Εδώ και αρκετά χρόνια, οι ναυτικοί και η ναυτιλιακή βιομηχανία έχουν μπει σε μια νέα πραγματικότητα, καθώς καλούνται να αντιμετωπίσουν τις κυβερνοεπιθέσεις και τους χάκερ, σε ένα πρόβλημα που αναμένεται να γίνεται ολοένα και πιο σύνθετο όσο τα πλοία εξαρτώνται περισσότερο από ψηφιακά και διασυνδεδεμένα συστήματα.
Από τη ναυσιπλοΐα μέχρι τη λειτουργία της μηχανής και τη διαχείριση του φορτίου, όλο και περισσότερες κρίσιμες λειτουργίες περνούν πλέον μέσα από αυτά τα συστήματα, με τις αλλαγές να αναμένεται να επηρεάσουν όλη τη ναυτιλιακή βιομηχανία. Στο πλαίσιο αυτό ένα από τα νεότερα παραδείγματα αυτής της αλλαγής έρχεται από την Κίνα.
Η COSCO Shipping Energy Transportation παρέλαβε στις 28 Σεπτεμβρίου το Zhi Neng Yun Fan, ένα νέο MR δεξαμενόπλοιο προϊόντων 50.000 dwt, στο οποίο η προστασία από κυβερνοαπειλές δεν αντιμετωπίζεται απλώς με διαδικασίες και μέτρα που εφαρμόζονται μετά την παράδοση. Έχει ληφθεί υπόψη ήδη από τον σχεδιασμό και την κατασκευή του πλοίου.
Τα εμπορικά πλοία γεμίζουν πλέον με ψηφιακά συστήματα πολύ πριν πέσουν στο νερό. Από τα Radar, το ECDIS, τους αυτοματισμούς της μηχανής, τα συστήματα φορτίου, τους αισθητήρες, τις δορυφορικές επικοινωνίες και τις εφαρμογές παρακολούθησης λειτουργούν ως ένα διασυνδεδεμένο περιβάλλον. Μαζί με τις δυνατότητες που προσφέρει αυτή η τεχνολογία, μεγαλώνει όμως και η ανάγκη να προστατεύεται το ίδιο το πλοίο από ψηφιακές βλάβες, λανθασμένες εντολές ή κυβερνοεπιθέσεις.
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα εντάσσεται το MR δεξαμενόπλοιο Zhi Neng Yun Fan, μεταφορικής ικανότητας 50.000 dwt που παρέλαβε στις 28 Σεπτεμβρίου η COSCO Shipping Energy Transportation από το Dalian COSCO Shipping Heavy Industry. Το ενδιαφέρον στην περίπτωση του συγκεκριμένου πλοίου δεν βρίσκεται τόσο στις διαστάσεις του όσο στο γεγονός ότι η κυβερνοασφάλεια έχει ενσωματωθεί εξαρχής στον σχεδιασμό του.
Το πλοίο συμμορφώνεται με την απαίτηση UR E26 της IACS, η οποία αφορά την κυβερνοανθεκτικότητα του πλοίου ως ενιαίου συστήματος. Παράλληλα, η UR E27 καλύπτει τα επιμέρους συστήματα και τον εξοπλισμό που εγκαθίστανται πάνω σε αυτό.
Οι απαιτήσεις αυτές εφαρμόζονται στα νέα πλοία που συμβασιοποιούνται από την 1η Ιουλίου 2024 και μετά και δείχνουν ξεκάθαρα την κατεύθυνση που ακολουθεί πλέον η ναυτιλία. Το «cyber risk» δεν αντιμετωπίζεται μόνο με διαδικασίες, κωδικούς και οδηγίες προς το πλήρωμα, αλλά ήδη από τη φάση της σχεδίασης και της κατασκευής.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι εξετάζεται πώς είναι χωρισμένα τα δίκτυα του πλοίου, ποια συστήματα επικοινωνούν μεταξύ τους, ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά και τι συμβαίνει όταν χαθεί μια σύνδεση ή παρουσιαστεί παραβίαση. Το ζητούμενο δεν είναι να κατασκευαστεί ένα πλοίο «αδύνατο να χακαριστεί», αφού κάτι τέτοιο είναι αδύνατον, αλλά να περιορίζονται οι συνέπειες ενός περιστατικού και κρίσιμες λειτουργίες να μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν με ασφάλεια.
Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το σύγχρονο πλοίο δεν διαθέτει απλώς περισσότερους υπολογιστές, αλλά διαθέτει περισσότερα συστήματα που εξαρτώνται από δεδομένα, αισθητήρες και επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών μονάδων.
Ένα περιστατικό στον κυβερνοχώρο μπορεί να ξεφύγει πολύ γρήγορα και εύκολα από τα όρια του «ΙΤ» της εκάστοτε ναυτιλιακής εταιρείας και να αποκτήσει επιχειρησιακή διάσταση, εφόσον επηρεάσει εξοπλισμό που σχετίζεται με τη ναυσιπλοΐα, τη μηχανή ή τη διαχείριση του φορτίου.
Το Zhi Neng Yun Fan έχει μήκος 182,9 μέτρα, πλάτος 32,26 μέτρα και σχεδιαστική ταχύτητα 14 κόμβων ενώ μπορεί να χρησιμοποιεί βιοκαύσιμα, ενώ έχει σχεδιαστεί ώστε να επιτρέπει μελλοντικές αναβαθμίσεις στο σύστημα καυσίμου. Παράλληλα διαθέτει ένα ευρύ πακέτο «έξυπνων» λειτουργιών για την παρακολούθηση και τη διαχείριση της λειτουργίας του.
Όσο περισσότερους αισθητήρες, διασυνδέσεις και συστήματα αποκτά ένα πλοίο, τόσο αυξάνονται τα σημεία που πρέπει να προστατεύονται. Οι ίδιες τεχνολογίες που δίνουν καλύτερη εικόνα για την κατανάλωση, την κατάσταση του εξοπλισμού ή τη λειτουργία του πλοίου δημιουργούν ταυτόχρονα περισσότερες πιθανές οδούς πρόσβασης σε περίπτωση παραβίασης.
Η COSCO έχει ήδη παραλάβει δύο μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια μεταφορικής ικανότητας περίπου 64.900 dwt με αντίστοιχες δυνατότητες. Στην περίπτωση όμως του Zhi Neng Yun Fan, το ναυπηγείο παρουσιάζει το πλοίο ως την πρώτη εφαρμογή πλήρους πακέτου «έξυπνων» συστημάτων και προστασίας κυβερνοασφάλειας σε κινεζικό product tanker αυτής της κατηγορίας.
Και κακά τα ψέματα, κανένα από τα σημερινά μέτρα κυβερνοασφάλειας δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι ένα πλοίο δεν θα δεχθεί ή δεν θα υποστεί ποτέ μια επιτυχημένη κυβερνοεπίθεση. Ένα μεγάλο μέρος αυτής της απειλής βρίσκεται άλλωστε πέρα από τις δυνατότητες των ίδιων των ναυτικών και των πληρωμάτων, όσο σωστά και αν ακολουθούν τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Το μείζον ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πώς θα εμποδιστεί μια επίθεση, αλλά τι θα συμβεί εάν κάποιος καταφέρει τελικά να παραβιάσει τα συστήματα του πλοίου, πώς θα περιοριστεί η ζημιά, ποια κρίσιμα συστήματα θα συνεχίσουν να λειτουργούν και πόσο γρήγορα θα μπορέσει το πλοίο να επανέλθει σε ασφαλή λειτουργία.
Εκεί βρίσκεται πλέον η μεγάλη πρόκληση για τη ναυτιλιακή βιομηχανία: να κατασκευάζει πλοία που δεν βασίζονται μόνο στην πρόληψη, αλλά είναι σχεδιασμένα ώστε να αντέχουν και να παραμένουν ασφαλή ακόμη και όταν η άμυνά τους παραβιαστεί.
