Μεγάλη συζήτηση έχει προκαλέσει τις τελευταίες ημέρες η δήλωση του εφοπλιστή Χάρη Βαφειά, ότι «η Κίνα μεγαλώνει και εμείς δεν βρίσκουμε Έλληνες ναυτικούς». Η αλήθεια είναι ότι οι Έλληνες ναυτικοί εγκαταλείπουν το ναυτικό επάγγελμα. Ας δούμε την αλήθεια πίσω από αυτό.
Εδώ και πολλές δεκαετίες έχει παγιωθεί σε όλους ότι οι ναυτικοί πληρώνονται πολύ καλά, παίρνοντας σε πολλές περιπτώσεις ένα «τσουβάλι λεφτά». Αυτό ίσχυε κάποτε και σίγουρα ισχύει και σήμερα, αλλά έως ένα ορισμένο σημείο, και σε σχέση πάντα με τις αμοιβές πολλών επαγγελμάτων στη στεριά. Δεν μπορεί όμως να είναι απλά ένα μέτρο σύγκρισης, οι δυσκολίες που έχει το ναυτικό επάγγελμα με ένα επάγγελμα στην στεριάς. Το έχουμε αναλύσει δεκάδες φορές ότι το ναυτικό επάγγελμα είναι ιδιαίτερο και δύσκολο.
Ας δούμε όμως πόσα χρηματα παίρνει ένας Έλληνας αξιωματικός του εμπορικού ναυτικού σήμερα. Χωρίς να διαχωρίσουμε τους αξιωματικούς γέφυρας με τους αξιωματικούς μηχανής (αμελητέα η διαφορά στους μισθούς) και χωρίς να αναλύσουμε κάθε τύπο πλοίου διαφορετικά θα πούμε εν συντομία ότι ο Πλοίαρχος/Α’ Μηχανικός αμοίβεται με περίπου 12.000€ καθαρά, ο υποπλοίαρχος/Β’ Μηχανικός με 8.500€ καθαρά και ο ανθυποπλοίαρχος/Γ’ Μηχανικός με 5.000€ καθαρά. Επαναλαμβάνω ότι οι μισθοί αυτοί διαφέρουν ανάλογα τον τύπο του πλοίου, αλλά δεν είναι ο σκοπός του άρθρου να κάνουμε αυτή την ανάλυση.
Αυτοί οι μισθοί θα πρέπει να διαιρεθούν δια του 2, αφού ένας σύγχρονος ναυτικός, μπαρκάρει κατά μέσο όρο 6 μήνες τον χρόνο. Έχει γίνει τόσο δύσκολο, πιεστικό και απαιτητικό το ναυτικό επάγγελμα που είναι αδύνατον να μπαρκάρει ένας ναυτικός για χρονικά διαστήματα των 8-10 μηνών και σίγουρα δεν γίνεται για πάνω από 11-12 μήνες αφού υπάρχουν κανονισμοί που δεν το επιτρέπουν πλέον. Μπαρκάρουν όλοι μόνο 6 μήνες; Όχι. Υπάρχουν και ναυτικοί που μπαρκάρουν 8 και 9, αλλά δεν είναι πλέον ο κανόνας.
Με βάση τα παραπάνω, ένας Καπετάνιος πληρώνεται με 6.000€ τον μήνα. Μπορεί να μην είναι λίγα αλλά υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ του 12.000€ και του 6.000€.
Αν λάβουμε υπόψη ότι ο ναυτικός λείπει για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα από την οικογένειά του, ευρισκόμενος μέσα σε ένα πλοίο στη μέση του ωκεανού, χωρίς ιατρική περίθαλψη, με αμφιβόλου ποιότητας φαγητό, με κακό ύπνο, με κούνημα, με τους ίδιους ανθρώπους κάθε μέρα μέσα σε έναν τόσο κλειστό χώρο, με περιορισμένο ίντερνετ, χωρίς τηλεόραση, χωρίς κοινωνική συναναστροφή, έχοντας να αντιμετωπίσει εχθρικές συμπεριφορές από χώρες και ανθρώπους σε όποιο λιμάνι και να πάει, με πιεστικές επιθεωρήσεις, τότε αυτά τα 6.000€ που παίρνει ο Πλοίαρχος και ο Α’ μηχανικός αρχίζουν να φαίνονται πολύ πολύ λιγότερα.
