Στο στόχαστρο των αμερικανικών κυρώσεων βρέθηκε ναυτιλιακό δίκτυο με δραστηριότητα και στην Ελλάδα, το οποίο, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, διευκόλυνε τη μεταφορά ιρανικών φορτίων μέσω εταιρειών που απέκρυπταν τους πραγματικούς δικαιούχους τους. Τα νέα μέτρα, που ανακοινώθηκαν στις 21 Οκτωβρίου, περιλαμβάνουν φυσικά πρόσωπα, επιχειρήσεις και εννέα εμπορικά και βοηθητικά πλοία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα δικηγορικό γραφείο με παρουσία στον Παναμά και στον Πειραιά, το οποίο κατηγορείται από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ότι επί σειρά ετών παρείχε υπηρεσίες σύστασης και εταιρικής εκπροσώπησης ναυτιλιακών επιχειρήσεων που συνδέονταν με τη μεταφορά ιρανικών προϊόντων. Κατά τους αμερικανικούς ισχυρισμούς, ορισμένες από αυτές τις εταιρείες χρησιμοποιήθηκαν για τη διακίνηση πετρελαίου, υγραερίου, πετροχημικών και προϊόντων χάλυβα αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
Η υπόθεση δεν περιορίζεται στη δραστηριότητα του συγκεκριμένου γραφείου. Στον κατάλογο κυρώσεων προστέθηκε επίσης ναυτιλιακή εταιρεία με δηλωμένη παρουσία στον Πειραιά, η οποία συνδέεται με επτά φορτηγά πλοία. Πρόκειται για πλοία μεταφοράς γενικού φορτίου και χύδην ξηρού φορτίου, ορισμένα από τα οποία, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, είχαν μεταφέρει το προηγούμενο διάστημα ιρανικά πετροχημικά προϊόντα και χάλυβα. Τα υπόλοιπα δύο πλοία που εντάχθηκαν στα μέτρα είναι μικρότερα βοηθητικά σκάφη, συνδεδεμένα με εταιρεία παροχής ναυτιλιακών υπηρεσιών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Στο μικροσκόπιο οι πραγματικοί ιδιοκτήτες των πλοίων
Οι αμερικανικές αρχές επιχειρούν πλέον να περιορίσουν όχι μόνο τις μεταφορές φορτίων που υπόκεινται σε κυρώσεις, αλλά και το δίκτυο υπηρεσιών που τις υποστηρίζει. Στο πλαίσιο της επιχείρησης «Economic Outcast», ελέγχονται εταιρείες διαχείρισης, ναυτικοί πράκτορες και πάροχοι εταιρικών υπηρεσιών που φέρονται να διευκολύνουν τη δραστηριότητα του λεγόμενου σκιώδους στόλου.
Στη εμπορική ναυτιλία είναι απολύτως συνηθισμένο ένα πλοίο να ανήκει σε εταιρεία ειδικού σκοπού, να διαχειρίζεται από άλλη επιχείρηση και να φέρει σημαία τρίτης χώρας. Η συγκεκριμένη εταιρική διάρθρωση δεν αποτελεί ένδειξη παρανομίας. Οι έλεγχοι εστιάζουν στις περιπτώσεις όπου, σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές, οι εταιρικές δομές χρησιμοποιούνται για να αποκρύψουν τους πραγματικούς δικαιούχους ή να παρακάμψουν οικονομικούς περιορισμούς.
Η ένταξη των εννέα πλοίων στον αμερικανικό κατάλογο κυρώσεων έχει άμεσες πρακτικές συνέπειες. Οι συναλλαγές που εμπίπτουν στην αμερικανική δικαιοδοσία απαγορεύονται κατά κανόνα, εκτός εάν προβλέπεται σχετική εξαίρεση ή άδεια. Παράλληλα, οι περιορισμοί μπορούν να δυσχεράνουν τις τραπεζικές πληρωμές και την εμπορική συνεργασία με τα συγκεκριμένα πλοία.
Η αμερικανική υπηρεσία OFAC εξέδωσε πάντως ειδικές άδειες για ορισμένες διαδικασίες ολοκλήρωσης συναλλαγών, περιορισμένες δραστηριότητες ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος, καθώς και εκφόρτωσης φορτίων.
Η υπόθεση αποκτά πρόσθετο ελληνικό ενδιαφέρον, καθώς το αμερικανικό Δίκτυο Καταπολέμησης Χρηματοοικονομικών Εγκλημάτων (FinCEN) ανακοίνωσε ότι διερευνά πιθανές διασυνδέσεις ελληνικής τράπεζας με το Ιράν και συνδεόμενα με αυτό δίκτυα. Για τον σκοπό αυτό έχει εκδοθεί διοικητική κλήση παροχής στοιχείων, σε συνεργασία με ευρωπαϊκές αρχές. Η τράπεζα δεν κατονομάζεται και η ύπαρξη έρευνας δεν συνιστά διαπίστωση παράβασης.
Οι κυρώσεις αφορούν συγκεκριμένες οντότητες και πρόσωπα που προσδιορίζονται στην επίσημη ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών. Αποτελούν διοικητικά μέτρα βάσει της αμερικανικής νομοθεσίας και δεν πρέπει να συγχέονται με τελεσίδικη δικαστική απόφαση περί ποινικής ευθύνης.
