Μεγάλος ντόρος έγινε τις προηγούμενες ημέρες για την πρόσκρουση φορτηγού πλοίου στην Παλαιά Γέφυρα της Χαλκίδας και τη σύλληψη του πλοιάρχου, παρότι προκλήθηκαν μόνο υλικές ζημιές.
Βίντεο, αναρτήσεις, τηλεοπτικά ρεπορτάζ και κάθε λογής «ειδικοί» έσπευσαν να σχολιάσουν ένα περιστατικό που είχε ως αποτέλεσμα μόνο υλικές ζημιές, χωρίς να τραυματιστεί άνθρωπος και χωρίς να προκληθεί θαλάσσια ρύπανση.
Την ίδια στιγμή, στις ελληνικές θάλασσες κυκλοφορούν κάθε καλοκαίρι χιλιάδες γιοτ, ταχύπλοα, θαλαμηγοί και σκάφη αναψυχής, με περιστατικά και επικίνδυνους χειρισμούς που πολλές φορές περνούν στα ψιλά. Μόλις, όμως, ένα εμπορικό πλοίο ακουμπήσει κάπου, βρίσκεται αμέσως ο εύκολος στόχος.
Και πριν ακόμη ξεκαθαρίσει τι ακριβώς συνέβη, πριν εξεταστούν οι συνθήκες που επικρατούσαν στον δίαυλο και πριν αποδειχθεί ποιος έφταιξε, αρχίζει το γνώριμο έργο: η προανάκριση, οι κατηγορίες, η σύλληψη και η δημόσια έκθεση ενός ανθρώπου που βρισκόταν εκεί για να κάνει τη δουλειά του.
Τι συνέβη στη γέφυρα του Ευρίπου
Το βράδυ της Τετάρτης 19 Αυγούστου, φορτηγό πλοίο ελληνικής σημαίας με οκταμελές πλήρωμα, επτά Έλληνες και έναν Ρουμάνο, επιχειρούσε να διέλθει από τη συρταρωτή γέφυρα του πορθμού του Ευρίπου.
Κατά τη διέλευση, το πλοίο προσέκρουσε στη βοιωτική πλευρά της γέφυρας και προκλήθηκαν υλικές ζημιές τόσο στην κατασκευή όσο και στο ίδιο το πλοίο. Από τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι υπήρξε τραυματισμός ή θαλάσσια ρύπανση, ενώ δεν έχει δημοσιοποιηθεί τεχνική έκθεση που να προσδιορίζει την έκταση των ζημιών.
Μια λεπτομέρεια που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη μέσα στη φασαρία είναι ότι ο ίδιος ο πλοίαρχος ενημέρωσε τη Λιμενική Αρχή Χαλκίδας για το περιστατικό, δεν εξαφανίστηκε, δεν προσπάθησε να αποκρύψει την πρόσκρουση, ούτε εγκατέλειψε την περιοχή. Ανέφερε αυτό που συνέβη, όπως όφειλε να κάνει ένας σωστός επαγγελματίας.
Το πλοίο συνέχισε με ιδία μέσα και αγκυροβόλησε με ασφάλεια στον Βόρειο Ευβοϊκό, παρουσία περιπολικού σκάφους του Λιμενικού. Στη συνέχεια, απαγορεύτηκε ο απόπλους του μέχρι να προσκομιστεί βεβαιωτικό αξιοπλοΐας από τον νηογνώμονα που το παρακολουθεί.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Λιμενικού Σώματος, ο πλοίαρχος συνελήφθη για παράβαση των άρθρων 273 και 378 του Ποινικού Κώδικα, που αφορούν κοινώς επικίνδυνη βλάβη και φθορά ξένης ιδιοκτησίας, σε συνδυασμό με το άρθρο 225 του Κώδικα Δημοσίου Ναυτικού Δικαίου.
Τοπικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερος με εντολή εισαγγελέα, μέχρι να οριστεί τακτική δικάσιμος. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, υποβλήθηκε και σε αλκοτέστ, χωρίς να προκύψουν επιβαρυντικά στοιχεία.
Ο Εύριπος δεν είναι πισίνα
Όποιος έχει περάσει από στενό δίαυλο με ρεύμα ξέρει ότι άλλο πράγμα είναι να παρακολουθείς ένα βίντεο από την προκυμαία και άλλο να βρίσκεσαι πάνω στη γέφυρα του πλοίου, με το πηδάλιο στο χέρι, τη μηχανή έτοιμη και ελάχιστο περιθώριο δεξιά και αριστερά.
