Μια εργασία ρουτίνας, όπως το άνοιγμα μιας ανθρωποθυρίδας ή το λύσιμο μιας αντλίας, μπορεί να αποδειχθεί θανατηφόρα όταν στο εσωτερικό υπάρχουν συγκεντρωμένα επικίνδυνα τοξικά αέρια. Νέα στοιχεία για περιστατικά δηλητηρίασης ναυτικών από υδρόθειο αποκαλύπτουν ότι ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος από όσο συχνά θεωρείται.
Από τους 56 θανάτους που εξετάστηκαν σε στοιχεία υποβληθέντα στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), οι 29 σημειώθηκαν εκτός κλειστών χώρων, δηλαδή περισσότεροι από τους μισούς. Οι υπόλοιποι 27 καταγράφηκαν στο εσωτερικό τους.
Τα ευρήματα περιλαμβάνονται στο έγγραφο CCC 12/INF.20 της 10ης Ιουλίου 2026, το οποίο επικαλείται η ασφαλιστική εταιρεία Gard σε προειδοποίηση που δημοσίευσε στις 14 Οκτωβρίου. Η καταγραφή βασίζεται σε περιστατικά προηγούμενων ετών και δεν αφορά 56 θανάτους μέσα στο 2026.
Το υδρόθειο (H₂S) είναι ένα εξαιρετικά τοξικό, άχρωμο και εύφλεκτο αέριο, το οποίο μπορεί να δημιουργηθεί από την αποσύνθεση οργανικών και ελαιωδών υπολειμμάτων σε συνθήκες περιορισμένου οξυγόνου. Στα πλοία μπορεί να συσσωρευτεί σε δεξαμενές φορτίου, καταλοίπων, σεντίνες, συστήματα λυμάτων, σωληνώσεις και άλλους χώρους όπου παραμένουν στάσιμα υγρά.
Οι περισσότεροι ναυτικοί γνωρίζουν ότι πριν από την είσοδο σε έναν κλειστό χώρο ή μια δεξαμενή απαιτούνται έλεγχος της ατμόσφαιρας, κατάλληλος αερισμός και εφαρμογή των διαδικασιών ασφαλούς εισόδου. Τα περιστατικά που εξέτασε η Gard δείχνουν όμως ότι η επικίνδυνη έκθεση μπορεί να προηγηθεί ακόμη και της απόφασης εισόδου.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός δεύτερου μηχανικού και ενός λιπαντή σε ένα πλωτό γεωτρύπανο. Οι δύο ναυτικοί άνοιξαν την ανθρωποθυρίδα δεξαμενής σεντινόνερων προκειμένου να ξεκινήσει ο αερισμός πριν από εργασίες καθαρισμού. Λίγες στιγμές αργότερα, ο δεύτερος μηχανικός κατέρρευσε και οι δύο άνδρες κατέληξαν μέσα στη δεξαμενή, χάνοντας τη ζωή τους.
Σύμφωνα με τη διερεύνηση, τα ελαιώδη νερά και τα υπολείμματα στο εσωτερικό της δεξαμενής μπορούσαν να δημιουργήσουν υδρόθειο. Το άνοιγμα της ανθρωποθυρίδας πιθανότατα απελευθέρωσε το συσσωρευμένο αέριο στον γειτονικό χώρο του αντλιοστασίου, εκθέτοντας τους ναυτικούς πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε εργασία στο εσωτερικό.
Όταν η έκθεση δεν αφήνει χρόνο αντίδρασης
Σε πολύ υψηλές συγκεντρώσεις, περίπου 700 έως 1.000 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm), το υδρόθειο μπορεί να προκαλέσει αιφνίδια απώλεια αισθήσεων έπειτα από λίγες μόνο αναπνοές. Η αναπνευστική παράλυση και ο θάνατος μπορεί να επέλθουν μέσα σε λίγα λεπτά.
Η χαρακτηριστική οσμή κλούβιου αυγού δεν αποτελεί αξιόπιστη προειδοποίηση, καθώς η έκθεση στο αέριο μπορεί να επηρεάσει γρήγορα την όσφρηση. Ακόμη και ένας φορητός ανιχνευτής δεν εξασφαλίζει πάντοτε αρκετό χρόνο αντίδρασης σε περίπτωση απότομης απελευθέρωσης μεγάλης ποσότητας αερίου.
Η Gard συνιστά να αντιμετωπίζεται το άνοιγμα δεξαμενών, φλαντζών, βαλβίδων και σωληνώσεων ως εργασία με πιθανότητα έκλυσης επικίνδυνων αερίων, όταν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις. Η αξιολόγηση κινδύνου πρέπει να καλύπτει και τον χώρο γύρω από το άνοιγμα, την πιθανή κατεύθυνση διαφυγής του αερίου και την παρουσία άλλων εργαζομένων.
Ανάλογη προσοχή απαιτείται κατά την άντληση, την ανάδευση ή τον καθαρισμό καταλοίπων, καθώς οι εργασίες αυτές μπορούν να μεταβάλουν απότομα την ατμόσφαιρα μιας δεξαμενής.
Οι οδηγίες επισημαίνουν επίσης έναν δεύτερο σοβαρό κίνδυνο, η οποία είναι η αυθόρμητη προσπάθεια διάσωσης ενός συναδέλφου τους που έχει καταρρεύσει. Η είσοδος σε έναν επικίνδυνο χώρο, στον οποίον υπάρχει υποψία για την καταλληλότητα της ατμόσφαιρας, χωρίς κατάλληλη αναπνευστική προστασία και οργανωμένη διαδικασία διάσωσης μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη περισσότερες απώλειες.
Η επικίνδυνη ατμόσφαιρα δεν αρχίζει υποχρεωτικά εκεί όπου τελειώνει το άνοιγμα μιας δεξαμενής. Μπορεί να δημιουργηθεί και στο σημείο όπου στέκεται ο ναυτικός που ετοιμάζεται να την ανοίξει. Τα πληρώματα θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά όταν ανοίγουν μια ανθρωποθυρίδα και ακόμη πιο προσεκτικά όταν πρόκειται να πούνε μέσα σε μια δεξαμενή ή έναν κλειστό χώρο.
