχής ως συνηθισμένα ναυτικά ατυχήματα.
Παράλληλα, προκύπτει ένα σύνθετο ζήτημα δικαιοδοσίας, καθώς μέρος των ζημιών φέρεται να σημειώθηκε έξω από τα χωρικά ύδατα της Φινλανδίας. Το δικαστήριο καλείται επομένως να εξετάσει έως πού εκτείνεται η δυνατότητα ενός παράκτιου κράτους να ασκήσει ποινική δίωξη όταν ένα περιστατικό συμβαίνει σε άλλη ΑΟΖ, αλλά επηρεάζει άμεσα τις δικές του τηλεπικοινωνίες και την εθνική του ασφάλεια.
Η εξέλιξη αυτή υπενθυμίζει πόσο γρήγορα ένα τεχνικό ή επιχειρησιακό περιστατικό μπορεί να αποκτήσει ποινικές διαστάσεις. Ο έλεγχος της κατάστασης των αγκυρών πριν από τον απόπλου, η σωστή ασφάλιση των φρένων και των ασφαλιστικών διατάξεων, οι τακτικές επιθεωρήσεις όταν το πλοίο βρίσκεται εν πλω και η άμεση καταγραφή και αναφορά οποιασδήποτε ανωμαλίας ή βλαβης αποτελούν κρίσιμα στοιχεία όχι μόνο για την ασφάλεια του πλοίου, αλλά και για την τεκμηρίωση των ενεργειών του πληρώματος.
Η απόφαση του φινλανδικού δικαστηρίου ενδέχεται να αποτελέσει προηγούμενο για αντίστοιχα περιστατικά στη Βαλτική, ιδιαίτερα ως προς το όριο ανάμεσα στο ναυτικό ατύχημα, τη βαριά αμέλεια και τη σκόπιμη ενέργεια. Μέχρι να εκδοθεί η ετυμηγορία, πάντως, οι κατηγορίες της εισαγγελίας παραμένουν ισχυρισμοί που πρέπει να αποδειχθούν στο δικαστήριο.