Στον Εύριπο, τα νερά δεν ακολουθούν πάντοτε τη συμπεριφορά που θα περίμενε κάποιος από ένα συνηθισμένο πέρασμα. Αλλάζουν φορά, δημιουργούν έντονη ροή και μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την πορεία ενός πλοίου μέσα σε έναν περιορισμένο δίαυλο. Ο Δήμος Χαλκιδέων αναφέρει ότι το συγκεκριμένο στενό έχει πλάτος περίπου 39 μέτρα και ότι τα παλιρροϊκά ρεύματα στην περιοχή μπορούν να γίνουν ιδιαίτερα ισχυρά.
Ένα πλοίο που μπορεί ελάχιστα να ξεφύγει της πορείας του, ένα δυνατό ρεύμα που έχει διαφορετική κατεύθυνση ή ένταση από αυτή που έχει υπολογιστεί, αρκούν για να αλλάξουν έναν χειρισμό μέσα σε δευτερόλεπτα.
Όποιος νομίζει ότι εκείνη τη στιγμή αρκεί ένα «όλο δεξιά ή αριστερά το πηδάλιο» ή ένα «κάνε ανάποδα την μηχανή» μάλλον δεν έχει βρεθεί ποτέ με βαπόρι και πολύ περισσότερο μέσα σε ένα βαπόρι που διασχίζει ένα στενό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε την αιτία της συγκεκριμένης πρόσκρουσης και ούτε παίρνουμε το ρίσκο να βγάλουμε κάποιο πόρισμα. Δεν έχει ανακοινωθεί εάν υπήρξε επίδραση των ρευμάτων, αστοχία χειρισμού, μηχανικό πρόβλημα ή άλλος παράγοντας. Ούτε έχει διευκρινιστεί εάν υπήρχε πλοηγός στο πλοίο. Σημαίνει, όμως, ότι πριν αρχίσουμε να μοιράζουμε ευθύνες, οφείλουμε να εξετάσουμε τις πραγματικές συνθήκες και όχι να βγάζουμε πόρισμα από ένα βίντεο λίγων δευτερολέπτων.
Γιατί στο τέλος, εκείνος που δίνει τις εντολές στη μηχανή, που κοιτάζει την πλώρη, που υπολογίζει το ρεύμα και που προσπαθεί να κρατήσει το βαπόρι στη ρότα του, δεν έχει την πολυτέλεια του σχολιαστή. Έχει μόνο λίγες στιγμές για να πάρει την επόμενη απόφαση. Μετά ότι λεχθεί είναι εκ του ασφαλούς.
Ο Πλοίαρχος πρώτα κατηγορούμενος και μετά άνθρωπος
Το ναυτικό επάγγελμα έχει φτάσει να είναι από τα πιο ποινικοποιημένα επαγγέλματα που υπάρχουν και όσο ανεβαίνει κανείς στη ιεραρχία στην γέφυρα, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το βάρος που κουβαλάει. Στην κορυφή βρίσκεται ο πλοίαρχος, ο άνθρωπος στον οποίο καταλήγουν όλα: το πλήρωμα, η ασφάλεια, το φορτίο, οι επιθεωρήσεις, τα πιστοποιητικά, οι καθυστερήσεις, οι απαιτήσεις της εταιρείας, οι εντολές των ναυλωτών και, φυσικά, κάθε απρόοπτο που μπορεί να συμβεί στη θάλασσα.
Αρκεί μια επαφή με προβλήτα, μια μικρή ζημιά, ένα σκοινί που έσπασε, ένα περιστατικό την ώρα της πρόσδεσης, μια βλάβη που εκδηλώθηκε την πιο ακατάλληλη στιγμή, και ο πρώτος άνθρωπος που καλείται να απολογηθεί είναι ο Πλοίαρχος.
Δεν έχει σημασία αν βρισκόταν όρθιος ώρες ολόκληρες, ούτε αν έκανε μανούβρα μέσα στη νύχτα, αν είχε απέναντί του καιρό, ρεύμα, περιορισμένο χώρο ή μηχανήματα που δεν ανταποκρίθηκαν όπως έπρεπε. Πριν πολλές φορές προλάβει να καταλάβει τι ακριβώς συνέβη, βρίσκεται αντιμέτωπος με προανάκριση, ποινικές διατάξεις και τη λέξη «σύλληψη» να φιγουράρει στους τίτλους.
Φυσικά, όταν υπάρχει ατύχημα, πρέπει να γίνεται έρευνα. Όταν προκαλείται ζημιά, πρέπει να διαπιστώνεται το μέγεθός της. Αν υπάρχει αμέλεια, παραβίαση κανονισμών ή πράξη που έθεσε ανθρώπους σε κίνδυνο, πρέπει να αναζητούνται οι πραγματικές ευθύνες. Κανένας σοβαρός ναυτικός δεν ζητά ασυλία και κανένας υπεύθυνος πλοίαρχος ή άλλος αξιωματικός δεν θεωρεί ότι η θάλασσα είναι χώρος όπου δεν ισχύουν κανόνες.