Επίσης, αυτοί οι μισθοί είναι στάσιμοι εδώ και σχεδόν 15-20 χρόνια. Όταν λέμε στάσιμοι το εννοούμε. Ένας ανθυποπλοίαρχος και Γ’ μηχανικός μεγάλης ναυτιλιακής εταιρείας έχει δει αύξηση στη σύμβασή του μόλις 150€ όλα αυτά τα χρόνια, τα οποία όμως είναι λιγότερα, γιατί τότε η εφορία ήταν 7,5%, ενώ σήμερα είναι 15%! Αν βάλουμε στη ζυγαριά και τον πληθωρισμό όλων αυτών των χρόνων, τότε καταλαβαίνουμε ότι η μείωση που έχει υποστεί ένας ναυτικός στον μισθό του είναι ανεπανάληπτη.
Οι απαιτήσεις αυξάνονται, ο αριθμός του πληρώματος μειώνεται
Οι απαιτήσεις του ναυτικού επαγγέλματος έχουν αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Νέοι κανονισμοί, απίστευτη χαρτούρα, εξαντλητικά ωράρια (ο χρόνος είναι χρήμα) και την ίδια στιγμή υπάρχει μείωση στον αριθμό του πληρώματος ή στην καλύτερη περίπτωση στασιμότητα.
Πώς θα αντέξει ένας ναυτικός σε ένα τόσο απαιτητικό περιβάλλον με τόσο εξαντλητικά ωράρια και απαιτήσεις; Μα φυσικά δεν μπορεί να αντέξει, είναι η απάντηση.
Γιατί οι νέοι δεν επιλέγουν το ναυτικό επάγγελμα;
Οι νέοι είναι πολύ δύσκολο να πάνε στη θάλασσα. Είναι η τελευταία τους επιλογή, με αποτέλεσμα να πέφτει ραγδαία και η ποιότητα των πληρωμάτων, αφού αυτοί που πάνε το κάνουν ξεκάθαρα από ανάγκη.
Πέρα από όλες τις δυσκολίες που έχουμε αναφέρει πιο πάνω και ακόμη περισσότερες που δεν αναφέραμε, ένας νέος βλέπει ότι στην εποχή που διανύουμε, ένας «ντελιβεράς» γνωστής διαδικτυακής εταιρείας φτάνει να βγάζει ακόμη και 3.000€ τον μήνα! Την ίδια στιγμή ένας ανθυποπλοίαρχος και Γ’ μηχανικός βγάζει 5.000€ τον μήνα (2.500€ εάν λάβουμε υπόψη ότι εργάζεται 6 μήνες τον χρόνο)!
Ο νέος αυτός, δεν σκέφτεται εκείνη την στιγμή την εξέλιξη που θα έχει μέσα από το ναυτικό επάγγελμα κτλ. Σκέφτεται αυτομάτως ότι «σιγά μην κάτσω εγώ να πάω να μπαρκάρω και να παίρνω όσα παίρνει περίπου ένας ντελιβεράς». Δεν έχω κάτι με τους ντελιβεράδες, μην παρεξηγηθώ. Μακάρι να παίρνουν οι άνθρωποι 10.000€. Το πρόβλημα είναι με τον μισθό που παίρνει ο ναυτικός.
Συμπέρασμα
Ο καθένας μπορεί να βγάλει πολλά και διαφορετικά συμπεράσματα. Υπάρχει όμως κάποια κοινή συνισταμένη που εξηγεί το γιατί οι νέοι δεν ακολουθούν το ναυτικό επάγγελμα και γιατί οι παλιοί το εγκαταλείπουν (όσοι μπορούν βέβαια), με αποτέλεσμα να υπάρχει αυτή η έλλειψη στους Έλληνες ναυτικούς.
Και αν συμφωνήσουμε ότι η δυσκολία του ναυτικού επαγγέλματος, η απουσία από το σπίτι, η πίεση κτλ δεν μπορούν να αλλάξουν και είναι στη φύση του επαγγέλματος, ας δούμε κάποια πράγματα που θα μπορούσαν να αλλάξουν ώστε να δοθεί κίνητρο στον Έλληνα ναυτικό.
Χαμηλοί μισθοί (στάσιμοι εδώ και τουλάχιστον 18 χρόνια), υψηλή φορολογία (αστείο να πληρώνει ο Έλληνας ναυτικός 15% εφορία), πρόσβαση στο διαδίκτυο, αφαίρεση όλων των προνομίων που είχαν οι ναυτικοί τις προηγούμενες δεκαετίες. Είναι μερικοί από τους λόγους για τους οποίους ο αριθμός των Ελλήνων ναυτικών θα συνεχίσει να μειώνεται ραγδαία τα επόμενα χρόνια.
Και το ερώτημα λοιπόν δεν είναι γιατί δεν υπάρχουν Έλληνες ναυτικοί, είναι τι έχουν κάνει οι εφοπλιστές και η ελληνική κυβέρνηση τα τελευταία 20 χρόνια για να συνεχίσουν να υπάρχουν οι Έλληνες ναυτικοί;
