Οι πόνοι στη μέση, τα προβλήματα στα γόνατα και οι τραυματισμοί στους ώμους αποτελούν συνηθισμένα προβλήματα για όσους εργάζονται στα πλοία, με πολλούς ναυτικούς να συνεχίζουν κανονικά τη δουλειά τους, θεωρώντας ότι η ενόχληση θα περάσει με λίγη ξεκούραση.
Ωστόσο, νέα στοιχεία από πρόγραμμα ιατρικής υποστήριξης των πληρωμάτων των εμπορικών πλοίων δείχνουν ότι οι μυοσκελετικές παθήσεις βρίσκονται πίσω από το 28% των επαναπατρισμών που καταγράφονται στο συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Σύμφωνα με στοιχεία της VIKAND, τα μυοσκελετικά και ορθοπεδικά προβλήματα αντιπροσωπεύουν το 13% των περιστατικών που διαχειρίζεται το πρόγραμμα OneHealth. Πρόκειται μάλιστα για τη μεγαλύτερη κατηγορία ιατρικών περιστατικών που καταγράφει η συγκεκριμένη υπηρεσία.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι περίπου το 60% των επαναπατρισμών που οφείλονται σε μυοσκελετικά προβλήματα συνδέεται με παθήσεις της οσφυϊκής περιοχής, δηλαδή κυρίως της μέσης.
Οι αριθμοί αυτοί δεν αφορούν το σύνολο των ναυτικών παγκοσμίως, αλλά τα περιστατικά που παρακολουθεί το συγκεκριμένο πρόγραμμα. Δίνουν, ωστόσο, μια αρκετά σαφή εικόνα ενός προβλήματος που συχνά υποτιμάται πάνω στα πλοία.
Η καθημερινή εργασία στο πλοίο και οι επιβαρύνσεις στο σώμα
Από τις εργασίες συντήρησης στο κατάστρωμα και το μηχανοστάσιο μέχρι τη μεταφορά εξοπλισμού, το ανέβασμα στις σκάλες και την εργασία σε περιορισμένους χώρους, η σωματική καταπόνηση αποτελεί μέρος της καθημερινότητας των πληρωμάτων.
Ακόμη και κινήσεις που στη στεριά θεωρούνται απλές μπορεί να γίνουν δυσκολότερες όταν το πλοίο έχει διατοιχισμούς ή προνευστασμούς. Η προσπάθεια διατήρησης της ισορροπίας, η εργασία σε άβολες στάσεις και η επαναλαμβανόμενη χρήση συγκεκριμένων μυϊκών ομάδων επιβαρύνουν σταδιακά το σώμα.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο ναυτικός δεν τραυματίζεται από κάποιο συγκεκριμένο ατύχημα και το πρόβλημα εμφανίζεται σταδιακά, με έναν πόνο που αρχικά είναι υποφερτός και αργότερα αρχίζει να επηρεάζει τις κινήσεις και την απόδοσή του.
Υπάρχει και η άλλη πλευρά αφού όταν μέλος του πληρώματος μπορεί να διστάζει να αναφέρει ότι αντιμετωπίζει πρόβλημα, είτε επειδή δεν θέλει να επιβαρύνει τους συναδέλφους του είτε επειδή φοβάται ότι μια ιατρική εξέταση θα οδηγήσει σε πρόωρο επαναπατρισμό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της VIKAND, το 84% των μυοσκελετικών περιστατικών αφορά ναυτικούς ηλικίας 30 έως 49 ετών. Πρόκειται για ανθρώπους που βρίσκονται συνήθως σε ιδιαίτερα παραγωγική περίοδο της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας.
Από την άλλη πλευρά, τα ίδια δεδομένα δείχνουν ότι το 72% των μυοσκελετικών περιστατικών αντιμετωπίστηκε επιτυχώς πάνω στο πλοίο, χωρίς να απαιτηθεί επαναπατρισμός. Η έγκαιρη επικοινωνία με γιατρό, η παρακολούθηση των συμπτωμάτων και η κατάλληλη προσαρμογή των καθηκόντων μπορούν σε αρκετές περιπτώσεις να αποτρέψουν την επιδείνωση.
Η δυνατότητα ιατρικής υποστήριξης από απόσταση προσφέρει πλέον στους ναυτικούς πρόσβαση σε εξειδικευμένη αξιολόγηση, ακόμη και όταν το πλοίο βρίσκεται στην μέση της θάλασσας, χιλιάδες μίλια μακριά από λιμάνι. Όταν όμως υπάρχουν ενδείξεις σοβαρού τραυματισμού ή νευρολογικής επιβάρυνσης, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση και ενδεχομένως εξέταση στη στεριά.
Ένας απρογραμμάτιστος επαναπατρισμός συνεπάγεται με δυσκολίες για την ομαλή λειτουργία του πλοίου, αλλά κυρίως οι δυσκολίες είναι για τον ίδιο τον ναυτικό, με τις συνέπειες να μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες, ιδιαίτερα όταν ένα πρόβλημα στη μέση ή στις αρθρώσεις εξελιχθεί σε χρόνια πάθηση που δυσκολεύει την επιστροφή του στην εργασία.
Η πρόληψη, οι ασφαλείς πρακτικές εργασίας και η έγκαιρη αναφορά των συμπτωμάτων μπορούν να περιορίσουν τέτοιες καταστάσεις. Ο επίμονος πόνος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτο κομμάτι της ζωής στη θάλασσα, ούτε η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας να θεωρείται αδυναμία.