Άλλο όμως η διερεύνηση και άλλο η αυτόματη μετατροπή κάθε ναυτικού ατυχήματος σε δημόσια διαπόμπευση. Άλλο να εξετάζεις τι έγινε και άλλο να αντιμετωπίζεις εξαρχής έναν επαγγελματία σαν να αποδείχθηκε ήδη ότι είναι εγκληματίας.
Στην περίπτωση της Χαλκίδας υπήρξαν υλικές ζημιές. Δεν υπήρξε νεκρός, δεν υπήρξε τραυματίας, δεν αναφέρθηκε ρύπανση και ο ίδιος ο πλοίαρχος ενημέρωσε τις Αρχές. Παρ’ όλα αυτά, εκείνο που κυριάρχησε ήταν η σύλληψή του, λες και με τη σύλληψη λύθηκαν αυτομάτως όλα τα ερωτήματα για το πώς και γιατί συνέβη η πρόσκρουση.
Τα «κοράκια» περιμένουν πάντα στην άκρη του μόλου
Πίσω από κάθε τέτοιο περιστατικό εμφανίζονται και όσοι περιμένουν στην άκρη του μόλου για να ορμήξουν. Οι αυτόκλητοι ειδικοί, οι σχολιαστές του πληκτρολογίου, εκείνοι που δεν έχουν κάνει ποτέ φυλακή στη γέφυρα αλλά μπορούν να σου εξηγήσουν με απόλυτη βεβαιότητα τι έπρεπε να κάνει ο πλοίαρχος.
Θα κρίνουν τη ρότα από ένα βίντεο τραβηγμένο με κινητό, θα αποφασίσουν αν η ταχύτητα ήταν σωστή χωρίς να γνωρίζουν το ρεύμα, θα μιλήσουν για λάθος χειρισμό χωρίς να ξέρουν τι ανταπόκριση είχε η μηχανή και θα ζητήσουν τιμωρία χωρίς να έχουν δει ούτε μία σελίδα από την προανάκριση.
Την ίδια ώρα, οι άνθρωποι που ξέρουν από θάλασσα αντιμετώπισαν το περιστατικό πολύ διαφορετικά. Στα σχόλια ναυτικών κάτω από τη σχετική ανάρτηση του e-Nautilia, η αγανάκτηση ήταν φανερή. Άλλοι στάθηκαν στα ισχυρά ρεύματα του Ευρίπου, άλλοι αναρωτήθηκαν σε ποιο άλλο επάγγελμα ένα ατύχημα με υλικές ζημιές οδηγεί τόσο εύκολα σε σύλληψη, ενώ αρκετοί υπενθύμισαν ότι πρώτα πρέπει να εξεταστούν οι πραγματικές συνθήκες και μετά να αποδοθούν ευθύνες.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί αντέδρασαν έτσι. Ο κάθε καπετάνιος ξέρει ότι αύριο μπορεί να βρεθεί ο ίδιος στη θέση του συναδέλφου του. Σε ένα λιμάνι, σε ένα στενό, σε μια πρόσδεση, σε μια μανούβρα που μέχρι την τελευταία στιγμή έμοιαζε να πηγαίνει σωστά και ξαφνικά στράβωσε.
Η θάλασσα δεν ακολουθεί τους κανόνες των social media, ούτε τα βαπόρια υπακούοουν πάντα σε όσους κοιτάζουν από έξω. Ένα πλοίο έχει εκτόπισμα, αδράνεια, τυφλά σημεία, περιορισμούς και ένα σωρό παράγοντες που δεν φαίνονται σε ένα βίντεο και δεν μπορεί αν τους καταλάβει κάποιος που δεν γνωρίζει. Πάνω στη γέφυρα, κάθε απόφαση λαμβάνεται με πραγματικό βάρος και πραγματικό ρίσκο, πολλές φορές μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα.
Δεν είναι τυχαίο που όλες οι επιθεωρήσεις δίνουν το μεγαλύτερο βάρος στην γέφυρα και στην ναυσιπλοΐα. Δεν λέω ότι δεν ελέγχεται όλο το πλοίο, λέω ότι το περισσότερο βάρος δίνεται εκεί, γιατί από εκεί αρχίζει το μεγαλύτερο ποσοστό των σοβαρών ναυτικών ατυχημάτων.
Και αν θέλουμε κάποια στιγμή να μιλήσουμε σοβαρά για τη ναυτική ασφάλεια, ας αρχίσουμε από τα βασικά. Πρώτα να μαθαίνουμε τι συνέβη, να εξετάζουμε τις συνθήκες και να αποδίδουμε ευθύνες όπου πραγματικά υπάρχουν.
Όχι να ψάχνουμε τον Πλοίαρχο για να τον «σταυρώσουμε».
