Τέσσερα δεξαμενόπλοια που βρίσκονταν στη Μαύρη Θάλασσα εμφανίστηκαν ξαφνικά στα συστήματα εντοπισμού πλοίων σαν να ταξίδευαν… στο κέντρο της Λίμας. Δεν μετακινήθηκαν φυσικά 12.000 χιλιόμετρα έτσι ξαφνικά, αλλά αυτό που άλλαξε ήταν η θέση που εξέπεμπαν τα συστήματά τους.
Το περιστατικό καταγράφηκε το βράδυ της Κυριακής από επίγειο σταθμό λήψης σημάτων στη Βάρνα της Βουλγαρίας. Ο σταθμός έλαβε συνολικά 27 αναφορές θέσης από τέσσερα δεξαμενόπλοια που βρίσκονταν στη Μαύρη Θάλασσα, όμως οι συντεταγμένες που περιείχαν οι αναφορές τα τοποθετούσαν σε έναν κύκλο περίπου ενός χιλιομέτρου μέσα στη Λίμα του Περού.
Το Αυτόματο Σύστημα Αναγνώρισης (AIS) μεταδίδει τα στοιχεία του πλοίου μέσω υψηλών συχνοτήτων, άρα ένας επίγειος δέκτης στη Βάρνα δεν μπορεί να λάβει κάποιο σήμα ότι στην πραγματικότητα το πλοίο βρίσκεται ή όχι στην άλλη πλευρά του πλανήτη. Εφόσον το μήνυμα έφθασε κανονικά στον σταθμό της Μαύρης Θάλασσας, το πλοίο βρισκόταν κοντά στην περιοχή, οι συντεταγμένες μέσα στο μήνυμα ήταν αυτές που ήταν λανθασμένες.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της υπόθεσης, αφού δεν πρόκειται απαραίτητα για παραποίηση του AIS από το ίδιο το πλήρωμα. Το AIS συνήθως παίρνει τη θέση του από το δορυφορικό σύστημα προσδιορισμού θέσης του πλοίου. Εάν αυτή η πληροφορία αλλοιωθεί πριν φτάσει στο AIS, το σύστημα μπορεί να μεταδίδει με απόλυτη συνέπεια μια θέση που απλώς δεν είναι πραγματική.
Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο. Στην πρώτη περίπτωση παρεμβολές «πνίγουν» το πραγματικό δορυφορικό σήμα και το σύστημα χάνει ή υποβαθμίζει τη θέση του. Στη δεύτερη, πιο εξελιγμένη περίπτωση, μεταδίδεται ένα ψεύτικο σήμα που μοιάζει αυθεντικό και κάνει τον δέκτη να υπολογίζει ότι βρίσκεται αλλού.
Το δεύτερο φαινόμενο είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο στη ναυσιπλοΐα, επειδή η θέση δεν εξαφανίζεται απαραίτητα από την οθόνη, αλλά μπορεί να εμφανίζεται κανονική, σταθερή και απολύτως πειστική και απλώς να είναι λάθος.
Διαβάστε ακόμα: Τι συμβαίνει όταν χαθεί ξαφνικά το σήμα του GPS στη θάλασσα; Πόσο έτοιμοι είμαστε;
Για έναν αξιωματικό γέφυρας η διαφορά είναι τεράστια, αφού ένα σύστημα που δηλώνει ξεκάθαρα ότι έχει χάσει τη θέση του προκαλεί αμέσως υποψία, αλλά μία λανθασμένη θέση που κινείται «ομαλά» πάνω στο ECDIS μπορεί να είναι πολύ πιο ύπουλη, ειδικά κοντά σε ακτές, διαύλους ή σε περιοχές με πυκνή θαλάσσια κυκλοφορία.
Το περιστατικό της Μαύρης Θάλασσας δεν είναι μεμονωμένο με την Worldwide AIS Network να αναφέρει ότι από τις 2 έως τις 9 Σεπτεμβρίου κατέγραψε 1.702 αδύνατες μεταβολές θέσης σε 379 πλοία στον Κόλπο του Ομάν. Τα μεσάνυχτα της 9ης Σεπτεμβρίου, σχεδόν το ένα τρίτο των αναφορών θέσης από την περιοχή έφθανε με το σύστημα προσδιορισμού θέσης του πλοίου καταγεγραμμένο ως μη λειτουργικό.
Παρόμοια περιστατικά έχουν εντοπιστεί και στη Βαλτική, στον Περσικό κόλπο και στην Ερυθρά θάλασσα, γεγονός που δείχνει ότι το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο και η αλλοίωση των δορυφορικών σημάτων δεν περιορίζεται μόνο σε ένα γεωγραφικό σημείο.
Αυτό επαναφέρει στο προσκήνιο κάτι που οι ναυτικοί γνωρίζουν καλά, ότι η ηλεκτρονική θέση δεν πρέπει να θεωρείται από μόνη της απολύτως πραγματική. Ραντάρ, παράλληλοι δείκτες, οπτικές παρατηρήσεις, βάθη, άλλες ανεξάρτητες πηγές θέσης και η συνολική εικόνα της γέφυρας παραμένουν κρίσιμα εργαλεία όταν κάτι «δεν κολλάει» και δεν πηγαίνει καλά.
Στην προκειμένη περίπτωση, τα τέσσερα δεξαμενόπλοια που ταξίδευαν στη Μαύρη Θάλασσα δεν βρέθηκαν ποτέ στο Περού. Εκεί βρέθηκε μόνο η ηλεκτρονική τους θέση…
Διαβάστε ακόμα: Το GPS δεν είναι πλέον αξιόπιστο: Η νέα τεχνολογία που υπόσχεται να λύσει το πρόβλημα των παρεμβολών σε πλοία και αεροσκάφη
