Μπορεί να θεωρείται αξιόπιστος ένας ναυλοδείκτης όταν τα πλοία που υποτίθεται ότι αξιολογεί αδυνατούν πρακτικά να πραγματοποιήσουν το συγκεκριμένο ταξίδι; Το ερώτημα βρίσκεται στην καρδιά μιας δικαστικής διαμάχης στο Λονδίνο, με τη Mercuria να αμφισβητεί τον τρόπο υπολογισμού των ναύλων των VLCC από το Baltic Exchange μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν.
Η δίκη έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει στις 26 Οκτωβρίου στο Ανώτατο Δικαστήριο της Αγγλίας και αναμένεται να διαρκέσει περίπου 15 ημέρες. Η έκβασή της θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται και χρησιμοποιούνται οι ναυτιλιακοί δείκτες σε περιόδους εξαιρετικά περιορισμένης εμπορικής δραστηριότητας.
Η διαφωνία αφορά τον δείκτη TD3C, ο οποίος αποτυπώνει τον εκτιμώμενο ναύλο μεταφοράς περίπου 270.000 τόνων αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Κίνα, μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Μετά την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στις 28 Φεβρουαρίου, η κίνηση των δεξαμενόπλοιων στα Στενά μειώθηκε δραματικά. Ωστόσο, το Baltic Exchange συνέχισε να δημοσιεύει καθημερινά τον συγκεκριμένο δείκτη.
Η Mercuria υποστηρίζει ότι οι συνθήκες που διαμορφώθηκαν καθιστούσαν τις εκτιμήσεις μη αντιπροσωπευτικές της πραγματικής αγοράς και ότι ο δείκτης θα έπρεπε να είχε ανασταλεί.
Πώς υπολογίζεται ένας ναύλος χωρίς πραγματικές ναυλώσεις;
Οι δείκτες του Baltic Exchange δεν αποτελούν απλή καταγραφή ολοκληρωμένων ναυλώσεων, αλλά προκύπτουν από εκτιμήσεις εξειδικευμένων ναυλομεσιτών, οι οποίοι αξιολογούν καθημερινά τις συνθήκες προσφοράς και ζήτησης και υποβάλλουν τις αντίστοιχες τιμές.
Η διαδικασία λειτουργεί αποτελεσματικά όταν υπάρχουν αρκετές συναλλαγές και αξιόπιστες ενδείξεις της αγοράς. Σε συνθήκες πολέμου, όμως, όταν ελάχιστα πλοία πραγματοποιούν το συγκεκριμένο ταξίδι, η εκτίμηση ενός αντιπροσωπευτικού ναύλου γίνεται πολύ πιο δύσκολη.
Το Baltic Exchange απορρίπτει τις κατηγορίες της Mercuria, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και κατά τη διάρκεια της κρίσης υπήρχαν διελεύσεις από τα Στενά και ότι οι εκτιμήσεις των ναυλομεσιτών εξακολουθούσαν να αντανακλούν τις επικρατούσες συνθήκες.
Στην επίσημη τοποθέτησή του αναφέρει ότι ακολουθεί καθιερωμένες διαδικασίες εποπτείας και υπολογισμού των δεικτών και θεωρεί την προσφυγή αβάσιμη.
Η Mercuria, από την πλευρά της, ζητά πλέον από το δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι το Baltic Exchange παρέβη τις υποχρεώσεις του και ότι οι τιμές που δημοσιεύθηκαν από τις αρχές Μαρτίου δεν είναι έγκυρες. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, δεν διεκδικεί χρηματική αποζημίωση στο πλαίσιο του συγκεκριμένου αιτήματος.
Οι συνέπειες για τις ναυλώσεις και τα συμβόλαια FFAs
Οι δείκτες του Baltic Exchange χρησιμοποιούνται ως σημεία αναφοράς σε ναυλοσύμφωνα, αλλά και σε συμβόλαια παραγώγων ναύλων, γνωστά ως Forward Freight Agreements (FFAs).
Μέσω αυτών, ναυλωτές, πλοιοκτήτες και εμπορικοί οίκοι μπορούν να αντισταθμίζουν τον κίνδυνο μεταβολής των ναύλων. Εάν ένας δείκτης κριθεί εκ των υστέρων μη έγκυρος, δημιουργούνται σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τις οικονομικές εκκαθαρίσεις συναλλαγών που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Το Baltic Exchange έχει προειδοποιήσει ότι μια δικαστική απόφαση υπέρ της Mercuria ενδέχεται να προκαλέσει εκτεταμένη αναστάτωση στην αγορά, καθώς εκατοντάδες συναλλαγές θα μπορούσαν να επηρεαστούν από αυτήν.
Η ένταση των μεταβολών αποτυπώνεται στις τιμές του TD3C, ο οποίος στις 8 Οκτωβρίου έφτασε, σύμφωνα με το Lloyd’s List, σε επίπεδο που αντιστοιχούσε σε ημερήσιο ισοδύναμο ναύλου περίπου 1,41 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το Baltic Exchange έχει ήδη εισαγάγει τον εναλλακτικό δείκτη TD34, που αφορά τη μεταφορά πετρελαίου από τη Φουτζέιρα προς την Κίνα, χωρίς διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Για την αγορά των VLCC, στην οποία η ελληνική ναυτιλία έχει ισχυρή παρουσία, η δικαστική διαμάχη θέτει ένα ουσιαστικό ζήτημα: ποια μεθοδολογία μπορεί να προσφέρει αξιόπιστη αποτίμηση των ναύλων όταν μια βασική θαλάσσια διαδρομή μετατρέπεται σε εμπόλεμη ζώνη;
