Έναν αυτόνομο φορτωτή πλοίων, ικανό να διαχειρίζεται τη ροή σιδηρομεταλλεύματος χωρίς συνεχείς εντολές από χειριστή, ετοιμάζεται να δοκιμάσει η Vale στη Βραζιλία. Η τεχνολογία δεν παραμερίζει το πλήρωμα, αλλά αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο θα εκτελείται η φόρτωση από την πλευρά του λιμανιού.
Η πρώτη δοκιμή έχει προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο στον τερματικό σταθμό Ponta da Madeira, στην περιοχή São Luís της Βραζιλίας. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες εγκαταστάσεις εξαγωγής σιδηρομεταλλεύματος διεθνώς, όπου εξυπηρετούνται μεγάλα φορτηγά πλοία και διακινούνται τεράστιες ποσότητες φορτίου.
Η Vale δεν ξεκινά από το μηδέν αφού στο Ponta da Madeira λειτουργούν ήδη οκτώ τηλεχειριζόμενοι φορτωτές πλοίων, ενώ άλλοι τέσσερις χρησιμοποιούνται στον τερματικό σταθμό Τουμπαράο. Μέχρι σήμερα, όμως, οι κινήσεις αυτών των μηχανημάτων εκτελούνται κατόπιν εντολών από χειριστές που εργάζονται από απομακρυσμένους σταθμούς ελέγχου.
Με το νέο σύστημα, μέρος αυτής της διαδικασίας θα γίνεται αυτόματα. Ο φορτωτής θα ακολουθεί το συμφωνημένο πρόγραμμα φόρτωσης, θα κατευθύνει το στόμιό του προς τα προβλεπόμενα κύτη και θα ρυθμίζει τις κινήσεις του, ενώ το προσωπικό του τερματικού θα παρακολουθεί τη λειτουργία και θα μπορεί να επέμβει όταν απαιτείται.
Η αυτοματοποίηση αφορά, επομένως, τον εξοπλισμό της λιμενικής εγκατάστασης και όχι τις ευθύνες του πλοίου. Ο πλοίαρχος και ο υπεύθυνος αξιωματικός φορτίου παραμένουν υπεύθυνοι για την ασφαλή εκτέλεση της φόρτωσης, τη σωστή κατανομή του φορτίου, τα βυθίσματα, την ευστάθεια και την παρακολούθηση των κάθετων δυνάμεων και των καμπτικών ροπών.
Ακόμη και ένα πλήρως αυτοματοποιημένο μηχάνημα δεν μπορεί να αλλάξει κύτος ή ρυθμό φόρτωσης ανεξάρτητα από το εγκεκριμένο σχέδιο. Κάθε τέτοια μεταβολή πρέπει να συντονίζεται με το πλοίο, καθώς μια λανθασμένη ακολουθία ή υπερβολικά γρήγορη φόρτωση σε συγκεκριμένο σημείο μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες καταπονήσεις στη γάστρα.
Από τα τρένα μέχρι τη φόρτωση του πλοίου
Ο αυτόνομος φορτωτής αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου προγράμματος με το οποίο η Vale επιχειρεί να συνδέσει ψηφιακά ολόκληρη την αλυσίδα διακίνησης του σιδηρομεταλλεύματος. Εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται ήδη για τον συντονισμό της άφιξης των τρένων, τη διαχείριση των αποθεμάτων και τον προγραμματισμό των φορτώσεων.
Ο σχεδιασμός των εργασιών επανεξετάζεται ανά 30 λεπτά, με βάση τη διαθεσιμότητα του εξοπλισμού, τις παλίρροιες, την κατάσταση των αποθεμάτων και τα χαρακτηριστικά κάθε φορτίου. Σύμφωνα με τη Vale, η εφαρμογή αυτού του μοντέλου έχει αυξήσει τις αποστολές σιδηρομεταλλεύματος κατά περισσότερο από 1,5% και έχει περιορίσει τις καθυστερήσεις των πλοίων έως και 2%.
Παράλληλα δοκιμάζονται μη επανδρωμένα αεροσκάφη για τη μεταφορά των λεπτών σχοινιών που χρησιμοποιούνται στην αρχική φάση της πρόσδεσης. Η εταιρεία εκτιμά ότι η συγκεκριμένη εργασία μπορεί να ολοκληρώνεται περίπου στον μισό χρόνο, με μικρότερη ανάγκη χρησιμοποίησης βοηθητικών σκαφών κοντά στο πλοίο.
Στο πρόγραμμα έχει ενταχθεί και σύστημα πρόβλεψης της υγρασίας του σιδηρομεταλλεύματος με την εφαρμογή να αξιοποιεί δεδομένα και υπολογιστικά μοντέλα, χωρίς όμως να αντικαθιστά τις δειγματοληψίες και τις εργαστηριακές αναλύσεις που απαιτούνται για την αποδοχή του φορτίου. Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η περιεκτικότητα ορισμένων χύδην φορτίων σε υγρασία συνδέεται άμεσα με την ασφαλή μεταφορά τους.
Η δοκιμή του Δεκεμβρίου θα δείξει εάν ο αυτόνομος φορτωτής μπορεί να λειτουργήσει με την απαιτούμενη ακρίβεια μέσα στις πραγματικές συνθήκες ενός μεγάλου τερματικού: διαφορετικά πλοία, αλλαγές στο πρόγραμμα, διακυμάνσεις στον ρυθμό παραλαβής και συνεχής συνεννόηση με τη γέφυρα και το κατάστρωμα.
Αν τα αποτελέσματα είναι θετικά, η τεχνολογία θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλες εγκαταστάσεις διακίνησης χύδην φορτίων. Η μεγαλύτερη αλλαγή δεν θα είναι απλώς ότι ένα μηχάνημα θα κινείται μόνο του, αλλά ότι η φόρτωση θα ενταχθεί σε μια ενιαία αυτοματοποιημένη αλυσίδα, από την άφιξη του μεταλλεύματος στο λιμάνι μέχρι την τελική κατανομή του στα κύτη του πλοίου.
