Περισσότερα χρήματα από τα έσοδα που εισπράττει η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ζητούν οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η μετάβαση της ναυτιλίας σε καθαρότερα καύσιμα, με το ποσό που θεωρούν αναγκαίο να φτάνει τα 30 δισ. ευρώ.
Το αίτημα διατυπώθηκε από την Ένωση Ευρωπαίων Πλοιοκτητών (ECSA), στο πλαίσιο της συζήτησης για την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (EU ETS).
Σύμφωνα με τη μελέτη που παρουσίασε η ένωση, ο μηχανισμός χρηματοδότησης της ναυτιλιακής μετάβασης θα πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον 330 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπών, έναντι 110 εκατομμυρίων που προβλέπει η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Με βάση τις εκτιμήσεις της ECSA, η συνολική αξία της υποστήριξης θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 30 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028–2040.
Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με το κόστος των εναλλακτικών ναυτιλιακών καυσίμων, τα οποία εξακολουθούν να είναι σημαντικά ακριβότερα από τα συμβατικά. Η διαφορά αυτή δυσκολεύει τις επενδύσεις, ιδιαίτερα όταν οι εταιρείες καλούνται παράλληλα να πληρώνουν για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα των πλοίων τους.
Από το έτος εκπομπών 2026, οι ναυτιλιακές εταιρείες οφείλουν να παραδίδουν δικαιώματα για το 100% των εκπομπών που εμπίπτουν στο EU ETS, μετά τη σταδιακή εφαρμογή του συστήματος που ξεκίνησε το 2024.
Η ECSA επισημαίνει ότι η ναυτιλία αντιπροσωπεύει περίπου το 10% των εκπομπών που καλύπτει το σύστημα, αλλά αγοράζει σχεδόν το 20% των δικαιωμάτων που διατίθενται μέσω δημοπρασιών.
Με βάση τους υπολογισμούς της, οι πλοιοκτήτες αγοράζουν περίπου 90 εκατομμύρια δικαιώματα ετησίως. Εάν η τιμή του άνθρακα διαμορφωθεί στα 100 ευρώ ανά τόνο, η ετήσια επιβάρυνση θα μπορούσε να φτάσει τα 9 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ενδεικτικό υπολογισμό και όχι για σταθερό ποσό που καταβάλλεται κάθε χρόνο.
Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει τη δημιουργία μηχανισμού στήριξης για τις εταιρείες που χρησιμοποιούν επιλέξιμα καύσιμα χαμηλότερων εκπομπών και νέες τεχνολογίες πρόωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τους Ευρωπαίους πλοιοκτήτες, τα προβλεπόμενα κονδύλια επαρκούν για την κάλυψη μόλις του ενός τρίτου των εκτιμώμενων αναγκών.
Η ένωση ζητά επίσης να ενταχθούν στη χρηματοδότηση επενδύσεις που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση των υφιστάμενων πλοίων, αντί η υποστήριξη να επικεντρώνεται αποκλειστικά στα εναλλακτικά καύσιμα και στα νέα συστήματα πρόωσης.
Ο γενικός γραμματέας της ECSA, Σωτήρης Ράπτης, κάλεσε τους Ευρωπαίους νομοθέτες να αυξήσουν τους διαθέσιμους πόρους, ώστε οι ναυτιλιακές εταιρείες να μπορούν να προγραμματίσουν τις επενδύσεις τους με μεγαλύτερη βεβαιότητα.
Η πρόταση βρίσκεται ακόμη υπό εξέταση και απαιτεί την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ.
