Το επάγγελμα του ναυτικού είναι ένα ιδιαίτερο και δύσκολο επάγγελμα, το οποίο εμπεριέχει δεκάδες κινδύνους, οι οποίοι αντιμετωπίζονται εντελώς διαφορετικά στην στεριά σε σχέση με το πλοίο. Και αναφέρομαι σε τραυματισμούς από καθημερινές εργασίες, τους οποίους διαφορετικά τους αντιμετωπίζει ένας άνθρωπος στην στεριά πηγαίνοντας σε κάποιο νοσοκομείο και διαφορετικά στην μέση του ωκεανού.
Η καθημερινότητα πάνω σε ένα πλοίο κρύβει κινδύνους που συχνά περνούν απαρατήρητοι. Νέα έκθεση της νορβηγικής ασφαλιστικής Gard αποκαλύπτει ότι η μεγαλύτερη απειλή για τους ναυτικούς δεν προέρχεται από κάποια σπάνια ατυχήματα, αλλά από τις πιο συνηθισμένες εργασίες που εκτελούνται καθημερινά πάνω στο πλοίο.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ακόμη και οι πιο έμπειροι ναυτικοί τραυματίζονται κατά τη διάρκεια εργασιών ρουτίνας, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για συνεχή εγρήγορση και τήρηση των διαδικασιών ασφαλείας, ανεξάρτητα από την εμπειρία ή τα χρόνια υπηρεσίας.
Τα συμπεράσματα προέρχονται από την τρίτη ετήσια έκθεση Crew Claims Report της Gard, η οποία βασίστηκε στην ανάλυση περίπου 3.000 ασφαλιστικών απαιτήσεων πληρωμάτων για το 2025, καθώς και σε λεπτομερή εξέταση περίπου 400 περιστατικών τραυματισμών.
Συνολικά, η Gard διαχειρίστηκε περισσότερες από 6.500 απαιτήσεις P&I μέσα στο 2025, με σχεδόν τις μισές να αφορούν ανθρώπους. Από αυτές, πάνω από το 90% σχετίζονταν με μέλη πληρωμάτων.
Οι ασθένειες εξακολούθησαν να αποτελούν τη συχνότερη αιτία απαιτήσεων, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 60% των περιστατικών. Ακολουθούν οι τραυματισμοί με ποσοστό 37%, ενώ οι θάνατοι αντιστοιχούν στο 3%.
Όσον αφορά τους τραυματισμούς, καταγράφηκαν περισσότερα από 850 περιστατικά, αριθμός που παρέμεινε σε παρόμοια επίπεδα με την προηγούμενη χρονιά.
Η σημαντικότερη αιτία τραυματισμών ήταν, για ακόμη μία χρονιά, το γλίστρημα, οι τραυματισμοί όπου κάποιος σκοντάφτει και οι πτώσεις, που αντιστοιχούσαν στο 29% όλων των περιστατικών. Ακολουθούσαν οι τραυματισμοί από χτυπήματα αντικειμένων, συρματόσχοινων ή κάβων με ποσοστό 16%, ενώ οι μυϊκοί τραυματισμοί από ανύψωση, μεταφορά, ώθηση ή έλξη φορτίων έφτασαν το 15%.
Η ανάλυση έδειξε επίσης ότι τα περισσότερα ατυχήματα σημειώνονται στο κύριο κατάστρωμα, όπου καταγράφηκε το 39% των τραυματισμών, ενώ το μηχανοστάσιο ακολουθεί με 33%.
Ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό ατυχημάτων καταγράφηκε κατά τη διάρκεια προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης, κατά την διάρκεια της πρόσδεσης και των εργασιών φορτοεκφόρτωσης.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορά τους νεοεισερχόμενους στα πλοία. Περισσότεροι από τους μισούς τραυματισμούς συνέβησαν μέσα στους τρεις πρώτους μήνες του μπάρκου ενός ναυτικού, ενώ το 60% αυτών σημειώθηκε ήδη μέσα στον πρώτο μήνα υπηρεσίας.
Διαβάστε ακόμα: Αιτίες συγκρούσεων μεταξύ των ναυτικών στα πλοία
Η Gard εντόπισε επίσης ότι οι πρωινές ώρες αποτελούν την πιο επικίνδυνη περίοδο της ημέρας. Σχεδόν τα μισά περιστατικά συνέβησαν πριν από το μεσημέρι, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση ατυχημάτων να καταγράφεται μεταξύ 08:00 και 10:00.
Ο επικεφαλής του τμήματος αποζημιώσεων της Gard, Christen Guddal, υπογράμμισε ότι τα στοιχεία ανατρέπουν την αντίληψη πως τα περισσότερα ατυχήματα αφορούν άπειρους ναυτικούς ή έκτακτες καταστάσεις.
«Οι τραυματισμοί δεν συμβαίνουν μόνο σε μέλη πληρώματος που δεν έχουν πείρα ή σε ασυνήθιστες συνθήκες. Αντίθετα, παρατηρούνται συχνά κατά τη διάρκεια απολύτως φυσιολογικών εργασιών, όταν ακόμη και έμπειροι ναυτικοί εκτελούν καθημερινές και γνώριμες διαδικασίες», σημείωσε.
Σύμφωνα με την Gard, παράγοντες όπως η κόπωση, ο αυξημένος φόρτος εργασίας, το άγχος, αλλά και η απομόνωση που χαρακτηρίζει τη ζωή στη θάλασσα, επηρεάζουν σημαντικά την ασφάλεια των πληρωμάτων. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, τα περισσότερα περιστατικά δεν αποτελούν αποτέλεσμα ανθρώπινης ανικανότητας, αλλά φυσικό επακόλουθο των ορίων της ανθρώπινης αντοχής μέσα σε απαιτητικά επιχειρησιακά περιβάλλοντα.
Η έκθεση καταρρίπτει επίσης την άποψη ότι η πολυετής εμπειρία αρκεί από μόνη της για να μειώσει τον κίνδυνο ατυχήματος. Αντίθετα, πολλοί από τους τραυματισμούς αφορούσαν ιδιαίτερα έμπειρους ναυτικούς που εκτελούσαν εργασίες συντήρησης, φορτοεκφόρτωσης ή πρόσδεσης.
Θετική εξέλιξη αποτελεί η μείωση των θανάτων σε σχέση με το 2024. Ωστόσο, η Gard επισημαίνει ότι ο μακροχρόνιος μέσος όρος εξακολουθεί να βρίσκεται υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την πανδημία. Το 76% των θανάτων το 2025 οφειλόταν σε ασθένειες, κυρίως καρδιαγγειακά προβλήματα, ενώ οι αυτοκτονίες αντιπροσώπευαν το 13% και τα θανατηφόρα ατυχήματα το 11%.
Η αντιπρόεδρος της Gard, Line Dahle, τόνισε ότι τα ευρήματα δείχνουν την ανάγκη για μια πιο ανθρωποκεντρική προσέγγιση στην ασφάλεια των πλοίων. Όπως ανέφερε, η συντριπτική πλειονότητα των ταξιδιών ολοκληρώνεται χωρίς προβλήματα, ωστόσο τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα που προκύπτουν από τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια βελτίωσης στις καθημερινές λειτουργίες των πλοίων.
Το σημαντικότερο μήνυμα της έκθεσης είναι ίσως το πιο απλό: η εξοικείωση με μια εργασία δεν σημαίνει και μηδενικό κίνδυνο. Όσο πιο «συνηθισμένη» θεωρείται μια διαδικασία, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να υποτιμηθούν οι κίνδυνοι και να χαλαρώσει η προσοχή του πληρώματος. Αυτό είναι κάτι συνηθισμένο, όχι μόνο στα πλοία, αλλά και στις εργασίες στην στεριά. Όταν ένας άνθρωπος επαναλαμβάνει κάτι για πολλά χρόνια, τότε μπορεί πολύ εύκολα να υποτιμήσει μια κατάσταση και να υποστεί κάποιον τραυματισμό.
Για τους ναυτικούς, τα στοιχεία αυτά αποτελούν μια υπενθύμιση ότι η ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από τους κανονισμούς ή τον εξοπλισμό, αλλά κυρίως από την εγρήγορση που θα πρέπει μα υπάρχει ακόμα και σε καθημερινές εργασίες, οι οποίες είναι φαινομενικά απλές και εύκολες. Είναι αυτέ οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις που, όταν εκτελούνται μηχανικά ή υπό πίεση χρόνου και κόπωσης, μπορούν να οδηγήσουν στα σοβαρότερα ατυχήματα.
Ο τραυματισμός ενός ναυτικού μέσα σε ένα πλοίο είναι πάντα δύσκολα αντιμετωπίσιμος. Και αν για τους πολύ ελαφρούς τραυματισμούς υπάρχουν λύσεις και μπορούν να αντιμετωπιστούν, ένας σοβαρότερος τραυματισμός είναι πολύ επικίνδυνος και δύσκολα διαχειρίσιμος. Στο πλοίο ούτε νοσοκομεία υπάρχουν ούτε εξειδικευμένο προσωπικό υπάρχει, ενώ την στιγμή του τραυματισμού μπορεί να βρίσκεται χιλιάδες ναυτικά μίλια από την κοντινότερη στεριά.
Διαβάστε ακόμα: Αυξάνονται οι θάνατοι από την είσοδο σε κλειστούς χώρους λόγω της έλλειψης εκπαίδευσης
